14 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः
शोकस्यान्तम् अपश्यन्वै हतं मत्वा सुयोधनम्
विह्वलः पतितो भूमौ नष्टचेता इव द्विपः
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā mahārāja dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ
śokasyāntam apaśyanvai hataṃ matvā suyodhanam
vihvalaḥ patito bhūmau naṣṭacetā iva dvipaḥ
- 2
तस्मिन्निपतिते भूमौ विह्वले राजसत्तमे
आर्तनादो महान् आसीत्स्त्रीणां भरतसत्तम
tasminnipatite bhūmau vihvale rājasattame
ārtanādo mahān āsītstrīṇāṃ bharatasattama
- 3
स शब्दः पृथिवीं सर्वां पूरयामास सर्वशः
शोकार्णवे महाघोरे निमग्ना भरतस्त्रियः
sa śabdaḥ pṛthivīṃ sarvāṃ pūrayāmāsa sarvaśaḥ
śokārṇave mahāghore nimagnā bharatastriyaḥ
- 4
राजानं च समासाद्य गान्धारी भरतर्षभ
निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्य् अन्तःपुराणि च
rājānaṃ ca samāsādya gāndhārī bharatarṣabha
niḥsaṃjñā patitā bhūmau sarvāṇy antaḥpurāṇi ca
- 5
ततस्ताः संजयो राजन्समाश्वासयद् आतुराः
मुह्यमानाः सुबहुशो मुञ्चन्त्यो वारि नेत्रजम्
tatastāḥ saṃjayo rājansamāśvāsayad āturāḥ
muhyamānāḥ subahuśo muñcantyo vāri netrajam
- 6
समाश्वस्ताः स्त्रियस्तास्तु वेपमाना मुहुर्मुहुः
कदल्य इव वातेन धूयमानाः समन्ततः
samāśvastāḥ striyastāstu vepamānā muhurmuhuḥ
kadalya iva vātena dhūyamānāḥ samantataḥ
- 7
राजानं विदुरश्चापि प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम्
आश्वासयामास तदा सिञ्चंस्तोयेन कौरवम्
rājānaṃ viduraścāpi prajñācakṣuṣam īśvaram
āśvāsayāmāsa tadā siñcaṃstoyena kauravam
- 8
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां ताश्च दृष्ट्वा स्त्रियो नृप
उन्मत्त इव राजा स स्थितस्तूष्णीं विशां पते
sa labdhvā śanakaiḥ saṃjñāṃ tāśca dṛṣṭvā striyo nṛpa
unmatta iva rājā sa sthitastūṣṇīṃ viśāṃ pate
- 9
ततो ध्यात्वा चिरं कालं निःश्वसंश्च पुनः पुनः
स्वान्पुत्रान्गर्हयामास बहु मेने च पाण्डवान्
tato dhyātvā ciraṃ kālaṃ niḥśvasaṃśca punaḥ punaḥ
svānputrāngarhayāmāsa bahu mene ca pāṇḍavān
- 10
गर्हयित्वात्मनो बुद्धिं शकुनेः सौबलस्य च
ध्यात्वा च सुचिरं कालं वेपमानो मुहुर्मुहुः
garhayitvātmano buddhiṃ śakuneḥ saubalasya ca
dhyātvā ca suciraṃ kālaṃ vepamāno muhurmuhuḥ
- 11
संस्तभ्य च मनो भूयो राजा धैर्यसमन्वितः
पुनर्गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छत संजयम्
saṃstabhya ca mano bhūyo rājā dhairyasamanvitaḥ
punargāvalgaṇiṃ sūtaṃ paryapṛcchata saṃjayam
- 12
यत्त्वया कथितं वाक्यं श्रुतं संजय तन्मया
कच्चिद्दुर्योधनः सूत न गतो वै यमक्षयम्
ब्रूहि संजय तत्त्वेन पुनर् उक्तां कथाम् इमाम्
yattvayā kathitaṃ vākyaṃ śrutaṃ saṃjaya tanmayā
kaccidduryodhanaḥ sūta na gato vai yamakṣayam
brūhi saṃjaya tattvena punar uktāṃ kathām imām
- 13
एवम् उक्तो ऽब्रवीत्सूतो राजानं जनमेजय
हतो वैकर्तनो राजन्सह पुत्रैर्महारथैः
भ्रातृभिश्च महेष्वासैः सूतपुत्रैस्तनुत्यजैः
evam ukto 'bravītsūto rājānaṃ janamejaya
hato vaikartano rājansaha putrairmahārathaiḥ
bhrātṛbhiśca maheṣvāsaiḥ sūtaputraistanutyajaiḥ
- 14
दुःशासनश्च निहतः पाण्डवेन यशस्विना
पीतं च रुधिरं कोपाद्भीमसेनेन संयुगे
duḥśāsanaśca nihataḥ pāṇḍavena yaśasvinā
pītaṃ ca rudhiraṃ kopādbhīmasenena saṃyuge

