76 shlokas
- 1
संजय उवाच
युयुत्सुं तव पुत्रं तु प्राद्रवन्तं महद्बलम्
उलूको ऽभ्यपतत्तूर्णं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
saṃjaya uvāca
yuyutsuṃ tava putraṃ tu prādravantaṃ mahadbalam
ulūko 'bhyapatattūrṇaṃ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 2
युयुत्सुस्तु ततो राजञ्शितधारेण पत्रिणा
उलूकं ताडयामास वज्रेणेन्द्र इवाचलम्
yuyutsustu tato rājañśitadhāreṇa patriṇā
ulūkaṃ tāḍayāmāsa vajreṇendra ivācalam
- 3
उलूकस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रस्य संयुगे
क्षुरप्रेण धनुश्छित्त्वा ताडयामास कर्णिना
ulūkastu tataḥ kruddhastava putrasya saṃyuge
kṣurapreṇa dhanuśchittvā tāḍayāmāsa karṇinā
- 4
तद् अपास्य धनुश्छिन्नं युयुत्सुर्वेगवत्तरम्
अन्यद् आदत्त सुमहच्चापं संरक्तलोचनः
tad apāsya dhanuśchinnaṃ yuyutsurvegavattaram
anyad ādatta sumahaccāpaṃ saṃraktalocanaḥ
- 5
शाकुनिं च ततः षष्ट्या विव्याध भरतर्षभ
सारथिं त्रिभिर् आनर्छत्तं च भूयो व्यविध्यत
śākuniṃ ca tataḥ ṣaṣṭyā vivyādha bharatarṣabha
sārathiṃ tribhir ānarchattaṃ ca bhūyo vyavidhyata
- 6
उलूकस्तं तु विंशत्या विद्ध्वा हेमविभूषितैः
अथास्य समरे क्रुद्धो ध्वजं चिछेद काञ्चनम्
ulūkastaṃ tu viṃśatyā viddhvā hemavibhūṣitaiḥ
athāsya samare kruddho dhvajaṃ cicheda kāñcanam
- 7
स छिन्नयष्टिः सुमहाञ्शीर्यमाणो महाध्वजः
पपात प्रमुखे राजन्युयुत्सोः काञ्चनोज्ज्वलः
sa chinnayaṣṭiḥ sumahāñśīryamāṇo mahādhvajaḥ
papāta pramukhe rājanyuyutsoḥ kāñcanojjvalaḥ
- 8
ध्वजम् उन्मथितं दृष्ट्वा युयुत्सुः क्रोधमूर्छितः
उलूकं पञ्चभिर्बाणैर् आजघान स्तनान्तरे
dhvajam unmathitaṃ dṛṣṭvā yuyutsuḥ krodhamūrchitaḥ
ulūkaṃ pañcabhirbāṇair ājaghāna stanāntare
- 9
उलूकस्तस्य भल्लेन तैलधौतेन मारिष
शिरश्चिछेद सहसा यन्तुर्भरतसत्तम
ulūkastasya bhallena tailadhautena māriṣa
śiraścicheda sahasā yanturbharatasattama
- 10
जघान चतुरो ऽश्वांश्च तं च विव्याध पञ्चभिः
सो ऽतिविद्धो बलवता प्रत्यपायाद्रथान्तरम्
jaghāna caturo 'śvāṃśca taṃ ca vivyādha pañcabhiḥ
so 'tividdho balavatā pratyapāyādrathāntaram
- 11
तं निर्जित्य रणे राजन्न् उलूकस्त्वरितो ययौ
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिघ्नन्निशितैः शरैः
taṃ nirjitya raṇe rājann ulūkastvarito yayau
pāñcālānsṛñjayāṃścaiva vinighnanniśitaiḥ śaraiḥ
- 12
शतानीकं महाराज श्रुतकर्मा सुतस्तव
व्यश्वसूतरथं चक्रे निमेषार्धाद् असंभ्रमम्
śatānīkaṃ mahārāja śrutakarmā sutastava
vyaśvasūtarathaṃ cakre nimeṣārdhād asaṃbhramam
- 13
हताश्वे तु रथे तिष्ठञ्शतानीको महाबलः
गदां चिक्षेप संक्रुद्धस्तव पुत्रस्य मारिष
hatāśve tu rathe tiṣṭhañśatānīko mahābalaḥ
gadāṃ cikṣepa saṃkruddhastava putrasya māriṣa
- 14
सा कृत्वा स्यन्दनं भस्म हयांश्चैव ससारथीन्
पपात धरणीं तूर्णं दारयन्तीव भारत
sā kṛtvā syandanaṃ bhasma hayāṃścaiva sasārathīn
papāta dharaṇīṃ tūrṇaṃ dārayantīva bhārata
- 15
ताव् उभौ विरथौ वीरौ कुरूणां कीर्तिवर्धनौ
अपाक्रमेतां युद्धार्तौ प्रेक्षमाणौ परस्परम्
tāv ubhau virathau vīrau kurūṇāṃ kīrtivardhanau
apākrametāṃ yuddhārtau prekṣamāṇau parasparam
- 16
पुत्रस्तु तव संभ्रान्तो विवित्सो रथम् आविशत्
शतानीको ऽपि त्वरितः प्रतिविन्ध्यरथं गतः
putrastu tava saṃbhrānto vivitso ratham āviśat
śatānīko 'pi tvaritaḥ prativindhyarathaṃ gataḥ
- 17
सुतसोमस्तु शकुनिं विव्याध निशितैः शरैः
नाकम्पयत संरब्धो वार्योघ इव पर्वतम्
sutasomastu śakuniṃ vivyādha niśitaiḥ śaraiḥ
nākampayata saṃrabdho vāryogha iva parvatam
- 18
सुतसोमस्तु तं दृष्ट्वा पितुर् अत्यन्तवैरिणम्
शरैर् अनेकसाहस्रैश्छादयामास भारत
sutasomastu taṃ dṛṣṭvā pitur atyantavairiṇam
śarair anekasāhasraiśchādayāmāsa bhārata
- 19
ताञ्शराञ्शकुनिस्तूर्णं चिछेदान्यैः पतत्रिभिः
लघ्वस्त्रश्चित्रयोधी च जितकाशी च संयुगे
tāñśarāñśakunistūrṇaṃ cichedānyaiḥ patatribhiḥ
laghvastraścitrayodhī ca jitakāśī ca saṃyuge
- 20
निवार्य समरे चापि शरांस्तान्निशितैः शरैः
आजघान सुसंक्रुद्धः सुतसोमं त्रिभिः शरैः
nivārya samare cāpi śarāṃstānniśitaiḥ śaraiḥ
ājaghāna susaṃkruddhaḥ sutasomaṃ tribhiḥ śaraiḥ
- 21
तस्याश्वान्केतनं सूतं तिलशो व्यधमच्छरैः
स्यालस्तव महावीर्यस्ततस्ते चुक्रुशुर्जनाः
tasyāśvānketanaṃ sūtaṃ tilaśo vyadhamaccharaiḥ
syālastava mahāvīryastataste cukruśurjanāḥ
- 22
हताश्वो विरथश्चैव छिन्नधन्वा च मारिष
धन्वी धनुर्वरं गृह्य रथाद्भूमाव् अतिष्ठत
व्यसृजत्सायकांश्चैव स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान्
hatāśvo virathaścaiva chinnadhanvā ca māriṣa
dhanvī dhanurvaraṃ gṛhya rathādbhūmāv atiṣṭhata
vyasṛjatsāyakāṃścaiva svarṇapuṅkhāñśilāśitān
- 23
छादयामासुर् अथ ते तव स्यालस्य तं रथम्
पतंगानाम् इव व्राताः शरव्राता महारथम्
chādayāmāsur atha te tava syālasya taṃ ratham
pataṃgānām iva vrātāḥ śaravrātā mahāratham
- 24
रथोपस्थान्समीक्ष्यापि विव्यथे नैव सौबलः
प्रमृद्नंश्च शरांस्तांस्ताञ्शरव्रातैर्महायशाः
rathopasthānsamīkṣyāpi vivyathe naiva saubalaḥ
pramṛdnaṃśca śarāṃstāṃstāñśaravrātairmahāyaśāḥ
- 25
तत्रातुष्यन्त योधाश्च सिद्धाश्चापि दिवि स्थिताः
सुतसोमस्य तत्कर्म दृष्ट्वाश्रद्धेयम् अद्भुतम्
रथस्थं नृपतिं तं तु पदातिः सन्न् अयोधयत्
tatrātuṣyanta yodhāśca siddhāścāpi divi sthitāḥ
sutasomasya tatkarma dṛṣṭvāśraddheyam adbhutam
rathasthaṃ nṛpatiṃ taṃ tu padātiḥ sann ayodhayat
- 26
तस्य तीक्ष्णैर्महावेगैर्भल्लैः संनतपर्वभिः
व्यहनत्कार्मुकं राजा तूणीरं चैव सर्वशः
tasya tīkṣṇairmahāvegairbhallaiḥ saṃnataparvabhiḥ
vyahanatkārmukaṃ rājā tūṇīraṃ caiva sarvaśaḥ
- 27
स छिन्नधन्वा समरे खड्गम् उद्यम्य नानदन्
वैडूर्योत्पलवर्णाभं हस्तिदन्तमयत्सरुम्
sa chinnadhanvā samare khaḍgam udyamya nānadan
vaiḍūryotpalavarṇābhaṃ hastidantamayatsarum
- 28
भ्राम्यमाणं ततस्तं तु विमलाम्बरवर्चसम्
कालोपमं ततो मेने सुतसोमस्य धीमतः
bhrāmyamāṇaṃ tatastaṃ tu vimalāmbaravarcasam
kālopamaṃ tato mene sutasomasya dhīmataḥ
- 29
सो ऽचरत्सहसा खड्गी मण्डलानि सहस्रशः
चतुर्विंशन्महाराज शिक्षाबलसमन्वितः
so 'caratsahasā khaḍgī maṇḍalāni sahasraśaḥ
caturviṃśanmahārāja śikṣābalasamanvitaḥ
- 30
सौबलस्तु ततस्तस्य शरांश्चिक्षेप वीर्यवान्
तान् आपतत एवाशु चिछेद परमासिना
saubalastu tatastasya śarāṃścikṣepa vīryavān
tān āpatata evāśu cicheda paramāsinā

