78 shlokas
- 1
संजय उवाच
एतस्मिन्न् अन्तरे कृष्णः पार्थं वचनम् अब्रवीत्
दर्शयन्न् इव कौन्तेयं धर्मराजं युधिष्ठिरम्
saṃjaya uvāca
etasminn antare kṛṣṇaḥ pārthaṃ vacanam abravīt
darśayann iva kaunteyaṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram
- 2
एष पाण्डव ते भ्राता धार्तराष्ट्रैर्महाबलैः
जिघांसुभिर्महेष्वासैर्द्रुतं पार्थानुसर्यते
eṣa pāṇḍava te bhrātā dhārtarāṣṭrairmahābalaiḥ
jighāṃsubhirmaheṣvāsairdrutaṃ pārthānusaryate
- 3
तथानुयान्ति संरब्धाः पाञ्चाला युद्धदुर्मदाः
युधिष्ठिरं महात्मानं परीप्सन्तो महाजवाः
tathānuyānti saṃrabdhāḥ pāñcālā yuddhadurmadāḥ
yudhiṣṭhiraṃ mahātmānaṃ parīpsanto mahājavāḥ
- 4
एष दुर्योधनः पार्थ रथानीकेन दंशितः
राजा सर्वस्य लोकस्य राजानम् अनुधावति
eṣa duryodhanaḥ pārtha rathānīkena daṃśitaḥ
rājā sarvasya lokasya rājānam anudhāvati
- 5
जिघांसुः पुरुषव्याघ्रं भ्रातृभिः सहितो बली
आशीविषसमस्पर्शैः सर्वयुद्धविशारदैः
jighāṃsuḥ puruṣavyāghraṃ bhrātṛbhiḥ sahito balī
āśīviṣasamasparśaiḥ sarvayuddhaviśāradaiḥ
- 6
एते जिघृक्षवो यान्ति द्विपाश्वरथपत्तयः
युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रा रत्नोत्तमम् इवार्थिनः
ete jighṛkṣavo yānti dvipāśvarathapattayaḥ
yudhiṣṭhiraṃ dhārtarāṣṭrā ratnottamam ivārthinaḥ
- 7
पश्य सात्वतभीमाभ्यां निरुद्धाधिष्ठितः प्रभुः
जिहीर्षवो ऽमृतं दैत्याः शक्राग्निभ्याम् इवावशाः
paśya sātvatabhīmābhyāṃ niruddhādhiṣṭhitaḥ prabhuḥ
jihīrṣavo 'mṛtaṃ daityāḥ śakrāgnibhyām ivāvaśāḥ
- 8
एते बहुत्वात्त्वरिताः पुनर्गच्छन्ति पाण्डवम्
समुद्रम् इव वार्योघाः प्रावृट्काले महारथाः
ete bahutvāttvaritāḥ punargacchanti pāṇḍavam
samudram iva vāryoghāḥ prāvṛṭkāle mahārathāḥ
- 9
नदन्तः सिंहनादांश्च धमन्तश्चापि वारिजान्
बलवन्तो महेष्वासा विधुन्वन्तो धनूंषि च
nadantaḥ siṃhanādāṃśca dhamantaścāpi vārijān
balavanto maheṣvāsā vidhunvanto dhanūṃṣi ca
- 10
मृत्योर्मुखगतं मन्ये कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम्
हुतम् अग्नौ च भद्रं ते दुर्योधनवशं गतम्
mṛtyormukhagataṃ manye kuntīputraṃ yudhiṣṭhiram
hutam agnau ca bhadraṃ te duryodhanavaśaṃ gatam
- 11
यथायुक्तम् अनीकं हि धार्तराष्ट्रस्य पाण्डव
नास्य शक्रो ऽपि मुच्येत सम्प्राप्तो बाणगोचरम्
yathāyuktam anīkaṃ hi dhārtarāṣṭrasya pāṇḍava
nāsya śakro 'pi mucyeta samprāpto bāṇagocaram
- 12
दुर्योधनस्य शूरस्य द्रौणेः शारद्वतस्य च
कर्णस्य चेषुवेगो वै पर्वतान् अपि दारयेत्
duryodhanasya śūrasya drauṇeḥ śāradvatasya ca
karṇasya ceṣuvego vai parvatān api dārayet
- 13
दुर्योधनस्य शूरस्य शरौघाञ्शीघ्रम् अस्यतः
संक्रुद्धस्यान्तकस्येव को वेगं संसहेद्रणे
duryodhanasya śūrasya śaraughāñśīghram asyataḥ
saṃkruddhasyāntakasyeva ko vegaṃ saṃsahedraṇe
- 14
कर्णेन च कृतो राजा विमुखः शत्रुतापनः
बलवांल्लघुहस्तश्च कृती युद्धविशारदः
karṇena ca kṛto rājā vimukhaḥ śatrutāpanaḥ
balavāṃllaghuhastaśca kṛtī yuddhaviśāradaḥ
- 15
राधेयः पाण्डवश्रेष्ठं शक्तः पीडयितुं रणे
सहितो धृतराष्ट्रस्य पुत्रैः शूरो महात्मभिः
rādheyaḥ pāṇḍavaśreṣṭhaṃ śaktaḥ pīḍayituṃ raṇe
sahito dhṛtarāṣṭrasya putraiḥ śūro mahātmabhiḥ
- 16
तस्यैवं युध्यमानस्य संग्रामे संयतात्मनः
अन्यैर् अपि च पार्थस्य हृतं वर्म महारथैः
tasyaivaṃ yudhyamānasya saṃgrāme saṃyatātmanaḥ
anyair api ca pārthasya hṛtaṃ varma mahārathaiḥ
- 17
उपवासकृशो राजा भृशं भरतसत्तम
ब्राह्मे बले स्थितो ह्य् एष न क्षत्रे ऽतिबले विभो
upavāsakṛśo rājā bhṛśaṃ bharatasattama
brāhme bale sthito hy eṣa na kṣatre 'tibale vibho
- 18
न जीवति महाराजो मन्ये पार्थ युधिष्ठिरः
यद्भीमसेनः सहते सिंहनादम् अमर्षणः
na jīvati mahārājo manye pārtha yudhiṣṭhiraḥ
yadbhīmasenaḥ sahate siṃhanādam amarṣaṇaḥ
- 19
नर्दतां धार्तराष्ट्राणां पुनः पुनर् अरिंदम
धमतां च महाशङ्खान्संग्रामे जितकाशिनाम्
nardatāṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ punaḥ punar ariṃdama
dhamatāṃ ca mahāśaṅkhānsaṃgrāme jitakāśinām
- 20
युधिष्ठिरं पाण्डवेयं हतेति भरतर्षभ
संचोदयत्य् असौ कर्णो धार्तराष्ट्रान्महाबलान्
yudhiṣṭhiraṃ pāṇḍaveyaṃ hateti bharatarṣabha
saṃcodayaty asau karṇo dhārtarāṣṭrānmahābalān
- 21
स्थूणाकर्णेन्द्रजालेन पार्थ पाशुपतेन च
प्रच्छादयन्तो राजानम् अनुयान्ति महारथाः
आतुरो मे मतो राजा संनिषेव्यश्च भारत
sthūṇākarṇendrajālena pārtha pāśupatena ca
pracchādayanto rājānam anuyānti mahārathāḥ
āturo me mato rājā saṃniṣevyaśca bhārata
- 22
यथैनम् अनुवर्तन्ते पाञ्चालाः सह पाण्डवैः
त्वरमाणास्त्वराकाले सर्वशस्त्रभृतां वराः
मज्जन्तम् इव पाताले बलिनो ऽप्य् उज्जिहीर्षवः
yathainam anuvartante pāñcālāḥ saha pāṇḍavaiḥ
tvaramāṇāstvarākāle sarvaśastrabhṛtāṃ varāḥ
majjantam iva pātāle balino 'py ujjihīrṣavaḥ
- 23
न केतुर्दृश्यते राज्ञः कर्णेन निहतः शरैः
पश्यतोर्यमयोः पार्थ सात्यकेश्च शिखण्डिनः
na keturdṛśyate rājñaḥ karṇena nihataḥ śaraiḥ
paśyatoryamayoḥ pārtha sātyakeśca śikhaṇḍinaḥ
- 24
धृष्टद्युम्नस्य भीमस्य शतानीकस्य वा विभो
पाञ्चालानां च सर्वेषां चेदीनां चैव भारत
dhṛṣṭadyumnasya bhīmasya śatānīkasya vā vibho
pāñcālānāṃ ca sarveṣāṃ cedīnāṃ caiva bhārata
- 25
एष कर्णो रणे पार्थ पाण्डवानाम् अनीकिनीम्
शरैर्विध्वंसयति वै नलिनीम् इव कुञ्जरः
eṣa karṇo raṇe pārtha pāṇḍavānām anīkinīm
śarairvidhvaṃsayati vai nalinīm iva kuñjaraḥ
- 26
एते द्रवन्ति रथिनस्त्वदीयाः पाण्डुनन्दन
पश्य पश्य यथा पार्थ गच्छन्त्य् एते महारथाः
ete dravanti rathinastvadīyāḥ pāṇḍunandana
paśya paśya yathā pārtha gacchanty ete mahārathāḥ
- 27
एते भारत मातङ्गाः कर्णेनाभिहता रणे
आर्तनादान्विकुर्वाणा विद्रवन्ति दिशो दश
ete bhārata mātaṅgāḥ karṇenābhihatā raṇe
ārtanādānvikurvāṇā vidravanti diśo daśa
- 28
रथानां द्रवतां वृन्दं पश्य पार्थ समन्ततः
द्राव्यमाणं रणे चैव कर्णेनामित्रकर्शिना
rathānāṃ dravatāṃ vṛndaṃ paśya pārtha samantataḥ
drāvyamāṇaṃ raṇe caiva karṇenāmitrakarśinā
- 29
हस्तिकक्ष्यां रणे पश्य चरन्तीं तत्र तत्र ह
रथस्थं सूतपुत्रस्य केतुं केतुमतां वर
hastikakṣyāṃ raṇe paśya carantīṃ tatra tatra ha
rathasthaṃ sūtaputrasya ketuṃ ketumatāṃ vara
- 30
असौ धावति राधेयो भीमसेनरथं प्रति
किरञ्शरशतानीव विनिघ्नंस्तव वाहिनीम्
asau dhāvati rādheyo bhīmasenarathaṃ prati
kirañśaraśatānīva vinighnaṃstava vāhinīm

