33 shlokas
- 1
संजय उवाच
स केशवस्य बीभत्सुः श्रुत्वा भारत भाषितम्
विशोकः सम्प्रहृष्टश्च क्षणेन समपद्यत
saṃjaya uvāca
sa keśavasya bībhatsuḥ śrutvā bhārata bhāṣitam
viśokaḥ samprahṛṣṭaśca kṣaṇena samapadyata
- 2
ततो ज्याम् अनुमृज्याशु व्याक्षिपद्गाण्डिवं धनुः
दध्रे कर्णविनाशाय केशवं चाभ्यभाषत
tato jyām anumṛjyāśu vyākṣipadgāṇḍivaṃ dhanuḥ
dadhre karṇavināśāya keśavaṃ cābhyabhāṣata
- 3
त्वया नाथेन गोविन्द ध्रुव एष जयो मम
प्रसन्नो यस्य मे ऽद्य त्वं भूतभव्यभवत्प्रभुः
tvayā nāthena govinda dhruva eṣa jayo mama
prasanno yasya me 'dya tvaṃ bhūtabhavyabhavatprabhuḥ
- 4
त्वत्सहायो ह्य् अहं कृष्ण त्रींल्लोकान्वै समागतान्
प्रापयेयं परं लोकं किमु कर्णं महारणे
tvatsahāyo hy ahaṃ kṛṣṇa trīṃllokānvai samāgatān
prāpayeyaṃ paraṃ lokaṃ kimu karṇaṃ mahāraṇe
- 5
पश्यामि द्रवतीं सेनां पाञ्चालानां जनार्दन
पश्यामि कर्णं समरे विचरन्तम् अभीतवत्
paśyāmi dravatīṃ senāṃ pāñcālānāṃ janārdana
paśyāmi karṇaṃ samare vicarantam abhītavat
- 6
भार्गवास्त्रं च पश्यामि विचरन्तं समन्ततः
सृष्टं कर्णेन वार्ष्णेय शक्रेणेव महाशनिम्
bhārgavāstraṃ ca paśyāmi vicarantaṃ samantataḥ
sṛṣṭaṃ karṇena vārṣṇeya śakreṇeva mahāśanim
- 7
अयं खलु स संग्रामो यत्र कृष्ण मया कृतम्
कथयिष्यन्ति भूतानि यावद्भूमिर्धरिष्यति
ayaṃ khalu sa saṃgrāmo yatra kṛṣṇa mayā kṛtam
kathayiṣyanti bhūtāni yāvadbhūmirdhariṣyati
- 8
अद्य कृष्ण विकर्णा मे कर्णं नेष्यन्ति मृत्यवे
गाण्डीवमुक्ताः क्षिण्वन्तो मम हस्तप्रचोदिताः
adya kṛṣṇa vikarṇā me karṇaṃ neṣyanti mṛtyave
gāṇḍīvamuktāḥ kṣiṇvanto mama hastapracoditāḥ
- 9
अद्य राजा धृतराष्ट्रः स्वां बुद्धिम् अवमंस्यते
दुर्योधनम् अराज्यार्हं यया राज्ये ऽभ्यषेचयत्
adya rājā dhṛtarāṣṭraḥ svāṃ buddhim avamaṃsyate
duryodhanam arājyārhaṃ yayā rājye 'bhyaṣecayat
- 10
अद्य राज्यात्सुखाच्चैव श्रियो राष्ट्रात्तथा पुरात्
पुत्रेभ्यश्च महाबाहो धृतराष्ट्रो वियोक्ष्यते
adya rājyātsukhāccaiva śriyo rāṣṭrāttathā purāt
putrebhyaśca mahābāho dhṛtarāṣṭro viyokṣyate
- 11
अद्य दुर्योधनो राजा जीविताच्च निराशकः
भविष्यति हते कर्णे कृष्ण सत्यं ब्रवीमि ते
adya duryodhano rājā jīvitācca nirāśakaḥ
bhaviṣyati hate karṇe kṛṣṇa satyaṃ bravīmi te
- 12
अद्य दृष्ट्वा मया कर्णं शरैर्विशकलीकृतम्
स्मरतां तव वाक्यानि शमं प्रति जनेश्वरः
adya dṛṣṭvā mayā karṇaṃ śarairviśakalīkṛtam
smaratāṃ tava vākyāni śamaṃ prati janeśvaraḥ
- 13
अद्यासौ सौबलः कृष्ण ग्लहं जानातु वै शरान्
दुरोदरं च गाण्डीवं मण्डलं च रथं मम
adyāsau saubalaḥ kṛṣṇa glahaṃ jānātu vai śarān
durodaraṃ ca gāṇḍīvaṃ maṇḍalaṃ ca rathaṃ mama
- 14
यो ऽसौ रणे नरं नान्यं पृथिव्याम् अभिमन्यते
तस्याद्य सूतपुत्रस्य भूमिः पास्यति शोणितम्
गाण्डीवसृष्टा दास्यन्ति कर्णस्य परमां गतिम्
yo 'sau raṇe naraṃ nānyaṃ pṛthivyām abhimanyate
tasyādya sūtaputrasya bhūmiḥ pāsyati śoṇitam
gāṇḍīvasṛṣṭā dāsyanti karṇasya paramāṃ gatim
- 15
अद्य तप्स्यति राधेयः पाञ्चालीं यत्तदाब्रवीत्
सभामध्ये वचः क्रूरं कुत्सयन्पाण्डवान्प्रति
adya tapsyati rādheyaḥ pāñcālīṃ yattadābravīt
sabhāmadhye vacaḥ krūraṃ kutsayanpāṇḍavānprati
- 16
ये वै षण्ढतिलास्तत्र भवितारो ऽद्य ते तिलाः
हते वैकर्तने कर्णे सूतपुत्रे दुरात्मनि
ye vai ṣaṇḍhatilāstatra bhavitāro 'dya te tilāḥ
hate vaikartane karṇe sūtaputre durātmani
- 17
अहं वः पाण्डुपुत्रेभ्यस्त्रास्यामीति यद् अब्रवीत्
अनृतं तत्करिष्यन्ति मामका निशिताः शराः
ahaṃ vaḥ pāṇḍuputrebhyastrāsyāmīti yad abravīt
anṛtaṃ tatkariṣyanti māmakā niśitāḥ śarāḥ
- 18
हन्ताहं पाण्डवान्सर्वान्सपुत्रान् इति यो ऽब्रवीत्
तम् अद्य कर्णं हन्तास्मि मिषतां सर्वधन्विनाम्
hantāhaṃ pāṇḍavānsarvānsaputrān iti yo 'bravīt
tam adya karṇaṃ hantāsmi miṣatāṃ sarvadhanvinām
- 19
यस्य वीर्ये समाश्वस्य धार्तराष्ट्रो बृहन्मनाः
अवामन्यत दुर्बुद्धिर्नित्यम् अस्मान्दुरात्मवान्
तम् अद्य कर्णं राधेयं हन्तास्मि मधुसूदन
yasya vīrye samāśvasya dhārtarāṣṭro bṛhanmanāḥ
avāmanyata durbuddhirnityam asmāndurātmavān
tam adya karṇaṃ rādheyaṃ hantāsmi madhusūdana
- 20
अद्य कर्णे हते कृष्ण धार्तराष्ट्राः सराजकाः
विद्रवन्तु दिशो भीताः सिंहत्रस्ता मृगा इव
adya karṇe hate kṛṣṇa dhārtarāṣṭrāḥ sarājakāḥ
vidravantu diśo bhītāḥ siṃhatrastā mṛgā iva
- 21
अद्य दुर्योधनो राजा पृथिवीम् अन्ववेक्षताम्
हते कर्णे मया संख्ये सपुत्रे ससुहृज्जने
adya duryodhano rājā pṛthivīm anvavekṣatām
hate karṇe mayā saṃkhye saputre sasuhṛjjane
- 22
अद्य कर्णं हतं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रो ऽत्यमर्षणः
जानातु मां रणे कृष्ण प्रवरं सर्वधन्विनाम्
adya karṇaṃ hataṃ dṛṣṭvā dhārtarāṣṭro 'tyamarṣaṇaḥ
jānātu māṃ raṇe kṛṣṇa pravaraṃ sarvadhanvinām
- 23
अद्याहम् अनृणः कृष्ण भविष्यामि धनुर्भृताम्
क्रोधस्य च कुरूणां च शराणां गाण्डिवस्य च
adyāham anṛṇaḥ kṛṣṇa bhaviṣyāmi dhanurbhṛtām
krodhasya ca kurūṇāṃ ca śarāṇāṃ gāṇḍivasya ca
- 24
अद्य दुःखम् अहं मोक्ष्ये त्रयोदशसमार्जितम्
हत्वा कर्णं रणे कृष्ण शम्बरं मघवान् इव
adya duḥkham ahaṃ mokṣye trayodaśasamārjitam
hatvā karṇaṃ raṇe kṛṣṇa śambaraṃ maghavān iva
- 25
अद्य कर्णे हते युद्धे सोमकानां महारथाः
कृतं कार्यं च मन्यन्तां मित्रकार्येप्सवो युधि
adya karṇe hate yuddhe somakānāṃ mahārathāḥ
kṛtaṃ kāryaṃ ca manyantāṃ mitrakāryepsavo yudhi
- 26
न जाने च कथं प्रीतिः शैनेयस्याद्य माधव
भविष्यति हते कर्णे मयि चापि जयाधिके
na jāne ca kathaṃ prītiḥ śaineyasyādya mādhava
bhaviṣyati hate karṇe mayi cāpi jayādhike
- 27
अहं हत्वा रणे कर्णं पुत्रं चास्य महारथम्
प्रीतिं दास्यामि भीमस्य यमयोः सात्यकेर् अपि
ahaṃ hatvā raṇe karṇaṃ putraṃ cāsya mahāratham
prītiṃ dāsyāmi bhīmasya yamayoḥ sātyaker api
- 28
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां पाञ्चालानां च माधव
अध्यानृण्यं गमिष्यामि हत्वा कर्णं महारणे
dhṛṣṭadyumnaśikhaṇḍibhyāṃ pāñcālānāṃ ca mādhava
adhyānṛṇyaṃ gamiṣyāmi hatvā karṇaṃ mahāraṇe
- 29
अद्य पश्यन्तु संग्रामे धनंजयम् अमर्षणम्
युध्यन्तं कौरवान्संख्ये पातयन्तं च सूतजम्
भवत्सकाशे वक्ष्ये च पुनर् एवात्मसंस्तवम्
adya paśyantu saṃgrāme dhanaṃjayam amarṣaṇam
yudhyantaṃ kauravānsaṃkhye pātayantaṃ ca sūtajam
bhavatsakāśe vakṣye ca punar evātmasaṃstavam
- 30
धनुर्वेदे मत्समो नास्ति लोके पराक्रमे वा मम को ऽस्ति तुल्यः
को वाप्य् अन्यो मत्समो ऽस्ति क्षमायां तथा क्रोधे सदृशो ऽन्यो न मे ऽस्ति
dhanurvede matsamo nāsti loke parākrame vā mama ko 'sti tulyaḥ
ko vāpy anyo matsamo 'sti kṣamāyāṃ tathā krodhe sadṛśo 'nyo na me 'sti

