69 shlokas
- 1
संजय उवाच
अर्जुनस्तु महाराज कृत्वा सैन्यं पृथग्विधम्
सूतपुत्रं सुसंरब्धं दृष्ट्वा चैव महारणे
saṃjaya uvāca
arjunastu mahārāja kṛtvā sainyaṃ pṛthagvidham
sūtaputraṃ susaṃrabdhaṃ dṛṣṭvā caiva mahāraṇe
- 2
शोणितोदां महीं कृत्वा मांसमज्जास्थिवाहिनीम्
वासुदेवम् इदं वाक्यम् अब्रवीत्पुरुषर्षभ
śoṇitodāṃ mahīṃ kṛtvā māṃsamajjāsthivāhinīm
vāsudevam idaṃ vākyam abravītpuruṣarṣabha
- 3
एष केतू रणे कृष्ण सूतपुत्रस्य दृश्यते
भीमसेनादयश्चैते योधयन्ति महारथान्
एते द्रवन्ति पाञ्चालाः कर्णात्त्रस्ता जनार्दन
eṣa ketū raṇe kṛṣṇa sūtaputrasya dṛśyate
bhīmasenādayaścaite yodhayanti mahārathān
ete dravanti pāñcālāḥ karṇāttrastā janārdana
- 4
एष दुर्योधनो राजा श्वेतच्छत्रेण भास्वता
कर्णेन भग्नान्पाञ्चालान्द्रावयन्बहु शोभते
eṣa duryodhano rājā śvetacchatreṇa bhāsvatā
karṇena bhagnānpāñcālāndrāvayanbahu śobhate
- 5
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिश्चैव महाबलः
एते रक्षन्ति राजानं सूतपुत्रेण रक्षिताः
अवध्यमानास्ते ऽस्माभिर्घातयिष्यन्ति सोमकान्
kṛpaśca kṛtavarmā ca drauṇiścaiva mahābalaḥ
ete rakṣanti rājānaṃ sūtaputreṇa rakṣitāḥ
avadhyamānāste 'smābhirghātayiṣyanti somakān
- 6
एष शल्यो रथोपस्थे रश्मिसंचारकोविदः
सूतपुत्ररथं कृष्ण वाहयन्बहु शोभते
eṣa śalyo rathopasthe raśmisaṃcārakovidaḥ
sūtaputrarathaṃ kṛṣṇa vāhayanbahu śobhate
- 7
तत्र मे बुद्धिर् उत्पन्ना वाहयात्र महारथम्
नाहत्वा समरे कर्णं निवर्तिष्ये कथंचन
tatra me buddhir utpannā vāhayātra mahāratham
nāhatvā samare karṇaṃ nivartiṣye kathaṃcana
- 8
राधेयो ऽप्य् अन्यथा पार्थान्सृञ्जयांश्च महारथान्
निःशेषान्समरे कुर्यात्पश्यतोर्नौ जनार्दन
rādheyo 'py anyathā pārthānsṛñjayāṃśca mahārathān
niḥśeṣānsamare kuryātpaśyatornau janārdana
- 9
ततः प्रायाद्रथेनाशु केशवस्तव वाहिनीम्
कर्णं प्रति महेष्वासं द्वैरथे सव्यसाचिना
tataḥ prāyādrathenāśu keśavastava vāhinīm
karṇaṃ prati maheṣvāsaṃ dvairathe savyasācinā
- 10
प्रयातश्च महाबाहुः पाण्डवानुज्ञया हरिः
आश्वासयन्रथेनैव पाण्डुसैन्यानि सर्वशः
prayātaśca mahābāhuḥ pāṇḍavānujñayā hariḥ
āśvāsayanrathenaiva pāṇḍusainyāni sarvaśaḥ
- 11
रथघोषः स संग्रामे पाण्डवेयस्य संबभौ
वासवाशनितुल्यस्य महौघस्येव मारिष
rathaghoṣaḥ sa saṃgrāme pāṇḍaveyasya saṃbabhau
vāsavāśanitulyasya mahaughasyeva māriṣa
- 12
महता रथघोषेण पाण्डवः सत्यविक्रमः
अभ्ययाद् अप्रमेयात्मा विजयस्तव वाहिनीम्
mahatā rathaghoṣeṇa pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ
abhyayād aprameyātmā vijayastava vāhinīm
- 13
तम् आयान्तं समीक्ष्यैव श्वेताश्वं कृष्णसारथिम्
मद्रराजो ऽब्रवीत्कर्णं केतुं दृष्ट्वा महात्मनः
tam āyāntaṃ samīkṣyaiva śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim
madrarājo 'bravītkarṇaṃ ketuṃ dṛṣṭvā mahātmanaḥ
- 14
अयं स रथ आयाति श्वेताश्वः कृष्णसारथिः
निघ्नन्न् अमित्रान्समरे यं कर्ण परिपृच्छसि
ayaṃ sa ratha āyāti śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ
nighnann amitrānsamare yaṃ karṇa paripṛcchasi
- 15
एष तिष्ठति कौन्तेयः संस्पृशन्गाण्डिवं धनुः
तं हनिष्यसि चेद् अद्य तन्नः श्रेयो भविष्यति
eṣa tiṣṭhati kaunteyaḥ saṃspṛśangāṇḍivaṃ dhanuḥ
taṃ haniṣyasi ced adya tannaḥ śreyo bhaviṣyati
- 16
एषा विदीर्यते सेना धार्तराष्ट्री समन्ततः
अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निघ्नतः शात्रवान्बहून्
eṣā vidīryate senā dhārtarāṣṭrī samantataḥ
arjunasya bhayāttūrṇaṃ nighnataḥ śātravānbahūn
- 17
वर्जयन्सर्वसैन्यानि त्वरते हि धनंजयः
त्वदर्थम् इति मन्ये ऽहं यथास्योदीर्यते वपुः
varjayansarvasainyāni tvarate hi dhanaṃjayaḥ
tvadartham iti manye 'haṃ yathāsyodīryate vapuḥ
- 18
न ह्य् अवस्थाप्यते पार्थो युयुत्सुः केनचित्सह
त्वाम् ऋते क्रोधदीप्तो हि पीड्यमाने वृकोदरे
na hy avasthāpyate pārtho yuyutsuḥ kenacitsaha
tvām ṛte krodhadīpto hi pīḍyamāne vṛkodare
- 19
विरथं धर्मराजं च दृष्ट्वा सुदृढविक्षतम्
शिखण्डिनं सात्यकिं च धृष्टद्युम्नं च पार्षतम्
virathaṃ dharmarājaṃ ca dṛṣṭvā sudṛḍhavikṣatam
śikhaṇḍinaṃ sātyakiṃ ca dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam
- 20
द्रौपदेयान्युधामन्युम् उत्तमौजसम् एव च
नकुलं सहदेवं च भ्रातरौ द्वौ समीक्ष्य च
draupadeyānyudhāmanyum uttamaujasam eva ca
nakulaṃ sahadevaṃ ca bhrātarau dvau samīkṣya ca
- 21
सहसैकरथः पार्थस्त्वाम् अभ्येति परंतप
क्रोधरक्तेक्षणः क्रुद्धो जिघांसुः सर्वधन्विनाम्
sahasaikarathaḥ pārthastvām abhyeti paraṃtapa
krodharaktekṣaṇaḥ kruddho jighāṃsuḥ sarvadhanvinām
- 22
त्वरितो ऽभिपतत्य् अस्मांस्त्यक्त्वा सैन्यान्य् असंशयम्
त्वं कर्ण प्रतियाह्य् एनं नास्त्य् अन्यो हि धनुर्धरः
tvarito 'bhipataty asmāṃstyaktvā sainyāny asaṃśayam
tvaṃ karṇa pratiyāhy enaṃ nāsty anyo hi dhanurdharaḥ
- 23
न तं पश्यामि लोके ऽस्मिंस्त्वत्तो ऽप्य् अन्यं धनुर्धरम्
अर्जुनं समरे क्रुद्धं यो वेलाम् इव धारयेत्
na taṃ paśyāmi loke 'smiṃstvatto 'py anyaṃ dhanurdharam
arjunaṃ samare kruddhaṃ yo velām iva dhārayet
- 24
न चास्य रक्षां पश्यामि पृष्ठतो न च पार्श्वतः
एक एवाभियाति त्वां पश्य साफल्यम् आत्मनः
na cāsya rakṣāṃ paśyāmi pṛṣṭhato na ca pārśvataḥ
eka evābhiyāti tvāṃ paśya sāphalyam ātmanaḥ
- 25
त्वं हि कृष्णौ रणे शक्तः संसाधयितुम् आहवे
तवैष भारो राधेय प्रत्युद्याहि धनंजयम्
tvaṃ hi kṛṣṇau raṇe śaktaḥ saṃsādhayitum āhave
tavaiṣa bhāro rādheya pratyudyāhi dhanaṃjayam
- 26
त्वं कृतो ह्य् एव भीष्मेण द्रोणद्रौणिकृपैर् अपि
सव्यसाचिप्रतिरथस्तं निवर्तय पाण्डवम्
tvaṃ kṛto hy eva bhīṣmeṇa droṇadrauṇikṛpair api
savyasācipratirathastaṃ nivartaya pāṇḍavam
- 27
लेलिहानं यथा सर्पं गर्जन्तम् ऋषभं यथा
लयस्थितं यथा व्याघ्रं जहि कर्ण धनंजयम्
lelihānaṃ yathā sarpaṃ garjantam ṛṣabhaṃ yathā
layasthitaṃ yathā vyāghraṃ jahi karṇa dhanaṃjayam
- 28
एते द्रवन्ति समरे धार्तराष्ट्रा महारथाः
अर्जुनस्य भयात्तूर्णं निरपेक्षा जनाधिपाः
ete dravanti samare dhārtarāṣṭrā mahārathāḥ
arjunasya bhayāttūrṇaṃ nirapekṣā janādhipāḥ
- 29
द्रवताम् अथ तेषां तु युधि नान्यो ऽस्ति मानवः
भयहा यो भवेद्वीर त्वाम् ऋते सूतनन्दन
dravatām atha teṣāṃ tu yudhi nānyo 'sti mānavaḥ
bhayahā yo bhavedvīra tvām ṛte sūtanandana
- 30
एते त्वां कुरवः सर्वे द्वीपम् आसाद्य संयुगे
विष्ठिताः पुरुषव्याघ्र त्वत्तः शरणकाङ्क्षिणः
ete tvāṃ kuravaḥ sarve dvīpam āsādya saṃyuge
viṣṭhitāḥ puruṣavyāghra tvattaḥ śaraṇakāṅkṣiṇaḥ

