36 shlokas
- 1
संजय उवाच
श्रुतकर्मा महाराज चित्रसेनं महीपतिम्
आजघ्ने समरे क्रुद्धः पञ्चाशद्भिः शिलीमुखैः
saṃjaya uvāca
śrutakarmā mahārāja citrasenaṃ mahīpatim
ājaghne samare kruddhaḥ pañcāśadbhiḥ śilīmukhaiḥ
- 2
अभिसारस्तु तं राजा नवभिर्निशितैः शरैः
श्रुतकर्माणम् आहत्य सूतं विव्याध पञ्चभिः
abhisārastu taṃ rājā navabhirniśitaiḥ śaraiḥ
śrutakarmāṇam āhatya sūtaṃ vivyādha pañcabhiḥ
- 3
श्रुतकर्मा ततः क्रुद्धश्चित्रसेनं चमूमुखे
नाराचेन सुतीक्ष्णेन मर्मदेशे समर्दयत्
śrutakarmā tataḥ kruddhaścitrasenaṃ camūmukhe
nārācena sutīkṣṇena marmadeśe samardayat
- 4
एतस्मिन्न् अन्तरे चैनं श्रुतकीर्तिर्महायशाः
नवत्या जगतीपालं छादयामास पत्रिभिः
etasminn antare cainaṃ śrutakīrtirmahāyaśāḥ
navatyā jagatīpālaṃ chādayāmāsa patribhiḥ
- 5
प्रतिलभ्य ततः संज्ञां चित्रसेनो महारथः
धनुश्चिछेद भल्लेन तं च विव्याध सप्तभिः
pratilabhya tataḥ saṃjñāṃ citraseno mahārathaḥ
dhanuścicheda bhallena taṃ ca vivyādha saptabhiḥ
- 6
सो ऽन्यत्कार्मुकम् आदाय वेगघ्नं रुक्मभूषणम्
चित्ररूपतरं चक्रे चित्रसेनं शरोर्मिभिः
so 'nyatkārmukam ādāya vegaghnaṃ rukmabhūṣaṇam
citrarūpataraṃ cakre citrasenaṃ śarormibhiḥ
- 7
स शरैश्चित्रितो राजंश्चित्रमाल्यधरो युवा
युवेव समशोभत्स गोष्ठीमध्ये स्वलंकृतः
sa śaraiścitrito rājaṃścitramālyadharo yuvā
yuveva samaśobhatsa goṣṭhīmadhye svalaṃkṛtaḥ
- 8
श्रुतकर्माणम् अथ वै नाराचेन स्तनान्तरे
बिभेद समरे क्रुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्
śrutakarmāṇam atha vai nārācena stanāntare
bibheda samare kruddhastiṣṭha tiṣṭheti cābravīt
- 9
श्रुतकर्मापि समरे नाराचेन समर्दितः
सुस्राव रुधिरं भूरि गैरिकाम्भ इवाचलः
śrutakarmāpi samare nārācena samarditaḥ
susrāva rudhiraṃ bhūri gairikāmbha ivācalaḥ
- 10
ततः स रुधिराक्ताङ्गो रुधिरेण कृतच्छविः
रराज समरे राजन्सपुष्प इव किंशुकः
tataḥ sa rudhirāktāṅgo rudhireṇa kṛtacchaviḥ
rarāja samare rājansapuṣpa iva kiṃśukaḥ
- 11
श्रुतकर्मा ततो राजञ्शत्रूणां समभिद्रुतः
शत्रुसंवरणं कृत्वा द्विधा चिछेद कार्मुकम्
śrutakarmā tato rājañśatrūṇāṃ samabhidrutaḥ
śatrusaṃvaraṇaṃ kṛtvā dvidhā cicheda kārmukam
- 12
अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचानां त्रिभिः शतैः
विव्याध भरतश्रेष्ठ श्रुतकर्मा महायशाः
athainaṃ chinnadhanvānaṃ nārācānāṃ tribhiḥ śataiḥ
vivyādha bharataśreṣṭha śrutakarmā mahāyaśāḥ
- 13
ततो ऽपरेण भल्लेन भृशं तीक्ष्णेन सत्वरः
जहार सशिरस्त्राणं शिरस्तस्य महात्मनः
tato 'pareṇa bhallena bhṛśaṃ tīkṣṇena satvaraḥ
jahāra saśirastrāṇaṃ śirastasya mahātmanaḥ
- 14
तच्छिरो न्यपतद्भूमौ सुमहच्चित्रवर्मणः
यदृच्छया यथा चन्द्रश्च्युतः स्वर्गान्महीतले
tacchiro nyapatadbhūmau sumahaccitravarmaṇaḥ
yadṛcchayā yathā candraścyutaḥ svargānmahītale
- 15
राजानं निहतं दृष्ट्वा अभिसारं च मारिष
अभ्यद्रवन्त वेगेन चित्रसेनस्य सैनिकाः
rājānaṃ nihataṃ dṛṣṭvā abhisāraṃ ca māriṣa
abhyadravanta vegena citrasenasya sainikāḥ
- 16
ततः क्रुद्धो महेष्वासस्तत्सैन्यं प्राद्रवच्छरैः
अन्तकाले यथा क्रुद्धः सर्वभूतानि प्रेतराट्
द्रावयन्न् इषुभिस्तूर्णं श्रुतकर्मा व्यरोचत
tataḥ kruddho maheṣvāsastatsainyaṃ prādravaccharaiḥ
antakāle yathā kruddhaḥ sarvabhūtāni pretarāṭ
drāvayann iṣubhistūrṇaṃ śrutakarmā vyarocata
- 17
प्रतिविन्ध्यस्ततश्चित्रं भित्त्वा पञ्चभिर् आशुगैः
सारथिं त्रिभिर् आनर्छद्ध्वजम् एकेषुणा ततः
prativindhyastataścitraṃ bhittvā pañcabhir āśugaiḥ
sārathiṃ tribhir ānarchaddhvajam ekeṣuṇā tataḥ
- 18
तं चित्रो नवभिर्भल्लैर्बाह्वोर् उरसि चार्दयत्
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैः कङ्कबर्हिणवाजितैः
taṃ citro navabhirbhallairbāhvor urasi cārdayat
svarṇapuṅkhaiḥ śilādhautaiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ
- 19
प्रतिविन्ध्यो धनुस्तस्य छित्त्वा भारत सायकैः
पञ्चभिर्निशितैर्बाणैर् अथैनं संप्रजघ्निवान्
prativindhyo dhanustasya chittvā bhārata sāyakaiḥ
pañcabhirniśitairbāṇair athainaṃ saṃprajaghnivān
- 20
ततः शक्तिं महाराज हेमदण्डां दुरासदाम्
प्राहिणोत्तव पुत्राय घोराम् अग्निशिखाम् इव
tataḥ śaktiṃ mahārāja hemadaṇḍāṃ durāsadām
prāhiṇottava putrāya ghorām agniśikhām iva
- 21
ताम् आपतन्तीं सहसा शक्तिम् उल्काम् इवाम्बरात्
द्विधा चिछेद समरे प्रतिविन्ध्यो हसन्न् इव
tām āpatantīṃ sahasā śaktim ulkām ivāmbarāt
dvidhā cicheda samare prativindhyo hasann iva
- 22
सा पपात तदा छिन्ना प्रतिविन्ध्यशरैः शितैः
युगान्ते सर्वभूतानि त्रासयन्ती यथाशनिः
sā papāta tadā chinnā prativindhyaśaraiḥ śitaiḥ
yugānte sarvabhūtāni trāsayantī yathāśaniḥ
- 23
शक्तिं तां प्रहतां दृष्ट्वा चित्रो गृह्य महागदाम्
प्रतिविन्ध्याय चिक्षेप रुक्मजालविभूषिताम्
śaktiṃ tāṃ prahatāṃ dṛṣṭvā citro gṛhya mahāgadām
prativindhyāya cikṣepa rukmajālavibhūṣitām
- 24
सा जघान हयांस्तस्य सारथिं च महारणे
रथं प्रमृद्य वेगेन धरणीम् अन्वपद्यत
sā jaghāna hayāṃstasya sārathiṃ ca mahāraṇe
rathaṃ pramṛdya vegena dharaṇīm anvapadyata
- 25
एतस्मिन्न् एव काले तु रथाद् आप्लुत्य भारत
शक्तिं चिक्षेप चित्राय स्वर्णघण्टाम् अलंकृताम्
etasminn eva kāle tu rathād āplutya bhārata
śaktiṃ cikṣepa citrāya svarṇaghaṇṭām alaṃkṛtām
- 26
ताम् आपतन्तीं जग्राह चित्रो राजन्महामनाः
ततस्ताम् एव चिक्षेप प्रतिविन्ध्याय भारत
tām āpatantīṃ jagrāha citro rājanmahāmanāḥ
tatastām eva cikṣepa prativindhyāya bhārata
- 27
समासाद्य रणे शूरं प्रतिविन्ध्यं महाप्रभा
निर्भिद्य दक्षिणं बाहुं निपपात महीतले
पतिताभासयच्चैव तं देशम् अशनिर्यथा
samāsādya raṇe śūraṃ prativindhyaṃ mahāprabhā
nirbhidya dakṣiṇaṃ bāhuṃ nipapāta mahītale
patitābhāsayaccaiva taṃ deśam aśaniryathā
- 28
प्रतिविन्ध्यस्ततो राजंस्तोमरं हेमभूषितम्
प्रेषयामास संक्रुद्धश्चित्रस्य वधकाम्यया
prativindhyastato rājaṃstomaraṃ hemabhūṣitam
preṣayāmāsa saṃkruddhaścitrasya vadhakāmyayā
- 29
स तस्य देवावरणं भित्त्वा हृदयम् एव च
जगाम धरणीं तूर्णं महोरग इवाशयम्
sa tasya devāvaraṇaṃ bhittvā hṛdayam eva ca
jagāma dharaṇīṃ tūrṇaṃ mahoraga ivāśayam
- 30
स पपात तदा राजंस्तोमरेण समाहतः
प्रसार्य विपुलौ बाहू पीनौ परिघसंनिभौ
sa papāta tadā rājaṃstomareṇa samāhataḥ
prasārya vipulau bāhū pīnau parighasaṃnibhau

