42 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
सेनापत्यं तु सम्प्राप्य कर्णो वैकर्तनस्तदा
तथोक्तश्च स्वयं राज्ञा स्निग्धं भ्रातृसमं वचः
dhṛtarāṣṭra uvāca
senāpatyaṃ tu samprāpya karṇo vaikartanastadā
tathoktaśca svayaṃ rājñā snigdhaṃ bhrātṛsamaṃ vacaḥ
- 2
योगम् आज्ञाप्य सेनाया आदित्ये ऽभ्युदिते तदा
अकरोत्किं महाप्राज्ञस्तन्ममाचक्ष्व संजय
yogam ājñāpya senāyā āditye 'bhyudite tadā
akarotkiṃ mahāprājñastanmamācakṣva saṃjaya
- 3
संजय उवाच
कर्णस्य मतम् आज्ञाय पुत्रस्ते भरतर्षभ
योगम् आज्ञापयामास नान्दीतूर्यपुरःसरम्
saṃjaya uvāca
karṇasya matam ājñāya putraste bharatarṣabha
yogam ājñāpayāmāsa nāndītūryapuraḥsaram
- 4
महत्य् अपररात्रे तु तव पुत्रस्य मारिष
योगो योगेति सहसा प्रादुरासीन्महास्वनः
mahaty apararātre tu tava putrasya māriṣa
yogo yogeti sahasā prādurāsīnmahāsvanaḥ
- 5
नागानां कल्पमानानां रथानां च वरूथिनाम्
संनह्यतां पदातीनां वाजिनां च विशां पते
nāgānāṃ kalpamānānāṃ rathānāṃ ca varūthinām
saṃnahyatāṃ padātīnāṃ vājināṃ ca viśāṃ pate
- 6
क्रोशतां चापि योधानां त्वरितानां परस्परम्
बभूव तुमुलः शब्दो दिवस्पृक्सुमहांस्तदा
krośatāṃ cāpi yodhānāṃ tvaritānāṃ parasparam
babhūva tumulaḥ śabdo divaspṛksumahāṃstadā
- 7
ततः श्वेतपताकेन बालार्काकारवाजिना
हेमपृष्ठेन धनुषा हस्तिकक्ष्येण केतुना
tataḥ śvetapatākena bālārkākāravājinā
hemapṛṣṭhena dhanuṣā hastikakṣyeṇa ketunā
- 8
तूणेन शरपूर्णेन साङ्गदेन वरूथिना
शतघ्नीकिङ्किणीशक्तिशूलतोमरधारिणा
tūṇena śarapūrṇena sāṅgadena varūthinā
śataghnīkiṅkiṇīśaktiśūlatomaradhāriṇā
- 9
कार्मुकेणोपपन्नेन विमलादित्यवर्चसा
रथेनातिपताकेन सूतपुत्रो व्यदृश्यत
kārmukeṇopapannena vimalādityavarcasā
rathenātipatākena sūtaputro vyadṛśyata
- 10
धमन्तं वारिजं तात हेमजालविभूषितम्
विधुन्वानं महच्चापं कार्तस्वरविभूषितम्
dhamantaṃ vārijaṃ tāta hemajālavibhūṣitam
vidhunvānaṃ mahaccāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam
- 11
दृष्ट्वा कर्णं महेष्वासं रथस्थं रथिनां वरम्
भानुमन्तम् इवोद्यन्तं तमो घ्नन्तं सहस्रशः
dṛṣṭvā karṇaṃ maheṣvāsaṃ rathasthaṃ rathināṃ varam
bhānumantam ivodyantaṃ tamo ghnantaṃ sahasraśaḥ
- 12
न भीष्मव्यसनं केचिन्नापि द्रोणस्य मारिष
नान्येषां पुरुषव्याघ्र मेनिरे तत्र कौरवाः
na bhīṣmavyasanaṃ kecinnāpi droṇasya māriṣa
nānyeṣāṃ puruṣavyāghra menire tatra kauravāḥ
- 13
ततस्तु त्वरयन्योधाञ्शङ्खशब्देन मारिष
कर्णो निष्कासयामास कौरवाणां वरूथिनीम्
tatastu tvarayanyodhāñśaṅkhaśabdena māriṣa
karṇo niṣkāsayāmāsa kauravāṇāṃ varūthinīm
- 14
व्यूहं व्यूह्य महेष्वासो माकरं शत्रुतापनः
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान्विजिगीषया
vyūhaṃ vyūhya maheṣvāso mākaraṃ śatrutāpanaḥ
pratyudyayau tadā karṇaḥ pāṇḍavānvijigīṣayā
- 15
मकरस्य तु तुण्डे वै कर्णो राजन्व्यवस्थितः
नेत्राभ्यां शकुनिः शूर उलूकश्च महारथः
makarasya tu tuṇḍe vai karṇo rājanvyavasthitaḥ
netrābhyāṃ śakuniḥ śūra ulūkaśca mahārathaḥ
- 16
द्रोणपुत्रस्तु शिरसि ग्रीवायां सर्वसोदराः
मध्ये दुर्योधनो राजा बलेन महता वृतः
droṇaputrastu śirasi grīvāyāṃ sarvasodarāḥ
madhye duryodhano rājā balena mahatā vṛtaḥ
- 17
वामे पादे तु राजेन्द्र कृतवर्मा व्यवस्थितः
नारायणबलैर्युक्तो गोपालैर्युद्धदुर्मदः
vāme pāde tu rājendra kṛtavarmā vyavasthitaḥ
nārāyaṇabalairyukto gopālairyuddhadurmadaḥ
- 18
पादे तु दक्षिणे राजन्गौतमः सत्यविक्रमः
त्रिगर्तैश्च महेष्वासैर्दाक्षिणात्यैश्च संवृतः
pāde tu dakṣiṇe rājangautamaḥ satyavikramaḥ
trigartaiśca maheṣvāsairdākṣiṇātyaiśca saṃvṛtaḥ
- 19
अनुपादस्तु यो वामस्तत्र शल्यो व्यवस्थितः
महत्या सेनया सार्धं मद्रदेशसमुत्थया
anupādastu yo vāmastatra śalyo vyavasthitaḥ
mahatyā senayā sārdhaṃ madradeśasamutthayā
- 20
दक्षिणे तु महाराज सुषेणः सत्यसंगरः
वृतो रथसहस्रैश्च दन्तिनां च शतैस्तथा
dakṣiṇe tu mahārāja suṣeṇaḥ satyasaṃgaraḥ
vṛto rathasahasraiśca dantināṃ ca śataistathā
- 21
पुच्छे आस्तां महावीरौ भ्रातरौ पार्थिवौ तदा
चित्रसेनश्च चित्रश्च महत्या सेनया वृतौ
pucche āstāṃ mahāvīrau bhrātarau pārthivau tadā
citrasenaśca citraśca mahatyā senayā vṛtau
- 22
ततः प्रयाते राजेन्द्र कर्णे नरवरोत्तमे
धनंजयम् अभिप्रेक्ष्य धर्मराजो ऽब्रवीद् इदम्
tataḥ prayāte rājendra karṇe naravarottame
dhanaṃjayam abhiprekṣya dharmarājo 'bravīd idam
- 23
पश्य पार्थ महासेनां धार्तराष्ट्रस्य संयुगे
कर्णेन निर्मितां वीर गुप्तां वीरैर्महारथैः
paśya pārtha mahāsenāṃ dhārtarāṣṭrasya saṃyuge
karṇena nirmitāṃ vīra guptāṃ vīrairmahārathaiḥ
- 24
हतवीरतमा ह्य् एषा धार्तराष्ट्री महाचमूः
फल्गुशेषा महाबाहो तृणैस्तुल्या मता मम
hatavīratamā hy eṣā dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ
phalguśeṣā mahābāho tṛṇaistulyā matā mama
- 25
एको ह्य् अत्र महेष्वासः सूतपुत्रो व्यवस्थितः
सदेवासुरगन्धर्वैः सकिंनरमहोरगैः
चराचरैस्त्रिभिर्लोकैर्यो ऽजय्यो रथिनां वरः
eko hy atra maheṣvāsaḥ sūtaputro vyavasthitaḥ
sadevāsuragandharvaiḥ sakiṃnaramahoragaiḥ
carācaraistribhirlokairyo 'jayyo rathināṃ varaḥ
- 26
तं हत्वाद्य महाबाहो विजयस्तव फल्गुन
उद्धृतश्च भवेच्छल्यो मम द्वादशवार्षिकः
एवं ज्ञात्वा महाबाहो व्यूहं व्यूह यथेच्छसि
taṃ hatvādya mahābāho vijayastava phalguna
uddhṛtaśca bhavecchalyo mama dvādaśavārṣikaḥ
evaṃ jñātvā mahābāho vyūhaṃ vyūha yathecchasi
- 27
भ्रातुस्तद्वचनं श्रुत्वा पाण्डवः श्वेतवाहनः
अर्धचन्द्रेण व्यूहेन प्रत्यव्यूहत तां चमूम्
bhrātustadvacanaṃ śrutvā pāṇḍavaḥ śvetavāhanaḥ
ardhacandreṇa vyūhena pratyavyūhata tāṃ camūm
- 28
वामपार्श्वे ऽभवद्राजन्भीमसेनो व्यवस्थितः
दक्षिणे च महेष्वासो धृष्टद्युम्नो महाबलः
vāmapārśve 'bhavadrājanbhīmaseno vyavasthitaḥ
dakṣiṇe ca maheṣvāso dhṛṣṭadyumno mahābalaḥ
- 29
मध्ये व्यूहस्य साक्षात्तु पाण्डवः कृष्णसारथिः
नकुलः सहदेवश्च धर्मराजश्च पृष्ठतः
madhye vyūhasya sākṣāttu pāṇḍavaḥ kṛṣṇasārathiḥ
nakulaḥ sahadevaśca dharmarājaśca pṛṣṭhataḥ
- 30
चक्ररक्षौ तु पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ
नार्जुनं जहतुर्युद्धे पाल्यमानौ किरीटिना
cakrarakṣau tu pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau
nārjunaṃ jahaturyuddhe pālyamānau kirīṭinā

