92 shlokas
- 1
सूत उवाच
एवं संक्षेपतः प्रोक्तः सह्यादीनां समुद्भवः
यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान्
sūta uvāca
evaṃ saṃkṣepataḥ proktaḥ sahyādīnāṃ samudbhavaḥ
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi śrāvayedvā dvijottamān
- 2
स याति ब्रह्मसायुज्यं प्रसादात्परमेष्ठिनः
ऋषय ऊचुः
कथं लिङ्गमभूल्लिङ्गे समभ्यर्च्यः स शङ्करः
sa yāti brahmasāyujyaṃ prasādātparameṣṭhinaḥ
ṛṣaya ūcuḥ
kathaṃ liṅgamabhūlliṅge samabhyarcyaḥ sa śaṅkaraḥ
- 3
किं लिङ्गं कस्तथा लिङ्गी सूत वक्तुमिहार्हसि
रोमहर्षण उवाच
एवं देवाश्च ऋषयः प्रणिपत्य पितामहम्
kiṃ liṅgaṃ kastathā liṅgī sūta vaktumihārhasi
romaharṣaṇa uvāca
evaṃ devāśca ṛṣayaḥ praṇipatya pitāmaham
- 4
अपृच्छन्भगवंल्लिङ्गं कथमासीदिति स्वयम्
लिङ्गे महेश्वरो रुद्रः समभ्यर्च्यः कथं त्विति
apṛcchanbhagavaṃlliṅgaṃ kathamāsīditi svayam
liṅge maheśvaro rudraḥ samabhyarcyaḥ kathaṃ tviti
- 5
किं लिङ्गं कस्तथा लिङ्गी सोऽप्याह च पितामहः
पितामह उवाच
प्रधानं लिङ्गमाख्यातं लिङ्गी च परमेश्वरः
kiṃ liṅgaṃ kastathā liṅgī so'pyāha ca pitāmahaḥ
pitāmaha uvāca
pradhānaṃ liṅgamākhyātaṃ liṅgī ca parameśvaraḥ
- 6
रक्षार्थमंबुधौ मह्यं विष्णोस्त्वासीत्सुरोत्तमाः
वैमानिके गते सर्गे जनलोकं सहर्षिभिः
rakṣārthamaṃbudhau mahyaṃ viṣṇostvāsītsurottamāḥ
vaimānike gate sarge janalokaṃ saharṣibhiḥ
- 7
स्थितिकाले तदा पूर्णे ततः प्रत्याहृते तथा
चतुर्युगसहस्रान्ते सत्यलोकं गते सुराः
sthitikāle tadā pūrṇe tataḥ pratyāhṛte tathā
caturyugasahasrānte satyalokaṃ gate surāḥ
- 8
विनाधिपत्यं समतां गते ऽन्ते ब्रह्मणो मम
शुष्के च स्थावरे सर्वे त्वनावृष्ट्या च सर्वशः
vinādhipatyaṃ samatāṃ gate 'nte brahmaṇo mama
śuṣke ca sthāvare sarve tvanāvṛṣṭyā ca sarvaśaḥ
- 9
पशवो मानुषा वृक्षाः पिशाचाः पिशिताशनाः
गन्धर्वाद्याः क्रमेणैव निर्दग्धा भानुभानुभिः
paśavo mānuṣā vṛkṣāḥ piśācāḥ piśitāśanāḥ
gandharvādyāḥ krameṇaiva nirdagdhā bhānubhānubhiḥ
- 10
एकार्णवे महाघोरे तमोभूते समन्ततः
सुष्वापांभसि योगात्मा निर्मलो निरुपप्लवः
ekārṇave mahāghore tamobhūte samantataḥ
suṣvāpāṃbhasi yogātmā nirmalo nirupaplavaḥ
- 11
सहस्रशीर्षा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्
सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वदेवभवोद्भवः
sahasraśīrṣā viśvātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt
sahasrabāhuḥ sarvajñaḥ sarvadevabhavodbhavaḥ
- 12
हिरण्यगर्भो रजसा तमसा शङ्करः स्वयम्
सत्त्वेन सर्वगो विष्णुः सर्वात्मत्वे महेश्वरः
hiraṇyagarbho rajasā tamasā śaṅkaraḥ svayam
sattvena sarvago viṣṇuḥ sarvātmatve maheśvaraḥ
- 13
कालात्मा कालनाभस्तु शुक्लः कृष्णस्तु निर्गुणः
नारायणो महाबाहुः सर्वात्मा सदसन्मयः
kālātmā kālanābhastu śuklaḥ kṛṣṇastu nirguṇaḥ
nārāyaṇo mahābāhuḥ sarvātmā sadasanmayaḥ
- 14
तथाभूतमहं दृष्ट्वा शयानं पङ्कजेक्षणम्
मायया मोहितस्तस्य तमवोचममर्षितः
tathābhūtamahaṃ dṛṣṭvā śayānaṃ paṅkajekṣaṇam
māyayā mohitastasya tamavocamamarṣitaḥ
- 15
कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम्
तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण स दृढेन तु
kastvaṃ vadeti hastena samutthāpya sanātanam
tadā hastaprahāreṇa tīvreṇa sa dṛḍhena tu
- 16
प्रबुद्धो ऽहीयशयनात्समासीनः क्षणं वशी
ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः
prabuddho 'hīyaśayanātsamāsīnaḥ kṣaṇaṃ vaśī
dadarśa nidrāviklinnanīrajāmalalocanaḥ
- 17
मामग्रे संस्थितं भासाध्यासितो भगवान्हरिः
आह चोत्थाय भगवान्हसन्मां मधुरं सकृत्
māmagre saṃsthitaṃ bhāsādhyāsito bhagavānhariḥ
āha cotthāya bhagavānhasanmāṃ madhuraṃ sakṛt
- 18
स्वागतंस्वागतं वत्स पितामह महाद्युते
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभाः
svāgataṃsvāgataṃ vatsa pitāmaha mahādyute
tasya tadvacanaṃ śrutvā smitapūrvaṃ surarṣabhāḥ
- 19
रजसा बद्धवैरश्च तमवोचं जनार्दनम्
भाषसे वत्स वत्सेति सर्गसंहारकारणम्
rajasā baddhavairaśca tamavocaṃ janārdanam
bhāṣase vatsa vatseti sargasaṃhārakāraṇam
- 20
माम् इहान्तःस्मितं कृत्वा गुरुः शिष्यमिवानघ
कर्तारं जगतां साक्षात्प्रकृतेश्च प्रवर्तकम्
mām ihāntaḥsmitaṃ kṛtvā guruḥ śiṣyamivānagha
kartāraṃ jagatāṃ sākṣātprakṛteśca pravartakam
- 21
सनातनमजं विष्णुं विरिञ्चिं विश्वसंभवम्
विश्वात्मानं विधातारं धातारं पङ्कजेक्षणम्
sanātanamajaṃ viṣṇuṃ viriñciṃ viśvasaṃbhavam
viśvātmānaṃ vidhātāraṃ dhātāraṃ paṅkajekṣaṇam
- 22
किमर्थं भाषसे मोहाद्वक्तुमर्हसि सत्वरम्
सोऽपि मामाह जगतां कर्ताहमिति लोकय
kimarthaṃ bhāṣase mohādvaktumarhasi satvaram
so'pi māmāha jagatāṃ kartāhamiti lokaya
- 23
भर्ता हर्ता भवान् अङ्गादवतीर्णो ममाव्ययात्
विस्मृतो ऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्
bhartā hartā bhavān aṅgādavatīrṇo mamāvyayāt
vismṛto 'si jagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam
- 24
पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम्
विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्
puruṣaṃ paramātmānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam
viṣṇumacyutamīśānaṃ viśvasya prabhavodbhavam
- 25
तवापराधो नास्त्यत्र मम मायाकृतं त्विदम्
शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्ययम्
tavāparādho nāstyatra mama māyākṛtaṃ tvidam
śṛṇu satyaṃ caturvaktra sarvadeveśvaro hyayam
- 26
कर्ता नेता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः
अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह
kartā netā ca hartā ca na mayāsti samo vibhuḥ
ahameva paraṃ brahma paraṃ tattvaṃ pitāmaha
- 27
अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः
यद्यद्दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम्
ahameva paraṃ jyotiḥ paramātmā tvahaṃ vibhuḥ
yadyaddṛṣṭaṃ śrutaṃ sarvaṃ jagatyasmiṃścarācaram
- 28
तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ
मया सृष्टं पुराव्यक्तं चतुर्विंशतिकं स्वयम्
tattadviddhi caturvaktra sarvaṃ manmayamityatha
mayā sṛṣṭaṃ purāvyaktaṃ caturviṃśatikaṃ svayam
- 29
नित्यान्ता ह्यणवो बद्धाः सृष्टाः क्रोधोद्भवादयः
प्रसादाद्धि भवानण्डान्यनेकानीह लीलया
nityāntā hyaṇavo baddhāḥ sṛṣṭāḥ krodhodbhavādayaḥ
prasādāddhi bhavānaṇḍānyanekānīha līlayā
- 30
सृष्टा बुद्धिर्मया तस्यामहङ्कारस्त्रिधा ततः
तन्मात्रापञ्चकं तस्मान्मनः षष्ठेन्द्रियाणि च
sṛṣṭā buddhirmayā tasyāmahaṅkārastridhā tataḥ
tanmātrāpañcakaṃ tasmānmanaḥ ṣaṣṭhendriyāṇi ca

