37 shlokas
- 1
संजय उवाच
अथाब्रवीद्वासुदेवो रथस्थो राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम्
प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना निन्दन्ति दैवं कुकृतं न तत्तत्
saṃjaya uvāca
athābravīdvāsudevo rathastho rādheya diṣṭyā smarasīha dharmam
prāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā nindanti daivaṃ kukṛtaṃ na tattat
- 2
यद्द्रौपदीम् एकवस्त्रां सभायाम् आनाय्य त्वं चैव सुयोधनश्च
दुःशासनः शकुनिः सौबलश्च न ते कर्ण प्रत्यभात्तत्र धर्मः
yaddraupadīm ekavastrāṃ sabhāyām ānāyya tvaṃ caiva suyodhanaśca
duḥśāsanaḥ śakuniḥ saubalaśca na te karṇa pratyabhāttatra dharmaḥ
- 3
यदा सभायां कौन्तेयम् अनक्षज्ञं युधिष्ठिरम्
अक्षज्ञः शकुनिर्जेता तदा धर्मः क्व ते गतः
yadā sabhāyāṃ kaunteyam anakṣajñaṃ yudhiṣṭhiram
akṣajñaḥ śakunirjetā tadā dharmaḥ kva te gataḥ
- 4
यदा रजस्वलां कृष्णां दुःशासनवशे स्थिताम्
सभायां प्राहसः कर्ण क्व ते धर्मस्तदा गतः
yadā rajasvalāṃ kṛṣṇāṃ duḥśāsanavaśe sthitām
sabhāyāṃ prāhasaḥ karṇa kva te dharmastadā gataḥ
- 5
राज्यलुब्धः पुनः कर्ण समाह्वयसि पाण्डवम्
गान्धारराजम् आश्रित्य क्व ते धर्मस्तदा गतः
rājyalubdhaḥ punaḥ karṇa samāhvayasi pāṇḍavam
gāndhārarājam āśritya kva te dharmastadā gataḥ
- 6
एवम् उक्ते तु राधेये वासुदेवेन पाण्डवम्
मन्युर् अभ्याविशत्तीव्रः स्मृत्वा तत्तद्धनंजयम्
evam ukte tu rādheye vāsudevena pāṇḍavam
manyur abhyāviśattīvraḥ smṛtvā tattaddhanaṃjayam
- 7
तस्य क्रोधेन सर्वेभ्यः स्रोतोभ्यस्तेजसो ऽर्चिषः
प्रादुरासन्महाराज तद् अद्भुतम् इवाभवत्
tasya krodhena sarvebhyaḥ srotobhyastejaso 'rciṣaḥ
prādurāsanmahārāja tad adbhutam ivābhavat
- 8
तं समीक्ष्य ततः कर्णो ब्रह्मास्त्रेण धनंजयम्
अभ्यवर्षत्पुनर्यत्नम् अकरोद्रथसर्जने
तद् अस्त्रम् अस्त्रेणावार्य प्रजहारास्य पाण्डवः
taṃ samīkṣya tataḥ karṇo brahmāstreṇa dhanaṃjayam
abhyavarṣatpunaryatnam akarodrathasarjane
tad astram astreṇāvārya prajahārāsya pāṇḍavaḥ
- 9
ततो ऽन्यद् अस्त्रं कौन्तेयो दयितं जातवेदसः
मुमोच कर्णम् उद्दिश्य तत्प्रजज्वाल वै भृशम्
tato 'nyad astraṃ kaunteyo dayitaṃ jātavedasaḥ
mumoca karṇam uddiśya tatprajajvāla vai bhṛśam
- 10
वारुणेन ततः कर्णः शमयामास पावकम्
जीमूतैश्च दिशः सर्वाश्चक्रे तिमिरदुर्दिनाः
vāruṇena tataḥ karṇaḥ śamayāmāsa pāvakam
jīmūtaiśca diśaḥ sarvāścakre timiradurdināḥ
- 11
पाण्डवेयस्त्व् असंभ्रान्तो वायव्यास्त्रेण वीर्यवान्
अपोवाह तदाभ्राणि राधेयस्य प्रपश्यतः
pāṇḍaveyastv asaṃbhrānto vāyavyāstreṇa vīryavān
apovāha tadābhrāṇi rādheyasya prapaśyataḥ
- 12
तं हस्तिकक्ष्याप्रवरं च बाणैः सुवर्णमुक्तामणिवज्रमृष्टम्
कालप्रयत्नोत्तमशिल्पियत्नैः कृतं सुरूपं वितमस्कम् उच्चैः
taṃ hastikakṣyāpravaraṃ ca bāṇaiḥ suvarṇamuktāmaṇivajramṛṣṭam
kālaprayatnottamaśilpiyatnaiḥ kṛtaṃ surūpaṃ vitamaskam uccaiḥ
- 13
ऊर्जस्करं तव सैन्यस्य नित्यम् अमित्रवित्रासनम् ईड्यरूपम्
विख्यातम् आदित्यसमस्य लोके त्विषा समं पावकभानुचन्द्रैः
ūrjaskaraṃ tava sainyasya nityam amitravitrāsanam īḍyarūpam
vikhyātam ādityasamasya loke tviṣā samaṃ pāvakabhānucandraiḥ
- 14
ततः क्षुरेणाधिरथेः किरीटी सुवर्णपुङ्खेन शितेन यत्तः
श्रिया ज्वलन्तं ध्वजम् उन्ममाथ महारथस्याधिरथेर्महात्मा
tataḥ kṣureṇādhiratheḥ kirīṭī suvarṇapuṅkhena śitena yattaḥ
śriyā jvalantaṃ dhvajam unmamātha mahārathasyādhirathermahātmā
- 15
यशश्च धर्मश्च जयश्च मारिष प्रियाणि सर्वाणि च तेन केतुना
तदा कुरूणां हृदयानि चापतन्बभूव हाहेति च निस्वनो महान्
yaśaśca dharmaśca jayaśca māriṣa priyāṇi sarvāṇi ca tena ketunā
tadā kurūṇāṃ hṛdayāni cāpatanbabhūva hāheti ca nisvano mahān
- 16
अथ त्वरन्कर्णवधाय पाण्डवो महेन्द्रवज्रानलदण्डसंनिभम्
आदत्त पार्थो ऽञ्जलिकं निषङ्गात्सहस्ररश्मेर् इव रश्मिम् उत्तमम्
atha tvarankarṇavadhāya pāṇḍavo mahendravajrānaladaṇḍasaṃnibham
ādatta pārtho 'ñjalikaṃ niṣaṅgātsahasraraśmer iva raśmim uttamam
- 17
मर्मच्छिदं शोणितमांसदिग्धं वैश्वानरार्कप्रतिमं महार्हम्
नराश्वनागासुहरं त्र्यरत्निं षड्वाजम् अञ्जोगतिम् उग्रवेगम्
marmacchidaṃ śoṇitamāṃsadigdhaṃ vaiśvānarārkapratimaṃ mahārham
narāśvanāgāsuharaṃ tryaratniṃ ṣaḍvājam añjogatim ugravegam
- 18
सहस्रनेत्राशनितुल्यतेजसं समानक्रव्यादम् इवातिदुःसहम्
पिनाकनारायणचक्रसंनिभं भयंकरं प्राणभृतां विनाशनम्
sahasranetrāśanitulyatejasaṃ samānakravyādam ivātiduḥsaham
pinākanārāyaṇacakrasaṃnibhaṃ bhayaṃkaraṃ prāṇabhṛtāṃ vināśanam
- 19
युक्त्वा महास्त्रेण परेण मन्त्रविद्विकृष्य गाण्डीवम् उवाच सस्वनम्
अयं महास्त्रो ऽप्रतिमो धृतः शरः शरीरभिच्चासुहरश्च दुर्हृदः
yuktvā mahāstreṇa pareṇa mantravidvikṛṣya gāṇḍīvam uvāca sasvanam
ayaṃ mahāstro 'pratimo dhṛtaḥ śaraḥ śarīrabhiccāsuharaśca durhṛdaḥ
- 20
तपो ऽस्ति तप्तं गुरवश्च तोषिता मया यद् इष्टं सुहृदां तथा श्रुतम्
अनेन सत्येन निहन्त्व् अयं शरः सुदंशितः कर्णम् अरिं ममाजितः
tapo 'sti taptaṃ guravaśca toṣitā mayā yad iṣṭaṃ suhṛdāṃ tathā śrutam
anena satyena nihantv ayaṃ śaraḥ sudaṃśitaḥ karṇam ariṃ mamājitaḥ
- 21
इत्य् ऊचिवांस्तं स मुमोच बाणं धनंजयः कर्णवधाय घोरम्
कृत्याम् अथर्वाङ्गिरसीम् इवोग्रां दीप्ताम् असह्यां युधि मृत्युनापि
ity ūcivāṃstaṃ sa mumoca bāṇaṃ dhanaṃjayaḥ karṇavadhāya ghoram
kṛtyām atharvāṅgirasīm ivogrāṃ dīptām asahyāṃ yudhi mṛtyunāpi
- 22
ब्रुवन्किरीटी तम् अतिप्रहृष्टो अयं शरो मे विजयावहो ऽस्तु
जिघांसुर् अर्केन्दुसमप्रभावः कर्णं समाप्तिं नयतां यमाय
bruvankirīṭī tam atiprahṛṣṭo ayaṃ śaro me vijayāvaho 'stu
jighāṃsur arkendusamaprabhāvaḥ karṇaṃ samāptiṃ nayatāṃ yamāya
- 23
तेनेषुवर्येण किरीटमाली प्रहृष्टरूपो विजयावहेन
जिघांसुर् अर्केन्दुसमप्रभेण चक्रे विषक्तं रिपुम् आततायी
teneṣuvaryeṇa kirīṭamālī prahṛṣṭarūpo vijayāvahena
jighāṃsur arkendusamaprabheṇa cakre viṣaktaṃ ripum ātatāyī
- 24
तद् उद्यतादित्यसमानवर्चसं शरन्नभोमध्यगभास्करोपमम्
वराङ्गम् उर्व्याम् अपतच्चमूपतेर्दिवाकरो ऽस्ताद् इव रक्तमण्डलः
tad udyatādityasamānavarcasaṃ śarannabhomadhyagabhāskaropamam
varāṅgam urvyām apataccamūpaterdivākaro 'stād iva raktamaṇḍalaḥ
- 25
तद् अस्य देही सततं सुखोदितं स्वरूपम् अत्यर्थम् उदारकर्मणः
परेण कृच्छ्रेण शरीरम् अत्यजद्गृहं महर्द्धीव ससङ्गम् ईश्वरः
tad asya dehī satataṃ sukhoditaṃ svarūpam atyartham udārakarmaṇaḥ
pareṇa kṛcchreṇa śarīram atyajadgṛhaṃ maharddhīva sasaṅgam īśvaraḥ
- 26
शरैर्विभुग्नं व्यसु तद्विवर्मणः पपात कर्णस्य शरीरम् उच्छ्रितम्
स्रवद्व्रणं गैरिकतोयविस्रवं गिरेर्यथा वज्रहतं शिरस्तथा
śarairvibhugnaṃ vyasu tadvivarmaṇaḥ papāta karṇasya śarīram ucchritam
sravadvraṇaṃ gairikatoyavisravaṃ gireryathā vajrahataṃ śirastathā
- 27
देहात्तु कर्णस्य निपातितस्य तेजो दीप्तं खं विगाह्याचिरेण
तद् अद्भुतं सर्वमनुष्ययोधाः पश्यन्ति राजन्निहते स्म कर्णे
dehāttu karṇasya nipātitasya tejo dīptaṃ khaṃ vigāhyācireṇa
tad adbhutaṃ sarvamanuṣyayodhāḥ paśyanti rājannihate sma karṇe
- 28
तं सोमकाः प्रेक्ष्य हतं शयानं प्रीता नादं सह सैन्यैर् अकुर्वन्
तूर्याणि चाजघ्नुर् अतीव हृष्टा वासांसि चैवादुधुवुर्भुजांश्च
बलान्विताश्चाप्य् अपरे ह्य् अनृत्यन्न् अन्योन्यम् आश्लिष्य नदन्त ऊचुः
taṃ somakāḥ prekṣya hataṃ śayānaṃ prītā nādaṃ saha sainyair akurvan
tūryāṇi cājaghnur atīva hṛṣṭā vāsāṃsi caivādudhuvurbhujāṃśca
balānvitāścāpy apare hy anṛtyann anyonyam āśliṣya nadanta ūcuḥ
- 29
दृष्ट्वा तु कर्णं भुवि निष्टनन्तं हतं रथात्सायकेनावभिन्नम्
महानिलेनाग्निम् इवापविद्धं यज्ञावसाने शयने निशान्ते
dṛṣṭvā tu karṇaṃ bhuvi niṣṭanantaṃ hataṃ rathātsāyakenāvabhinnam
mahānilenāgnim ivāpaviddhaṃ yajñāvasāne śayane niśānte
- 30
शरैर् आचितसर्वाङ्गः शोणितौघपरिप्लुतः
विभाति देहः कर्णस्य स्वरश्मिभिर् इवांशुमान्
śarair ācitasarvāṅgaḥ śoṇitaughapariplutaḥ
vibhāti dehaḥ karṇasya svaraśmibhir ivāṃśumān

