38 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मन्दैर्महामते
कल्पायुषैर् अल्पवीर्यैर् अल्पसत्त्वैः प्रजापतिः
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ pūjyo mahādevo martyairmandairmahāmate
kalpāyuṣair alpavīryair alpasattvaiḥ prajāpatiḥ
- 2
संवत्सरसहस्रैश्च तपसा पूज्य शङ्करम्
न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते
saṃvatsarasahasraiśca tapasā pūjya śaṅkaram
na paśyanti surāścāpi kathaṃ devaṃ yajanti te
- 3
सूत उवाच
कथितं तथ्यम् एवात्र युष्माभिर्मुनिपुङ्गवाः
तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च
sūta uvāca
kathitaṃ tathyam evātra yuṣmābhirmunipuṅgavāḥ
tathāpi śraddhayā dṛśyaḥ pūjyaḥ saṃbhāṣya eva ca
- 4
प्रसंगाच्चैव सम्पूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः
भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः
prasaṃgāccaiva sampūjya bhaktihīnairapi dvijāḥ
bhāvānurūpaphalado bhagavāniti kīrtitaḥ
- 5
उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः
संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान्मूढधीर्द्विजाः
ucchiṣṭaḥ pūjayanyāti paiśācaṃ tu dvijādhamaḥ
saṃkruddho rākṣasaṃ sthānaṃ prāpnuyānmūḍhadhīrdvijāḥ
- 6
अभक्ष्यभक्षी सम्पूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः
गानशीलश्च गान्धर्वं नृत्यशीलस्तथैव च
abhakṣyabhakṣī sampūjya yākṣaṃ prāpnoti durjanaḥ
gānaśīlaśca gāndharvaṃ nṛtyaśīlastathaiva ca
- 7
ख्यातिशीलस्तथा चान्द्रं स्त्रीषु सक्तो नराधमः
मदार्तः पूजयन्रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात्
khyātiśīlastathā cāndraṃ strīṣu sakto narādhamaḥ
madārtaḥ pūjayanrudraṃ somasthānamavāpnuyāt
- 8
गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाप्नुयात्
ब्राह्मं हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनन्द्य च
gāyatryā devamabhyarcya prājāpatyamavāpnuyāt
brāhmaṃ hi praṇavenaiva vaiṣṇavaṃ cābhinandya ca
- 9
श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्य महेश्वरम्
रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते
śraddhayā sakṛdevāpi samabhyarcya maheśvaram
rudralokamanuprāpya rudraiḥ sārdhaṃ pramodate
- 10
संशोध्य च शुभं लिङ्गम् अमरासुरपूजितम्
जलैः पूतैस्तथा पीठे देवमावाह्य भक्तितः
saṃśodhya ca śubhaṃ liṅgam amarāsurapūjitam
jalaiḥ pūtaistathā pīṭhe devamāvāhya bhaktitaḥ
- 11
दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शङ्करम्
कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे
dṛṣṭvā devaṃ yathānyāyaṃ praṇipatya ca śaṅkaram
kalpite cāsane sthāpya dharmajñānamaye śubhe
- 12
वैराग्यैश्वर्यसम्पन्ने सर्वलोकनमस्कृते
ओङ्कारपद्ममध्ये तु सोमसूर्याग्निसंभवे
vairāgyaiśvaryasampanne sarvalokanamaskṛte
oṅkārapadmamadhye tu somasūryāgnisaṃbhave
- 13
पाद्यमाचमनं चार्घ्यं दत्त्वा रुद्राय शंभवे
स्नापयेद्दिव्यतोयैश्च घृतेन पयसा तथा
pādyamācamanaṃ cārghyaṃ dattvā rudrāya śaṃbhave
snāpayeddivyatoyaiśca ghṛtena payasā tathā
- 14
दध्ना च स्नापयेद्रुद्रं शोधयेच्च यथाविधि
ततः शुद्धांबुना स्नाप्य चन्दनाद्यैश्च पूजयेत्
dadhnā ca snāpayedrudraṃ śodhayecca yathāvidhi
tataḥ śuddhāṃbunā snāpya candanādyaiśca pūjayet
- 15
रोचनाद्यैश्च सम्पूज्य दिव्यपुष्पैश्च पूजयेत्
बिल्वपत्रैरखण्डैश्च पद्मैर्नानाविधैस्तथा
rocanādyaiśca sampūjya divyapuṣpaiśca pūjayet
bilvapatrairakhaṇḍaiśca padmairnānāvidhaistathā
- 16
नीलोत्पलैश्च राजीवैर्नद्यावर्तैश्च मल्लिकैः
चम्पकैर्जातिपुष्पैश्च बकुलैः करवीरकैः
nīlotpalaiśca rājīvairnadyāvartaiśca mallikaiḥ
campakairjātipuṣpaiśca bakulaiḥ karavīrakaiḥ
- 17
शमीपुष्पैर्बृहत्पुष्पैर् उन्मत्तागस्त्यजैरपि
अपामार्गकदम्बैश्च भूषणैरपि शोभनैः
śamīpuṣpairbṛhatpuṣpair unmattāgastyajairapi
apāmārgakadambaiśca bhūṣaṇairapi śobhanaiḥ
- 18
दत्त्वा पञ्चविधं धूपं पायसं च निवेदयेत्
दधिभक्तं च मध्वाज्यपरिप्लुतमतः परम्
dattvā pañcavidhaṃ dhūpaṃ pāyasaṃ ca nivedayet
dadhibhaktaṃ ca madhvājyapariplutamataḥ param
- 19
शुद्धान्नं चैव मुद्गान्नं षड्विधं च निवेदयेत्
अथ पञ्चविधं वापि सघृतं विनिवेदयेत्
śuddhānnaṃ caiva mudgānnaṃ ṣaḍvidhaṃ ca nivedayet
atha pañcavidhaṃ vāpi saghṛtaṃ vinivedayet
- 20
केवलं चापि शुद्धान्नम् आढकं तण्डुलं पचेत्
कृत्वा प्रदक्षिणं चान्ते नमस्कृत्य मुहुर्मुहुः
kevalaṃ cāpi śuddhānnam āḍhakaṃ taṇḍulaṃ pacet
kṛtvā pradakṣiṇaṃ cānte namaskṛtya muhurmuhuḥ
- 21
स्तुत्वा च देवमीशानं पुनः सम्पूज्य शङ्करम्
ईशानं पुरुषं चैव अघोरं वाममेव च
stutvā ca devamīśānaṃ punaḥ sampūjya śaṅkaram
īśānaṃ puruṣaṃ caiva aghoraṃ vāmameva ca
- 22
सद्योजातं जपंश्चापि पञ्चभिः पूजयेच्छिवम्
अनेन विधिना देवः प्रसीदति महेश्वरः
sadyojātaṃ japaṃścāpi pañcabhiḥ pūjayecchivam
anena vidhinā devaḥ prasīdati maheśvaraḥ
- 23
वृक्षाः पुष्पादिपत्राद्यैर् उपयुक्ताः शिवार्चने
गावश्चैव द्विजश्रेष्ठाः प्रयान्ति परमां गतिम्
vṛkṣāḥ puṣpādipatrādyair upayuktāḥ śivārcane
gāvaścaiva dvijaśreṣṭhāḥ prayānti paramāṃ gatim
- 24
पूजयेद्यः शिवं रुद्रं शर्वं भवमजं सकृत्
स याति शिवसायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्
pūjayedyaḥ śivaṃ rudraṃ śarvaṃ bhavamajaṃ sakṛt
sa yāti śivasāyujyaṃ punarāvṛttivarjitam
- 25
अर्चितं परमेशानं भवं शर्वमुमापतिम्
सकृत्प्रसंगाद्वा दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
arcitaṃ parameśānaṃ bhavaṃ śarvamumāpatim
sakṛtprasaṃgādvā dṛṣṭvā sarvapāpaiḥ pramucyate
- 26
पूजितं वा महादेवं पूज्यमानमथापि वा
दृष्ट्वा प्रयाति वै मर्त्यो ब्रह्मलोकं न संशयः
pūjitaṃ vā mahādevaṃ pūjyamānamathāpi vā
dṛṣṭvā prayāti vai martyo brahmalokaṃ na saṃśayaḥ
- 27
श्रुत्वानुमोदयेच्चापि स याति परमां गतिम्
यो दद्याद्घृतदीपं च सकृल्लिङ्गस्य चाग्रतः
śrutvānumodayeccāpi sa yāti paramāṃ gatim
yo dadyādghṛtadīpaṃ ca sakṛlliṅgasya cāgrataḥ
- 28
स तां गतिम् अवाप्नोति स्वाश्रमैर्दुर्लभां स्थिराम्
दीपवृक्षं पार्थिवं वा दारवं वा शिवालये
sa tāṃ gatim avāpnoti svāśramairdurlabhāṃ sthirām
dīpavṛkṣaṃ pārthivaṃ vā dāravaṃ vā śivālaye
- 29
दत्त्वा कुलशतं साग्रं शिवलोके महीयते
आयसं ताम्रजं वापि रौप्यं सौवर्णिकं तथा
dattvā kulaśataṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate
āyasaṃ tāmrajaṃ vāpi raupyaṃ sauvarṇikaṃ tathā
- 30
शिवाय दीपं यो दद्याद्विधिना वापि भक्तितः
सूर्यायुतसमैः श्लक्ष्णैर्यानैः शिवपुरं व्रजेत्
śivāya dīpaṃ yo dadyādvidhinā vāpi bhaktitaḥ
sūryāyutasamaiḥ ślakṣṇairyānaiḥ śivapuraṃ vrajet

