96 shlokas
- 1
ऋषय ऊचुः
देवानां दानवानां च गन्धर्वोरगरक्षसाम्
उत्पत्तिं ब्रूहि सूताद्य यथाक्रममनुत्तमम्
ṛṣaya ūcuḥ
devānāṃ dānavānāṃ ca gandharvoragarakṣasām
utpattiṃ brūhi sūtādya yathākramamanuttamam
- 2
सूत उवाच
संकल्पाद्दर्शनात्स्पर्शात्पूर्वेषां सृष्टिरुच्यते
दक्षात्प्राचेतसादूर्ध्वं सृष्टिर्मैथुनसंभवा
sūta uvāca
saṃkalpāddarśanātsparśātpūrveṣāṃ sṛṣṭirucyate
dakṣātprācetasādūrdhvaṃ sṛṣṭirmaithunasaṃbhavā
- 3
यदा तु सृजतस्तस्य देवर्षिगणपन्नगान्
न वृद्धिमगमल्लोकस्तदा मैथुनयोगतः
yadā tu sṛjatastasya devarṣigaṇapannagān
na vṛddhimagamallokastadā maithunayogataḥ
- 4
दक्षः पुत्रसहस्राणि पञ्च सूत्यामजीजनत्
तांस्तु दृष्ट्वा महाभागान्सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
dakṣaḥ putrasahasrāṇi pañca sūtyāmajījanat
tāṃstu dṛṣṭvā mahābhāgānsisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ
- 5
नारदः प्राह हर्यश्वान्दक्षपुत्रान्समागतान्
भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वोर्ध्वमध एव च
nāradaḥ prāha haryaśvāndakṣaputrānsamāgatān
bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvaṃ tu jñātvordhvamadha eva ca
- 6
ततः सृष्टिं विशेषेण कुरुध्वं मुनिसत्तमाः
ते तु तद्वचनं श्रुत्वा प्रयाताः सर्वतोदिशम्
tataḥ sṛṣṭiṃ viśeṣeṇa kurudhvaṃ munisattamāḥ
te tu tadvacanaṃ śrutvā prayātāḥ sarvatodiśam
- 7
अद्यापि न निवर्तन्ते समुद्रादिव सिन्धवः
हर्यश्वेषु च नष्टेषु पुनर्दक्षः प्रजापतिः
adyāpi na nivartante samudrādiva sindhavaḥ
haryaśveṣu ca naṣṭeṣu punardakṣaḥ prajāpatiḥ
- 8
सूत्यामेव च पुत्राणां सहस्रमसृजत्प्रभुः
शबला नाम ते विप्राः समेताः सृष्टिहेतवः
sūtyāmeva ca putrāṇāṃ sahasramasṛjatprabhuḥ
śabalā nāma te viprāḥ sametāḥ sṛṣṭihetavaḥ
- 9
नारदोऽनुगतान्प्राह पुनस्तान्सूर्यवर्चसः
भुवः प्रमाणं सर्वं तु ज्ञात्वा भ्रातॄन्पुनः पुनः
nārado'nugatānprāha punastānsūryavarcasaḥ
bhuvaḥ pramāṇaṃ sarvaṃ tu jñātvā bhrātṝnpunaḥ punaḥ
- 10
आगत्य वाथ सृष्टिं वै करिष्यथ विशेषतः
तेऽपि तेनैव मार्गेण जग्मुर्भ्रातृगतिं तथा
āgatya vātha sṛṣṭiṃ vai kariṣyatha viśeṣataḥ
te'pi tenaiva mārgeṇa jagmurbhrātṛgatiṃ tathā
- 11
ततस्तेष्वपि नष्टेषु षष्टिकन्याः प्रजापतिः
वैरिण्यां जनयामास दक्षः प्राचेतसस्तदा
tatasteṣvapi naṣṭeṣu ṣaṣṭikanyāḥ prajāpatiḥ
vairiṇyāṃ janayāmāsa dakṣaḥ prācetasastadā
- 12
प्रादात्स दशकं धर्मे कश्यपाय त्रयोदश
विंशत्सप्त च सोमाय चतस्रो ऽरिष्टनेमये
prādātsa daśakaṃ dharme kaśyapāya trayodaśa
viṃśatsapta ca somāya catasro 'riṣṭanemaye
- 13
द्वे चैव भृगुपुत्राय द्वे कृशाश्वाय धीमते
द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत्तासां नामानि विस्तरात्
dve caiva bhṛguputrāya dve kṛśāśvāya dhīmate
dve caivāṅgirase tadvattāsāṃ nāmāni vistarāt
- 14
शृणुध्वं देवमातॄणां प्रजाविस्तारमादितः
मरुत्वती वसूर्यामिर्लम्बा भानुररुन्धती
śṛṇudhvaṃ devamātṝṇāṃ prajāvistāramāditaḥ
marutvatī vasūryāmirlambā bhānurarundhatī
- 15
संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी
धर्मपत्न्यः समाख्यातास्तासां पुत्रान्वदामि वः
saṃkalpā ca muhūrtā ca sādhyā viśvā ca bhāminī
dharmapatnyaḥ samākhyātāstāsāṃ putrānvadāmi vaḥ
- 16
विश्वेदेवास्तु विश्वायाः साध्या साध्यानजीजनत्
मरुत्वत्यां मरुत्वन्तो वसोस्तु वसवस्तथा
viśvedevāstu viśvāyāḥ sādhyā sādhyānajījanat
marutvatyāṃ marutvanto vasostu vasavastathā
- 17
भानोस्तु भानवः प्रोक्ता मुहूर्ताया मुहूर्तकाः
लम्बाया घोषनामानो नागवीथिस्तु यामिजः
bhānostu bhānavaḥ proktā muhūrtāyā muhūrtakāḥ
lambāyā ghoṣanāmāno nāgavīthistu yāmijaḥ
- 18
संकल्पायास्तु संकल्पो वसुसर्गं वदामि वः
ज्योतिष्मन्तस्तु ये देवा व्यापकाः सर्वतोदिशम्
saṃkalpāyāstu saṃkalpo vasusargaṃ vadāmi vaḥ
jyotiṣmantastu ye devā vyāpakāḥ sarvatodiśam
- 19
वसवस्ते समाख्याताः सर्वभूतहितैषिणः
आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवानिलोऽनलः
vasavaste samākhyātāḥ sarvabhūtahitaiṣiṇaḥ
āpo dhruvaśca somaśca dharaścaivānilo'nalaḥ
- 20
प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षः सभैरवः
pratyūṣaśca prabhāsaśca vasavo'ṣṭau prakīrtitāḥ
ajaikapād ahirbudhnyo virūpākṣaḥ sabhairavaḥ
- 21
हरश्च बहुरूपश्च त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः
सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः
haraśca bahurūpaśca tryaṃbakaśca sureśvaraḥ
sāvitraśca jayantaśca pinākī cāparājitaḥ
- 22
एते रुद्राः समाख्याता एकादश गणेश्वराः
कश्यपस्य प्रवक्ष्यामि पत्नीभ्यः पुत्रपौत्रकम्
ete rudrāḥ samākhyātā ekādaśa gaṇeśvarāḥ
kaśyapasya pravakṣyāmi patnībhyaḥ putrapautrakam
- 23
अदितिश्च दितिश्चैव अरिष्टा सुरसा मुनिः
सुरभिर्विनता ताम्रा तद्वत्क्रोधवशा इला
aditiśca ditiścaiva ariṣṭā surasā muniḥ
surabhirvinatā tāmrā tadvatkrodhavaśā ilā
- 24
कद्रूस्त्विषा दनुस्तद्वत्तासां पुत्रान्वदामि वः
तुषिता नाम ये देवाश्चाक्षुषस्यान्तरे मनोः
kadrūstviṣā danustadvattāsāṃ putrānvadāmi vaḥ
tuṣitā nāma ye devāścākṣuṣasyāntare manoḥ
- 25
वैवस्वतान्तरे ते वै आदित्या द्वादश स्मृताः
इन्द्रो धाता भगस्त्वष्ट मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा
vaivasvatāntare te vai ādityā dvādaśa smṛtāḥ
indro dhātā bhagastvaṣṭa mitro'tha varuṇo'ryamā
- 26
विवस्वान्सविता पूषा अंशुमान्विष्णुरेव च
एते सहस्रकिरणा आदित्या द्वादश स्मृताः
vivasvānsavitā pūṣā aṃśumānviṣṇureva ca
ete sahasrakiraṇā ādityā dvādaśa smṛtāḥ
- 27
दितिः पुत्रद्वयं लेभे कश्यपादिति नः श्रुतम्
हिरण्यकशिपुं चैव हिरण्याक्षं तथैव च
ditiḥ putradvayaṃ lebhe kaśyapāditi naḥ śrutam
hiraṇyakaśipuṃ caiva hiraṇyākṣaṃ tathaiva ca
- 28
दनुः पुत्रशतं लेभे कश्यपाद्बलदर्पितम्
विप्रचित्तिः प्रधानोऽभूत्तेषां मध्ये द्विजोत्तमाः
danuḥ putraśataṃ lebhe kaśyapādbaladarpitam
vipracittiḥ pradhāno'bhūtteṣāṃ madhye dvijottamāḥ
- 29
ताम्रा च जनयामास षट्कन्या द्विजपुङ्गवाः
शुकीं श्येनीं च भासीं च सुग्रीवीं गृध्रिकां शुचिम्
tāmrā ca janayāmāsa ṣaṭkanyā dvijapuṅgavāḥ
śukīṃ śyenīṃ ca bhāsīṃ ca sugrīvīṃ gṛdhrikāṃ śucim
- 30
शुकी शुकानुलूकांश्च जनयामास धर्मतः
श्येनी श्येनांस्तथा भासी कुरङ्गांश्च व्यजीजनत्
śukī śukānulūkāṃśca janayāmāsa dharmataḥ
śyenī śyenāṃstathā bhāsī kuraṅgāṃśca vyajījanat

