38 shlokas
- 1
संजय उवाच
द्रौणिर्युधिष्ठिरं दृष्ट्वा शैनेयेनाभिरक्षितम्
द्रौपदेयैस्तथा शूरैर् अभ्यवर्तत हृष्टवत्
saṃjaya uvāca
drauṇiryudhiṣṭhiraṃ dṛṣṭvā śaineyenābhirakṣitam
draupadeyaistathā śūrair abhyavartata hṛṣṭavat
- 2
किरन्न् इषुगणान्घोरान्स्वर्णपुङ्खाञ्शिलाशितान्
दर्शयन्विविधान्मार्गाञ्शिक्षार्थं लघुहस्तवत्
kirann iṣugaṇānghorānsvarṇapuṅkhāñśilāśitān
darśayanvividhānmārgāñśikṣārthaṃ laghuhastavat
- 3
ततः खं पूरयामास शरैर्दिव्यास्त्रमन्त्रितैः
युधिष्ठिरं च समरे पर्यवारयद् अस्त्रवित्
tataḥ khaṃ pūrayāmāsa śarairdivyāstramantritaiḥ
yudhiṣṭhiraṃ ca samare paryavārayad astravit
- 4
द्रौणायनिशरच्छन्नं न प्राज्ञायत किंचन
बाणभूतम् अभूत्सर्वम् आयोधनशिरो हि तत्
drauṇāyaniśaracchannaṃ na prājñāyata kiṃcana
bāṇabhūtam abhūtsarvam āyodhanaśiro hi tat
- 5
बाणजालं दिविष्ठं तत्स्वर्णजालविभूषितम्
शुशुभे भरतश्रेष्ठ वितानम् इव विष्ठितम्
bāṇajālaṃ diviṣṭhaṃ tatsvarṇajālavibhūṣitam
śuśubhe bharataśreṣṭha vitānam iva viṣṭhitam
- 6
तेन छन्ने रणे राजन्बाणजालेन भास्वता
अभ्रच्छायेव संजज्ञे बाणरुद्धे नभस्तले
tena channe raṇe rājanbāṇajālena bhāsvatā
abhracchāyeva saṃjajñe bāṇaruddhe nabhastale
- 7
तत्राश्चर्यम् अपश्याम बाणभूते तथाविधे
न स्म संपतते भूमौ दृष्ट्वा द्रौणेः पराक्रमम्
tatrāścaryam apaśyāma bāṇabhūte tathāvidhe
na sma saṃpatate bhūmau dṛṣṭvā drauṇeḥ parākramam
- 8
लाघवं द्रोणपुत्रस्य दृष्ट्वा तत्र महारथाः
व्यस्मयन्त महाराज न चैनं प्रतिवीक्षितुम्
शेकुस्ते सर्वराजानस्तपन्तम् इव भास्करम्
lāghavaṃ droṇaputrasya dṛṣṭvā tatra mahārathāḥ
vyasmayanta mahārāja na cainaṃ prativīkṣitum
śekuste sarvarājānastapantam iva bhāskaram
- 9
सात्यकिर्यतमानस्तु धर्मराजश्च पाण्डवः
तथेतराणि सैन्यानि न स्म चक्रुः पराक्रमम्
sātyakiryatamānastu dharmarājaśca pāṇḍavaḥ
tathetarāṇi sainyāni na sma cakruḥ parākramam
- 10
वध्यमाने ततः सैन्ये द्रौपदेया महारथाः
सात्यकिर्धर्मराजश्च पाञ्चालाश्चापि संगताः
त्यक्त्वा मृत्युभयं घोरं द्रौणायनिम् उपाद्रवन्
vadhyamāne tataḥ sainye draupadeyā mahārathāḥ
sātyakirdharmarājaśca pāñcālāścāpi saṃgatāḥ
tyaktvā mṛtyubhayaṃ ghoraṃ drauṇāyanim upādravan
- 11
सात्यकिः पञ्चविंशत्या द्रौणिं विद्ध्वा शिलामुखैः
पुनर्विव्याध नाराचैः सप्तभिः स्वर्णभूषितैः
sātyakiḥ pañcaviṃśatyā drauṇiṃ viddhvā śilāmukhaiḥ
punarvivyādha nārācaiḥ saptabhiḥ svarṇabhūṣitaiḥ
- 12
युधिष्ठिरस्त्रिसप्तत्या प्रतिविन्ध्यश्च सप्तभिः
श्रुतकर्मा त्रिभिर्बाणैः श्रुतकीर्तिस्तु सप्तभिः
yudhiṣṭhirastrisaptatyā prativindhyaśca saptabhiḥ
śrutakarmā tribhirbāṇaiḥ śrutakīrtistu saptabhiḥ
- 13
सुतसोमश्च नवभिः शतानीकश्च सप्तभिः
अन्ये च बहवः शूरा विव्यधुस्तं समन्ततः
sutasomaśca navabhiḥ śatānīkaśca saptabhiḥ
anye ca bahavaḥ śūrā vivyadhustaṃ samantataḥ
- 14
सो ऽतिक्रुद्धस्ततो राजन्न् आशीविष इव श्वसन्
सात्यकिं पञ्चविंशत्या प्राविध्यत शिलाशितैः
so 'tikruddhastato rājann āśīviṣa iva śvasan
sātyakiṃ pañcaviṃśatyā prāvidhyata śilāśitaiḥ
- 15
श्रुतकीर्तिं च नवभिः सुतसोमं च पञ्चभिः
अष्टभिः श्रुतकर्माणं प्रतिविन्ध्यं त्रिभिः शरैः
शतानीकं च नवभिर्धर्मपुत्रं च सप्तभिः
śrutakīrtiṃ ca navabhiḥ sutasomaṃ ca pañcabhiḥ
aṣṭabhiḥ śrutakarmāṇaṃ prativindhyaṃ tribhiḥ śaraiḥ
śatānīkaṃ ca navabhirdharmaputraṃ ca saptabhiḥ
- 16
अथेतरांस्ततः शूरान्द्वाभ्यां द्वाभ्याम् अताडयत्
श्रुतकीर्तेस्तथा चापं चिछेद निशितैः शरैः
athetarāṃstataḥ śūrāndvābhyāṃ dvābhyām atāḍayat
śrutakīrtestathā cāpaṃ cicheda niśitaiḥ śaraiḥ
- 17
अथान्यद्धनुर् आदाय श्रुतकीर्तिर्महारथः
द्रौणायनिं त्रिभिर्विद्ध्वा विव्याधान्यैः शितैः शरैः
athānyaddhanur ādāya śrutakīrtirmahārathaḥ
drauṇāyaniṃ tribhirviddhvā vivyādhānyaiḥ śitaiḥ śaraiḥ
- 18
ततो द्रौणिर्महाराज शरवर्षेण भारत
छादयामास तत्सैन्यं समन्ताच्च शरैर्नृपान्
tato drauṇirmahārāja śaravarṣeṇa bhārata
chādayāmāsa tatsainyaṃ samantācca śarairnṛpān
- 19
ततः पुनर् अमेयात्मा धर्मराजस्य कार्मुकम्
द्रौणिश्चिछेद विहसन्विव्याध च शरैस्त्रिभिः
tataḥ punar ameyātmā dharmarājasya kārmukam
drauṇiścicheda vihasanvivyādha ca śaraistribhiḥ
- 20
ततो धर्मसुतो राजन्प्रगृह्यान्यन्महद्धनुः
द्रौणिं विव्याध सप्तत्या बाह्वोर् उरसि चार्दयत्
tato dharmasuto rājanpragṛhyānyanmahaddhanuḥ
drauṇiṃ vivyādha saptatyā bāhvor urasi cārdayat
- 21
सात्यकिस्तु ततः क्रुद्धो द्रौणेः प्रहरतो रणे
अर्धचन्द्रेण तीक्ष्णेन धनुश्छित्त्वानदद्भृशम्
sātyakistu tataḥ kruddho drauṇeḥ praharato raṇe
ardhacandreṇa tīkṣṇena dhanuśchittvānadadbhṛśam
- 22
छिन्नधन्वा ततो द्रौणिः शक्त्या शक्तिमतां वरः
सारथिं पातयामास शैनेयस्य रथाद्द्रुतम्
chinnadhanvā tato drauṇiḥ śaktyā śaktimatāṃ varaḥ
sārathiṃ pātayāmāsa śaineyasya rathāddrutam
- 23
अथान्यद्धनुर् आदाय द्रोणपुत्रः प्रतापवान्
शैनेयं शरवर्षेण छादयामास भारत
athānyaddhanur ādāya droṇaputraḥ pratāpavān
śaineyaṃ śaravarṣeṇa chādayāmāsa bhārata
- 24
तस्याश्वाः प्रद्रुताः संख्ये पतिते रथसारथौ
तत्र तत्रैव धावन्तः समदृश्यन्त भारत
tasyāśvāḥ pradrutāḥ saṃkhye patite rathasārathau
tatra tatraiva dhāvantaḥ samadṛśyanta bhārata
- 25
युधिष्ठिरपुरोगास्ते द्रौणिं शस्त्रभृतां वरम्
अभ्यवर्षन्त वेगेन विसृजन्तः शिताञ्शरान्
yudhiṣṭhirapurogāste drauṇiṃ śastrabhṛtāṃ varam
abhyavarṣanta vegena visṛjantaḥ śitāñśarān
- 26
आगच्छमानांस्तान्दृष्ट्वा रौद्ररूपान्परंतपः
प्रहसन्प्रतिजग्राह द्रोणपुत्रो महारणे
āgacchamānāṃstāndṛṣṭvā raudrarūpānparaṃtapaḥ
prahasanpratijagrāha droṇaputro mahāraṇe
- 27
ततः शरशतज्वालः सेनाकक्षं महारथः
द्रौणिर्ददाह समरे कक्षम् अग्निर्यथा वने
tataḥ śaraśatajvālaḥ senākakṣaṃ mahārathaḥ
drauṇirdadāha samare kakṣam agniryathā vane
- 28
तद्बलं पाण्डुपुत्रस्य द्रोणपुत्रप्रतापितम्
चुक्षुभे भरतश्रेष्ठ तिमिनेव नदीमुखम्
tadbalaṃ pāṇḍuputrasya droṇaputrapratāpitam
cukṣubhe bharataśreṣṭha timineva nadīmukham
- 29
दृष्ट्वा ते च महाराज द्रोणपुत्रपराक्रमम्
निहतान्मेनिरे सर्वान्पाण्डून्द्रोणसुतेन वै
dṛṣṭvā te ca mahārāja droṇaputraparākramam
nihatānmenire sarvānpāṇḍūndroṇasutena vai
- 30
युधिष्ठिरस्तु त्वरितो द्रौणिं श्लिष्य महारथम्
अब्रवीद्द्रोणपुत्रं तु रोषामर्षसमन्वितः
yudhiṣṭhirastu tvarito drauṇiṃ śliṣya mahāratham
abravīddroṇaputraṃ tu roṣāmarṣasamanvitaḥ

