65 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततो ऽपयाताः शरपातमात्रम् अवस्थिताः कुरवो भिन्नसेनाः
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनंजयास्त्रं समुदीर्यमाणम्
saṃjaya uvāca
tato 'payātāḥ śarapātamātram avasthitāḥ kuravo bhinnasenāḥ
vidyutprakāśaṃ dadṛśuḥ samantāddhanaṃjayāstraṃ samudīryamāṇam
- 2
तद् अर्जुनास्त्रं ग्रसते स्म वीरान्वियत्तथाकाशम् अनन्तघोषम्
क्रुद्धेन पार्थेन तदाशु सृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे
tad arjunāstraṃ grasate sma vīrānviyattathākāśam anantaghoṣam
kruddhena pārthena tadāśu sṛṣṭaṃ vadhāya karṇasya mahāvimarde
- 3
रामाद् उपात्तेन महामहिम्ना आथर्वणेनारिविनाशनेन
तद् अर्जुनास्त्रं व्यधमद्दहन्तं पार्थं च बाणैर्निशितैर्निजघ्ने
rāmād upāttena mahāmahimnā ātharvaṇenārivināśanena
tad arjunāstraṃ vyadhamaddahantaṃ pārthaṃ ca bāṇairniśitairnijaghne
- 4
ततो विमर्दः सुमहान्बभूव तस्यार्जुनस्याधिरथेश्च राजन्
अन्योन्यम् आसादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोर् इवोग्रैः
tato vimardaḥ sumahānbabhūva tasyārjunasyādhiratheśca rājan
anyonyam āsādayatoḥ pṛṣatkairviṣāṇaghātairdvipayor ivograiḥ
- 5
ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंशितं सर्पमुखं ज्वलन्तम्
रौद्रं शरं संयति सुप्रधौतं पार्थार्थम् अत्यर्थचिराय गुप्तम्
tato ripughnaṃ samadhatta karṇaḥ susaṃśitaṃ sarpamukhaṃ jvalantam
raudraṃ śaraṃ saṃyati supradhautaṃ pārthārtham atyarthacirāya guptam
- 6
सदार्चितं चन्दनचूर्णशायिनं सुवर्णनालीशयनं महाविषम्
प्रदीप्तम् ऐरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि फल्गुनस्य
sadārcitaṃ candanacūrṇaśāyinaṃ suvarṇanālīśayanaṃ mahāviṣam
pradīptam airāvatavaṃśasaṃbhavaṃ śiro jihīrṣuryudhi phalgunasya
- 7
तम् अब्रवीन्मद्रराजो महात्मा वैकर्तनं प्रेक्ष्य हि संहितेषुम्
न कर्ण ग्रीवाम् इषुर् एष प्राप्स्यते संलक्ष्य संधत्स्व शरं शिरोघ्नम्
tam abravīnmadrarājo mahātmā vaikartanaṃ prekṣya hi saṃhiteṣum
na karṇa grīvām iṣur eṣa prāpsyate saṃlakṣya saṃdhatsva śaraṃ śiroghnam
- 8
अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रः कर्णः शल्यं संधितेषुः प्रसह्य
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशाः शाठ्ययुक्ता भवन्ति
athābravītkrodhasaṃraktanetraḥ karṇaḥ śalyaṃ saṃdhiteṣuḥ prasahya
na saṃdhatte dviḥ śaraṃ śalya karṇo na mādṛśāḥ śāṭhyayuktā bhavanti
- 9
तथैवम् उक्त्वा विससर्ज तं शरं बलाहकं वर्षघनाभिपूजितम्
हतो ऽसि वै फल्गुन इत्य् अवोचत्ततस्त्वरन्न् ऊर्जितम् उत्ससर्ज
tathaivam uktvā visasarja taṃ śaraṃ balāhakaṃ varṣaghanābhipūjitam
hato 'si vai phalguna ity avocattatastvarann ūrjitam utsasarja
- 10
संधीयमानं भुजगं दृष्ट्वा कर्णेन माधवः
आक्रम्य स्यन्दनं पद्भ्यां बलेन बलिनां वरः
saṃdhīyamānaṃ bhujagaṃ dṛṣṭvā karṇena mādhavaḥ
ākramya syandanaṃ padbhyāṃ balena balināṃ varaḥ
- 11
अवगाढे रथे भूमौ जानुभ्याम् अगमन्हयाः
ततः शरः सो ऽभ्यहनत्किरीटं तस्य धीमतः
avagāḍhe rathe bhūmau jānubhyām agamanhayāḥ
tataḥ śaraḥ so 'bhyahanatkirīṭaṃ tasya dhīmataḥ
- 12
अथार्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं धरावियद्द्योसलिलेषु विश्रुतम्
बलास्त्रसर्गोत्तमयत्नमन्युभिः शरेण मूर्ध्नः स जहार सूतजः
athārjunasyottamagātrabhūṣaṇaṃ dharāviyaddyosalileṣu viśrutam
balāstrasargottamayatnamanyubhiḥ śareṇa mūrdhnaḥ sa jahāra sūtajaḥ
- 13
दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषं सुवर्णमुक्तामणिजालभूषितम्
पुरंदरार्थं तपसा प्रयत्नतः स्वयं कृतं यद्भुवनस्य सूनुना
divākarendujvalanagrahatviṣaṃ suvarṇamuktāmaṇijālabhūṣitam
puraṃdarārthaṃ tapasā prayatnataḥ svayaṃ kṛtaṃ yadbhuvanasya sūnunā
- 14
महार्हरूपं द्विषतां भयंकरं विभाति चात्यर्थसुखं सुगन्धि तत्
निजघ्नुषे देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यत्सुमनाः किरीटिने
mahārharūpaṃ dviṣatāṃ bhayaṃkaraṃ vibhāti cātyarthasukhaṃ sugandhi tat
nijaghnuṣe devaripūnsureśvaraḥ svayaṃ dadau yatsumanāḥ kirīṭine
- 15
हराम्बुपाखण्डलवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिसायकोत्तमैः
सुरोत्तमैर् अप्य् अविषह्यम् अर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार यद्वृषः
harāmbupākhaṇḍalavittagoptṛbhiḥ pinākapāśāśanisāyakottamaiḥ
surottamair apy aviṣahyam ardituṃ prasahya nāgena jahāra yadvṛṣaḥ
- 16
तद् उत्तमेषून्मथितं विषाग्निना प्रदीप्तम् अर्चिष्मद् अभिक्षिति प्रियम्
पपात पार्थस्य किरीटम् उत्तमं दिवाकरो ऽस्ताद् इव पर्वताज्ज्वलन्
tad uttameṣūnmathitaṃ viṣāgninā pradīptam arciṣmad abhikṣiti priyam
papāta pārthasya kirīṭam uttamaṃ divākaro 'stād iva parvatājjvalan
- 17
ततः किरीटं बहुरत्नमण्डितं जहार नागो ऽर्जुनमूर्धतो बलात्
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रः शिखरं यथोत्तमम्
tataḥ kirīṭaṃ bahuratnamaṇḍitaṃ jahāra nāgo 'rjunamūrdhato balāt
gireḥ sujātāṅkurapuṣpitadrumaṃ mahendravajraḥ śikharaṃ yathottamam
- 18
मही वियद्द्यौः सलिलानि वायुना यथा विभिन्नानि विभान्ति भारत
तथैव शब्दो भुवनेष्व् अभूत्तदा जना व्यवस्यन्व्यथिताश्च चस्खलुः
mahī viyaddyauḥ salilāni vāyunā yathā vibhinnāni vibhānti bhārata
tathaiva śabdo bhuvaneṣv abhūttadā janā vyavasyanvyathitāśca caskhaluḥ
- 19
ततः समुद्ग्रथ्य सितेन वाससा स्वमूर्धजान् अव्यथितः स्थितो ऽर्जुनः
विभाति सम्पूर्णमरीचिभास्वता शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
tataḥ samudgrathya sitena vāsasā svamūrdhajān avyathitaḥ sthito 'rjunaḥ
vibhāti sampūrṇamarīcibhāsvatā śirogatenodayaparvato yathā
- 20
बलाहकः कर्णभुजेरितस्ततो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान्
महोरगः कृतवैरो ऽर्जुनेन किरीटम् आसाद्य समुत्पपात
balāhakaḥ karṇabhujeritastato hutāśanārkapratimadyutirmahān
mahoragaḥ kṛtavairo 'rjunena kirīṭam āsādya samutpapāta
- 21
तम् अब्रवीद्विद्धि कृतागसं मे कृष्णाद्य मातुर्वधजातवैरम्
ततः कृष्णः पार्थम् उवाच संख्ये महोरगं कृतवैरं जहि त्वम्
tam abravīdviddhi kṛtāgasaṃ me kṛṣṇādya māturvadhajātavairam
tataḥ kṛṣṇaḥ pārtham uvāca saṃkhye mahoragaṃ kṛtavairaṃ jahi tvam
- 22
स एवम् उक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा रिपुषूग्रधन्वा
उवाच को न्व् एष ममाद्य नागः स्वयं य आगाद्गरुडस्य वक्त्रम्
sa evam ukto madhusūdanena gāṇḍīvadhanvā ripuṣūgradhanvā
uvāca ko nv eṣa mamādya nāgaḥ svayaṃ ya āgādgaruḍasya vaktram
- 23
कृष्ण उवाच
यो ऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयानेन धनुर्धरेण
वियद्गतो बाणनिकृत्तदेहो ह्य् अनेकरूपो निहतास्य माता
kṛṣṇa uvāca
yo 'sau tvayā khāṇḍave citrabhānuṃ saṃtarpayānena dhanurdhareṇa
viyadgato bāṇanikṛttadeho hy anekarūpo nihatāsya mātā
- 24
ततस्तु जिष्णुः परिहृत्य शेषांश्चिछेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः
नागं वियत्तिर्यग् इवोत्पतन्तं स छिन्नगात्रो निपपात भूमौ
tatastu jiṣṇuḥ parihṛtya śeṣāṃścicheda ṣaḍbhirniśitaiḥ sudhāraiḥ
nāgaṃ viyattiryag ivotpatantaṃ sa chinnagātro nipapāta bhūmau
- 25
तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणवाजितैश्च
विव्याध कर्णः पुरुषप्रवीरं धनंजयं तिर्यग् अवेक्षमाणम्
tasminmuhūrte daśabhiḥ pṛṣatkaiḥ śilāśitairbarhiṇavājitaiśca
vivyādha karṇaḥ puruṣapravīraṃ dhanaṃjayaṃ tiryag avekṣamāṇam
- 26
ततो ऽर्जुनो द्वादशभिर्विमुक्तैर् आकर्णमुक्तैर्निशितैः समर्प्य
नाराचम् आशीविषतुल्यवेगम् आकर्णपूर्णायतम् उत्ससर्ज
tato 'rjuno dvādaśabhirvimuktair ākarṇamuktairniśitaiḥ samarpya
nārācam āśīviṣatulyavegam ākarṇapūrṇāyatam utsasarja
- 27
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्न् इव साधु मुक्तः
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शोणितवाजदिग्धः
sa citravarmeṣuvaro vidārya prāṇānnirasyann iva sādhu muktaḥ
karṇasya pītvā rudhiraṃ viveśa vasuṃdharāṃ śoṇitavājadigdhaḥ
- 28
ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा
तथाशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान्महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम्
tato vṛṣo bāṇanipātakopito mahorago daṇḍavighaṭṭito yathā
tathāśukārī vyasṛjaccharottamānmahāviṣaḥ sarpa ivottamaṃ viṣam
- 29
जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथार्जुनम्
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विभिद्य कर्णो ऽभ्यनदज्जहास च
janārdanaṃ dvādaśabhiḥ parābhinannavairnavatyā ca śaraistathārjunam
śareṇa ghoreṇa punaśca pāṇḍavaṃ vibhidya karṇo 'bhyanadajjahāsa ca
- 30
तम् अस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततो ऽस्य मर्मवित्
परं शरैः पत्रिभिर् इन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलम् ओजसाहनत्
tam asya harṣaṃ mamṛṣe na pāṇḍavo bibheda marmāṇi tato 'sya marmavit
paraṃ śaraiḥ patribhir indravikramastathā yathendro balam ojasāhanat

