28 shlokas
- 1
संजय उवाच
राजन्कुरूणां प्रवरैर्बलैर्भीमम् अभिद्रुतम्
मज्जन्तम् इव कौन्तेयम् उज्जिहीर्षुर्धनंजयः
saṃjaya uvāca
rājankurūṇāṃ pravarairbalairbhīmam abhidrutam
majjantam iva kaunteyam ujjihīrṣurdhanaṃjayaḥ
- 2
विमृद्य सूतपुत्रस्य सेनां भारत सायकैः
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय परवीरान्धनंजयः
vimṛdya sūtaputrasya senāṃ bhārata sāyakaiḥ
prāhiṇonmṛtyulokāya paravīrāndhanaṃjayaḥ
- 3
ततो ऽस्याम्बरम् आवृत्य शरजालानि भागशः
अदृश्यन्त तथान्ये च निघ्नन्तस्तव वाहिनीम्
tato 'syāmbaram āvṛtya śarajālāni bhāgaśaḥ
adṛśyanta tathānye ca nighnantastava vāhinīm
- 4
स पक्षिसंघाचरितम् आकाशं पूरयञ्शरैः
धनंजयो महाराज कुरूणाम् अन्तको ऽभवत्
sa pakṣisaṃghācaritam ākāśaṃ pūrayañśaraiḥ
dhanaṃjayo mahārāja kurūṇām antako 'bhavat
- 5
ततो भल्लैः क्षुरप्रैश्च नाराचैर्निर्मलैर् अपि
गात्राणि प्राक्षिणोत्पार्थः शिरांसि च चकर्त ह
tato bhallaiḥ kṣurapraiśca nārācairnirmalair api
gātrāṇi prākṣiṇotpārthaḥ śirāṃsi ca cakarta ha
- 6
छिन्नगात्रैर्विकवचैर्विशिरस्कैः समन्ततः
पतितैश्च पतद्भिश्च योधैर् आसीत्समावृतम्
chinnagātrairvikavacairviśiraskaiḥ samantataḥ
patitaiśca patadbhiśca yodhair āsītsamāvṛtam
- 7
धनंजयशराभ्यस्तैः स्यन्दनाश्वनरद्विपैः
रणभूमिर् अभूद्राजन्महावैतरणी यथा
dhanaṃjayaśarābhyastaiḥ syandanāśvanaradvipaiḥ
raṇabhūmir abhūdrājanmahāvaitaraṇī yathā
- 8
ईषाचक्राक्षभङ्गैश्च व्यश्वैः साश्वैश्च युध्यताम्
ससूतैर्हतसूतैश्च रथैः स्तीर्णाभवन्मही
īṣācakrākṣabhaṅgaiśca vyaśvaiḥ sāśvaiśca yudhyatām
sasūtairhatasūtaiśca rathaiḥ stīrṇābhavanmahī
- 9
सुवर्णवर्मसंनाहैर्योधैः कनकभूषणैः
आस्थिताः कृतवर्माणो भद्रा नित्यमदा द्विपाः
क्रुद्धाः क्रुद्धैर्महामात्रैः प्रेषितार्जुनम् अभ्ययुः
suvarṇavarmasaṃnāhairyodhaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ
āsthitāḥ kṛtavarmāṇo bhadrā nityamadā dvipāḥ
kruddhāḥ kruddhairmahāmātraiḥ preṣitārjunam abhyayuḥ
- 10
चतुःशताः शरवर्षैर्हताः पेतुः किरीटिना
पर्यस्तानीव शृङ्गाणि ससत्त्वानि महागिरेः
catuḥśatāḥ śaravarṣairhatāḥ petuḥ kirīṭinā
paryastānīva śṛṅgāṇi sasattvāni mahāgireḥ
- 11
धनंजयशराभ्यस्तैः स्तीर्णा भूर्वरवारणैः
अभिपेदे ऽर्जुनरथो घनान्भिन्दन्न् इवांशुमान्
dhanaṃjayaśarābhyastaiḥ stīrṇā bhūrvaravāraṇaiḥ
abhipede 'rjunaratho ghanānbhindann ivāṃśumān
- 12
हतैर्गजमनुष्याश्वैर्भग्नैश्च बहुधा रथैः
विशस्त्रपत्रकवचैर्युद्धशौण्डैर्गतासुभिः
अपविद्धायुधैर्मार्गः स्तीर्णो ऽभूत्फल्गुनेन वै
hatairgajamanuṣyāśvairbhagnaiśca bahudhā rathaiḥ
viśastrapatrakavacairyuddhaśauṇḍairgatāsubhiḥ
apaviddhāyudhairmārgaḥ stīrṇo 'bhūtphalgunena vai
- 13
व्यस्फूर्जयच्च गाण्डीवं सुमहद्भैरवस्वनम्
घोरो वज्रविनिष्पेषः स्तनयित्नोर् इवाम्बरे
vyasphūrjayacca gāṇḍīvaṃ sumahadbhairavasvanam
ghoro vajraviniṣpeṣaḥ stanayitnor ivāmbare
- 14
ततः प्रादीर्यत चमूर्धनंजयशराहता
महावातसमाविद्धा महानौर् इव सागरे
tataḥ prādīryata camūrdhanaṃjayaśarāhatā
mahāvātasamāviddhā mahānaur iva sāgare
- 15
नानारूपाः प्रहरणाः शरा गाण्डीवचोदिताः
अलातोल्काशनिप्रख्यास्तव सैन्यं विनिर्दहन्
nānārūpāḥ praharaṇāḥ śarā gāṇḍīvacoditāḥ
alātolkāśaniprakhyāstava sainyaṃ vinirdahan
- 16
महागिरौ वेणुवनं निशि प्रज्वलितं यथा
तथा तव महत्सैन्यं प्रास्फुरच्छरपीडितम्
mahāgirau veṇuvanaṃ niśi prajvalitaṃ yathā
tathā tava mahatsainyaṃ prāsphuraccharapīḍitam
- 17
सम्पिष्टदग्धविध्वस्तं तव सैन्यं किरीटिना
हतं प्रविहतं बाणैः सर्वतः प्रद्रुतं दिशः
sampiṣṭadagdhavidhvastaṃ tava sainyaṃ kirīṭinā
hataṃ pravihataṃ bāṇaiḥ sarvataḥ pradrutaṃ diśaḥ
- 18
महावने मृगगणा दावाग्निग्रसिता यथा
कुरवः पर्यवर्तन्त निर्दग्धाः सव्यसाचिना
mahāvane mṛgagaṇā dāvāgnigrasitā yathā
kuravaḥ paryavartanta nirdagdhāḥ savyasācinā
- 19
उत्सृज्य हि महाबाहुं भीमसेनं तदा रणे
बलं कुरूणाम् उद्विग्नं सर्वम् आसीत्पराङ्मुखम्
utsṛjya hi mahābāhuṃ bhīmasenaṃ tadā raṇe
balaṃ kurūṇām udvignaṃ sarvam āsītparāṅmukham
- 20
ततः कुरुषु भग्नेषु बीभत्सुर् अपराजितः
भीमसेनं समासाद्य मुहूर्तं सो ऽभ्यवर्तत
tataḥ kuruṣu bhagneṣu bībhatsur aparājitaḥ
bhīmasenaṃ samāsādya muhūrtaṃ so 'bhyavartata
- 21
समागम्य स भीमेन मन्त्रयित्वा च फल्गुनः
विशल्यम् अरुजं चास्मै कथयित्वा युधिष्ठिरम्
samāgamya sa bhīmena mantrayitvā ca phalgunaḥ
viśalyam arujaṃ cāsmai kathayitvā yudhiṣṭhiram
- 22
भीमसेनाभ्यनुज्ञातस्ततः प्रायाद्धनंजयः
नादयन्रथघोषेण पृथिवीं द्यां च भारत
bhīmasenābhyanujñātastataḥ prāyāddhanaṃjayaḥ
nādayanrathaghoṣeṇa pṛthivīṃ dyāṃ ca bhārata
- 23
ततः परिवृतो भीमैर्दशभिः शत्रुपुंगवैः
दुःशासनाद् अवरजैस्तव पुत्रैर्धनंजयः
tataḥ parivṛto bhīmairdaśabhiḥ śatrupuṃgavaiḥ
duḥśāsanād avarajaistava putrairdhanaṃjayaḥ
- 24
ते तम् अभ्यर्दयन्बाणैर् उल्काभिर् इव कुञ्जरम्
आततेष्व् असनाः क्रूरा नृत्यन्त इव भारत
te tam abhyardayanbāṇair ulkābhir iva kuñjaram
ātateṣv asanāḥ krūrā nṛtyanta iva bhārata
- 25
अपसव्यांस्तु तांश्चक्रे रथेन मधुसूदनः
ततस्ते प्राद्रवञ्शूराः पराङ्मुखरथे ऽर्जुने
apasavyāṃstu tāṃścakre rathena madhusūdanaḥ
tataste prādravañśūrāḥ parāṅmukharathe 'rjune
- 26
तेषाम् आपततां केतून्रथांश्चापानि सायकान्
नाराचैर् अर्धचन्द्रैश्च क्षिप्रं पार्थो न्यपातयत्
teṣām āpatatāṃ ketūnrathāṃścāpāni sāyakān
nārācair ardhacandraiśca kṣipraṃ pārtho nyapātayat
- 27
अथान्यैर्दशभिर्भल्लैः शिरांस्य् एषां न्यपातयत्
रोषसंरक्तनेत्राणि संदष्टौष्ठानि भूतले
तानि वक्त्राणि विबभुर्व्योम्नि तारागणा इव
athānyairdaśabhirbhallaiḥ śirāṃsy eṣāṃ nyapātayat
roṣasaṃraktanetrāṇi saṃdaṣṭauṣṭhāni bhūtale
tāni vaktrāṇi vibabhurvyomni tārāgaṇā iva
- 28
तांस्तु भल्लैर्महावेगैर्दशभिर्दश कौरवान्
रुक्माङ्गदान्रुक्मपुङ्खैर्विद्ध्वा प्रायाद् अमित्रहा
tāṃstu bhallairmahāvegairdaśabhirdaśa kauravān
rukmāṅgadānrukmapuṅkhairviddhvā prāyād amitrahā

