42 shlokas
- 1
नन्द्युवाच
आवाहयेत्ततो देवीं गायत्रीं वेदमातरम्
आयातु वरदा देवीत्यनेनैव महेश्वरीम्
nandyuvāca
āvāhayettato devīṃ gāyatrīṃ vedamātaram
āyātu varadā devītyanenaiva maheśvarīm
- 2
पाद्यमाचमनीयं च तस्याश्चार्घ्यं प्रदापयेत्
प्राणायामत्रयं कृत्वा समासीनः स्थितो ऽपि वा
pādyamācamanīyaṃ ca tasyāścārghyaṃ pradāpayet
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā samāsīnaḥ sthito 'pi vā
- 3
सहस्रं वा तदर्धं वा शतमष्टोत्तरं तु वा
गायत्रीं प्रणवेनैव त्रिविधेष्वेकमाचरेत्
sahasraṃ vā tadardhaṃ vā śatamaṣṭottaraṃ tu vā
gāyatrīṃ praṇavenaiva trividheṣvekamācaret
- 4
अर्घ्यं दत्त्वा समभ्यर्च्य प्रणम्य शिरसा स्वयम्
उत्तमे शिखरे देवीत्युक्त्वोद्वास्य च मातरम्
arghyaṃ dattvā samabhyarcya praṇamya śirasā svayam
uttame śikhare devītyuktvodvāsya ca mātaram
- 5
प्राच्यालोक्याभिवन्द्येशां गायत्रीं वेदमातरम्
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रार्थयेद्भास्करं तथा
prācyālokyābhivandyeśāṃ gāyatrīṃ vedamātaram
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā prārthayedbhāskaraṃ tathā
- 6
उदुत्यं च तथा चित्रं जातवेदसमेव च
अभिवन्द्य पुनः सूर्यं ब्रह्माणं च विधानतः
udutyaṃ ca tathā citraṃ jātavedasameva ca
abhivandya punaḥ sūryaṃ brahmāṇaṃ ca vidhānataḥ
- 7
तथा सौराणि सूक्तानि ऋग्यजुःसामजानि च
जप्त्वा प्रदक्षिणं पश्चात्त्रिः कृत्वा च विभावसोः
tathā saurāṇi sūktāni ṛgyajuḥsāmajāni ca
japtvā pradakṣiṇaṃ paścāttriḥ kṛtvā ca vibhāvasoḥ
- 8
आत्मानं चान्तरात्मानं परमात्मानमेव च
अभिवन्द्य पुनः सूर्यं ब्रह्माणं च विभावसुम्
ātmānaṃ cāntarātmānaṃ paramātmānameva ca
abhivandya punaḥ sūryaṃ brahmāṇaṃ ca vibhāvasum
- 9
मुनीन्पितॄन्यथान्यायं स्वनाम्नावाहयेत्ततः
सर्वानावाहयामीति देवानावाह्य सर्वतः
munīnpitṝnyathānyāyaṃ svanāmnāvāhayettataḥ
sarvānāvāhayāmīti devānāvāhya sarvataḥ
- 10
तर्पयेद्विधिना पश्चात्प्राङ्मुखो वा ह्युदङ्मुखः
ध्यात्वा स्वरूपं तत्तत्त्वम् अभिवन्द्य यथाक्रमम्
tarpayedvidhinā paścātprāṅmukho vā hyudaṅmukhaḥ
dhyātvā svarūpaṃ tattattvam abhivandya yathākramam
- 11
देवानां पुष्पतोयेन ऋषीणां तु कुशांभसा
पितॄणां तिलतोयेन गन्धयुक्तेन सर्वतः
devānāṃ puṣpatoyena ṛṣīṇāṃ tu kuśāṃbhasā
pitṝṇāṃ tilatoyena gandhayuktena sarvataḥ
- 12
यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषितर्पणम्
प्राचीनावीती विप्रेन्द्र पितॄणां तर्पयेत्क्रमात्
yajñopavītī devānāṃ nivītī ṛṣitarpaṇam
prācīnāvītī viprendra pitṝṇāṃ tarpayetkramāt
- 13
अङ्गुल्यग्रेण वै धीमांस्तर्पयेद्देवतर्पणम्
ऋषीन्कनिष्ठाङ्गुलिना श्रोत्रियः सर्वसिद्धये
aṅgulyagreṇa vai dhīmāṃstarpayeddevatarpaṇam
ṛṣīnkaniṣṭhāṅgulinā śrotriyaḥ sarvasiddhaye
- 14
पितॄंस्तु तर्पयेद्विद्वान्दक्षिणाङ्गुष्ठकेन तु
तथैवं मुनिशार्दूल ब्रह्मयज्ञं यजेद्द्विजः
pitṝṃstu tarpayedvidvāndakṣiṇāṅguṣṭhakena tu
tathaivaṃ muniśārdūla brahmayajñaṃ yajeddvijaḥ
- 15
देवयज्ञं च मानुष्यं भूतयज्ञं तथैव च
पितृयज्ञं च पूतात्मा यज्ञकर्मपरायणः
devayajñaṃ ca mānuṣyaṃ bhūtayajñaṃ tathaiva ca
pitṛyajñaṃ ca pūtātmā yajñakarmaparāyaṇaḥ
- 16
स्वशाखाध्ययनं विप्र ब्रह्मयज्ञ इति स्मृतः
अग्नौ जुहोति यच्चान्नं देवयज्ञ इति स्मृतः
svaśākhādhyayanaṃ vipra brahmayajña iti smṛtaḥ
agnau juhoti yaccānnaṃ devayajña iti smṛtaḥ
- 17
सर्वेषामेव भूतानां बलिदानं विधानतः
भूतयज्ञ इति प्रोक्तो भूतिदः सर्वदेहिनाम्
sarveṣāmeva bhūtānāṃ balidānaṃ vidhānataḥ
bhūtayajña iti prokto bhūtidaḥ sarvadehinām
- 18
सदारान्सर्वतत्त्वज्ञान्ब्राह्मणान्वेदपारगान्
प्रणम्य तेभ्यो यद्दत्तमन्नं मानुष उच्यते
sadārānsarvatattvajñānbrāhmaṇānvedapāragān
praṇamya tebhyo yaddattamannaṃ mānuṣa ucyate
- 19
पितॄन् उद्दिश्य यद्दत्तं पितृयज्ञः स उच्यते
एवं पञ्च महायज्ञान्कुर्यात्सर्वार्थसिद्धये
pitṝn uddiśya yaddattaṃ pitṛyajñaḥ sa ucyate
evaṃ pañca mahāyajñānkuryātsarvārthasiddhaye
- 20
सर्वेषां शृणु यज्ञानां ब्रह्मयज्ञः परः स्मृतः
ब्रह्मयज्ञरतो मर्त्यो ब्रह्मलोके महीयते
sarveṣāṃ śṛṇu yajñānāṃ brahmayajñaḥ paraḥ smṛtaḥ
brahmayajñarato martyo brahmaloke mahīyate
- 21
ब्रह्मयज्ञेन तुष्यन्ति सर्वे देवाः सवासवाः
ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः शङ्करो नीललोहितः
brahmayajñena tuṣyanti sarve devāḥ savāsavāḥ
brahmā ca bhagavānviṣṇuḥ śaṅkaro nīlalohitaḥ
- 22
वेदाश्च पितरः सर्वे नात्र कार्या विचारणा
ग्रामाद्बहिर्गतो भूत्वा ब्राह्मणो ब्रह्मयज्ञवित्
vedāśca pitaraḥ sarve nātra kāryā vicāraṇā
grāmādbahirgato bhūtvā brāhmaṇo brahmayajñavit
- 23
यावत्त्वदृष्टम् अभवद् उटजानां छदं नरः
प्राच्यामुदीच्यां च तथा प्रागुदीच्याम् अथापि वा
yāvattvadṛṣṭam abhavad uṭajānāṃ chadaṃ naraḥ
prācyāmudīcyāṃ ca tathā prāgudīcyām athāpi vā
- 24
पुण्यमाचमनं कुर्याद्ब्रह्मयज्ञार्थमेव तत्
प्रीत्यर्थं च ऋचां विप्राः त्रिः पीत्वा प्लाव्य प्लाव्य च
puṇyamācamanaṃ kuryādbrahmayajñārthameva tat
prītyarthaṃ ca ṛcāṃ viprāḥ triḥ pītvā plāvya plāvya ca
- 25
यजुषां परिमृज्यैवं द्विः प्रक्षाल्य च वारिणा
प्रीत्यर्थं सामवेदानामुपस्पृश्य च मूर्धनि
yajuṣāṃ parimṛjyaivaṃ dviḥ prakṣālya ca vāriṇā
prītyarthaṃ sāmavedānāmupaspṛśya ca mūrdhani
- 26
स्पृशेदथर्ववेदानां नेत्रे चाङ्गिरसां तथा
नासिके ब्राह्मणो ऽङ्गानां क्षाल्य क्षाल्य च वारिणा
spṛśedatharvavedānāṃ netre cāṅgirasāṃ tathā
nāsike brāhmaṇo 'ṅgānāṃ kṣālya kṣālya ca vāriṇā
- 27
अष्टादशपुराणानां ब्रह्माद्यानां तथैव च
तथा चोपपुराणानां सौरादीनां यथाक्रमम्
aṣṭādaśapurāṇānāṃ brahmādyānāṃ tathaiva ca
tathā copapurāṇānāṃ saurādīnāṃ yathākramam
- 28
पुण्यानामितिहासानां शैवादीनां तथैव च
श्रोत्रे स्पृशेद्धि तुष्ट्यर्थं हृद्देशं तु ततः स्पृशेत्
puṇyānāmitihāsānāṃ śaivādīnāṃ tathaiva ca
śrotre spṛśeddhi tuṣṭyarthaṃ hṛddeśaṃ tu tataḥ spṛśet
- 29
कल्पादीनां तु सर्वेषां कल्पवित्कल्पवित्तमाः
एवमाचम्य चास्तीर्य दर्भपिञ्जूलम् आत्मनः
kalpādīnāṃ tu sarveṣāṃ kalpavitkalpavittamāḥ
evamācamya cāstīrya darbhapiñjūlam ātmanaḥ
- 30
कृत्वा पाणितले धीमानात्मनो दक्षिणोत्तरम्
हेमाङ्गुलीयसंयुक्तो ब्रह्मबन्धयुतो ऽपि वा
kṛtvā pāṇitale dhīmānātmano dakṣiṇottaram
hemāṅgulīyasaṃyukto brahmabandhayuto 'pi vā

