70 shlokas
- 1
संजय उवाच
विदार्य कर्णस्तां सेनां धर्मराजम् उपाद्रवत्
रथहस्त्यश्वपत्तीनां सहस्रैः परिवारितः
saṃjaya uvāca
vidārya karṇastāṃ senāṃ dharmarājam upādravat
rathahastyaśvapattīnāṃ sahasraiḥ parivāritaḥ
- 2
नानायुधसहस्राणि प्रेषितान्य् अरिभिर्वृषः
छित्त्वा बाणशतैर् उग्रैस्तान् अविध्यद् असंभ्रमः
nānāyudhasahasrāṇi preṣitāny aribhirvṛṣaḥ
chittvā bāṇaśatair ugraistān avidhyad asaṃbhramaḥ
- 3
निचकर्त शिरांस्य् एषां बाहून् ऊरूंश्च सर्वशः
ते हता वसुधां पेतुर्भग्नाश्चान्ये विदुद्रुवुः
nicakarta śirāṃsy eṣāṃ bāhūn ūrūṃśca sarvaśaḥ
te hatā vasudhāṃ peturbhagnāścānye vidudruvuḥ
- 4
द्रविडान्ध्रनिषादास्तु पुनः सात्यकिचोदिताः
अभ्यर्दयञ्जिघांसन्तः पत्तयः कर्णम् आहवे
draviḍāndhraniṣādāstu punaḥ sātyakicoditāḥ
abhyardayañjighāṃsantaḥ pattayaḥ karṇam āhave
- 5
ते विबाहुशिरस्त्राणाः प्रहताः कर्णसायकैः
पेतुः पृथिव्यां युगपच्छिन्नं शालवनं यथा
te vibāhuśirastrāṇāḥ prahatāḥ karṇasāyakaiḥ
petuḥ pṛthivyāṃ yugapacchinnaṃ śālavanaṃ yathā
- 6
एवं योधशतान्य् आजौ सहस्राण्य् अयुतानि च
हतानीयुर्महीं देहैर्यशसापूरयन्दिशः
evaṃ yodhaśatāny ājau sahasrāṇy ayutāni ca
hatānīyurmahīṃ dehairyaśasāpūrayandiśaḥ
- 7
अथ वैकर्तनं कर्णं रणे क्रुद्धम् इवान्तकम्
रुरुधुः पाण्डुपाञ्चाला व्याधिं मन्त्रौषधैर् इव
atha vaikartanaṃ karṇaṃ raṇe kruddham ivāntakam
rurudhuḥ pāṇḍupāñcālā vyādhiṃ mantrauṣadhair iva
- 8
स तान्प्रमृद्याभ्यपतत्पुनर् एव युधिष्ठिरम्
मन्त्रौषधिक्रियातीतो व्याधिर् अत्युल्बणो यथा
sa tānpramṛdyābhyapatatpunar eva yudhiṣṭhiram
mantrauṣadhikriyātīto vyādhir atyulbaṇo yathā
- 9
स राजगृद्धिभी रुद्धः पाण्डुपाञ्चालकेकयैः
नाशकत्तान् अतिक्रान्तुं मृत्युर्ब्रह्मविदो यथा
sa rājagṛddhibhī ruddhaḥ pāṇḍupāñcālakekayaiḥ
nāśakattān atikrāntuṃ mṛtyurbrahmavido yathā
- 10
ततो युधिष्ठिरः कर्णम् अदूरस्थं निवारितम्
अब्रवीत्परवीरघ्नः क्रोधसंरक्तलोचनः
tato yudhiṣṭhiraḥ karṇam adūrasthaṃ nivāritam
abravītparavīraghnaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ
- 11
कर्ण कर्ण वृथादृष्टे सूतपुत्र वचः शृणु
सदा स्पर्धसि संग्रामे फल्गुनेन यशस्विना
तथास्मान्बाधसे नित्यं धार्तराष्ट्रमते स्थितः
karṇa karṇa vṛthādṛṣṭe sūtaputra vacaḥ śṛṇu
sadā spardhasi saṃgrāme phalgunena yaśasvinā
tathāsmānbādhase nityaṃ dhārtarāṣṭramate sthitaḥ
- 12
यद्बलं यच्च ते वीर्यं प्रद्वेषो यश्च पाण्डुषु
तत्सर्वं दर्शयस्वाद्य पौरुषं महद् आस्थितः
युद्धश्रद्धां स ते ऽद्याहं विनेष्यामि महाहवे
yadbalaṃ yacca te vīryaṃ pradveṣo yaśca pāṇḍuṣu
tatsarvaṃ darśayasvādya pauruṣaṃ mahad āsthitaḥ
yuddhaśraddhāṃ sa te 'dyāhaṃ vineṣyāmi mahāhave
- 13
एवम् उक्त्वा महाराज कर्णं पाण्डुसुतस्तदा
सुवर्णपुङ्खैर्दशभिर्विव्याधायस्मयैः शितैः
evam uktvā mahārāja karṇaṃ pāṇḍusutastadā
suvarṇapuṅkhairdaśabhirvivyādhāyasmayaiḥ śitaiḥ
- 14
तं सूतपुत्रो नवभिः प्रत्यविध्यद् अरिंदमः
वत्सदन्तैर्महेष्वासः प्रहसन्न् इव भारत
taṃ sūtaputro navabhiḥ pratyavidhyad ariṃdamaḥ
vatsadantairmaheṣvāsaḥ prahasann iva bhārata
- 15
ततः क्षुराभ्यां पाञ्चाल्यौ चक्ररक्षौ महात्मनः
जघान समरे शूरः शरैः संनतपर्वभिः
tataḥ kṣurābhyāṃ pāñcālyau cakrarakṣau mahātmanaḥ
jaghāna samare śūraḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
- 16
ताव् उभौ धर्मराजस्य प्रवीरौ परिपार्श्वतः
रथाभ्याशे चकाशेते चन्द्रस्येव पुनर्वसू
tāv ubhau dharmarājasya pravīrau paripārśvataḥ
rathābhyāśe cakāśete candrasyeva punarvasū
- 17
युधिष्ठिरः पुनः कर्णम् अविध्यत्त्रिंशता शरैः
सुषेणं सत्यसेनं च त्रिभिस्त्रिभिर् अताडयत्
yudhiṣṭhiraḥ punaḥ karṇam avidhyattriṃśatā śaraiḥ
suṣeṇaṃ satyasenaṃ ca tribhistribhir atāḍayat
- 18
शल्यं नवत्या विव्याध त्रिसप्तत्या च सूतजम्
तांश्चास्य गोप्तॄन्विव्याध त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः
śalyaṃ navatyā vivyādha trisaptatyā ca sūtajam
tāṃścāsya goptṝnvivyādha tribhistribhir ajihmagaiḥ
- 19
ततः प्रहस्याधिरथिर्विधुन्वानः स कार्मुकम्
भित्त्वा भल्लेन राजानं विद्ध्वा षष्ट्यानदन्मुदा
tataḥ prahasyādhirathirvidhunvānaḥ sa kārmukam
bhittvā bhallena rājānaṃ viddhvā ṣaṣṭyānadanmudā
- 20
ततः प्रवीराः पाण्डूनाम् अभ्यधावन्युधिष्ठिरम्
सूतपुत्रात्परीप्सन्तः कर्णम् अभ्यर्दयञ्शरैः
tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnām abhyadhāvanyudhiṣṭhiram
sūtaputrātparīpsantaḥ karṇam abhyardayañśaraiḥ
- 21
सात्यकिश्चेकितानश्च युयुत्सुः पाण्ड्य एव च
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः
sātyakiścekitānaśca yuyutsuḥ pāṇḍya eva ca
dhṛṣṭadyumnaḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāḥ prabhadrakāḥ
- 22
यमौ च भीमसेनश्च शिशुपालस्य चात्मजः
कारूषा मत्स्यशेषाश्च केकयाः काशिकोसलाः
एते च त्वरिता वीरा वसुषेणम् अवारयन्
yamau ca bhīmasenaśca śiśupālasya cātmajaḥ
kārūṣā matsyaśeṣāśca kekayāḥ kāśikosalāḥ
ete ca tvaritā vīrā vasuṣeṇam avārayan
- 23
जनमेजयश्च पाञ्चाल्यः कर्णं विव्याध सायकैः
वराहकर्णैर्नाराचैर्नालीकैर्निशितैः शरैः
वत्सदन्तैर्विपाठैश्च क्षुरप्रैश्चटकामुखैः
janamejayaśca pāñcālyaḥ karṇaṃ vivyādha sāyakaiḥ
varāhakarṇairnārācairnālīkairniśitaiḥ śaraiḥ
vatsadantairvipāṭhaiśca kṣurapraiścaṭakāmukhaiḥ
- 24
नानाप्रहरणैश्चोग्रै रथहस्त्यश्वसादिनः
सर्वतो ऽभ्याद्रवन्कर्णं परिवार्य जिघांसया
nānāpraharaṇaiścograi rathahastyaśvasādinaḥ
sarvato 'bhyādravankarṇaṃ parivārya jighāṃsayā
- 25
स पाण्डवानां प्रवरैः सर्वतः समभिद्रुतः
उदैरयद्ब्राह्मम् अस्त्रं शरैः सम्पूरयन्दिशः
sa pāṇḍavānāṃ pravaraiḥ sarvataḥ samabhidrutaḥ
udairayadbrāhmam astraṃ śaraiḥ sampūrayandiśaḥ
- 26
ततः शरमहाज्वालो वीर्योष्मा कर्णपावकः
निर्दहन्पाण्डववनं चारु पर्यचरद्रणे
tataḥ śaramahājvālo vīryoṣmā karṇapāvakaḥ
nirdahanpāṇḍavavanaṃ cāru paryacaradraṇe
- 27
स संवार्य महास्त्राणि महेष्वासो महात्मनाम्
प्रहस्य पुरुषेन्द्रस्य शरैश्चिछेद कार्मुकम्
sa saṃvārya mahāstrāṇi maheṣvāso mahātmanām
prahasya puruṣendrasya śaraiścicheda kārmukam
- 28
ततः संधाय नवतिं निमेषान्नतपर्वणाम्
बिभेद कवचं राज्ञो रणे कर्णः शितैः शरैः
tataḥ saṃdhāya navatiṃ nimeṣānnataparvaṇām
bibheda kavacaṃ rājño raṇe karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ
- 29
तद्वर्म हेमविकृतं रराज निपतत्तदा
सविद्युदभ्रं सवितुः शिष्टं वातहतं यथा
tadvarma hemavikṛtaṃ rarāja nipatattadā
savidyudabhraṃ savituḥ śiṣṭaṃ vātahataṃ yathā
- 30
तद् अङ्गं पुरुषेन्द्रस्य भ्रष्टवर्म व्यरोचत
रत्नैर् अलंकृतं दिव्यैर्व्यभ्रं निशि यथा नभः
tad aṅgaṃ puruṣendrasya bhraṣṭavarma vyarocata
ratnair alaṃkṛtaṃ divyairvyabhraṃ niśi yathā nabhaḥ

