83 shlokas
- 1
संजय उवाच
वृषसेनं हतं दृष्ट्वा शोकामर्षसमन्वितः
मुक्त्वा शोकोद्भवं वारि नेत्राभ्यां सहसा वृषः
saṃjaya uvāca
vṛṣasenaṃ hataṃ dṛṣṭvā śokāmarṣasamanvitaḥ
muktvā śokodbhavaṃ vāri netrābhyāṃ sahasā vṛṣaḥ
- 2
रथेन कर्णस्तेजस्वी जगामाभिमुखो रिपून्
युद्धायामर्षताम्राक्षः समाहूय धनंजयम्
rathena karṇastejasvī jagāmābhimukho ripūn
yuddhāyāmarṣatāmrākṣaḥ samāhūya dhanaṃjayam
- 3
तौ रथौ सूर्यसंकाशौ वैयाघ्रपरिवारणौ
समेतौ ददृशुस्तत्र द्वाव् इवार्कौ समागतौ
tau rathau sūryasaṃkāśau vaiyāghraparivāraṇau
sametau dadṛśustatra dvāv ivārkau samāgatau
- 4
श्वेताश्वौ पुरुषादित्याव् आस्थिताव् अरिमर्दनौ
शुशुभाते महात्मानौ चन्द्रादित्यौ यथा दिवि
śvetāśvau puruṣādityāv āsthitāv arimardanau
śuśubhāte mahātmānau candrādityau yathā divi
- 5
तौ दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः सर्वभूतानि मारिष
त्रैलोक्यविजये यत्ताव् इन्द्रवैरोचनाव् इव
tau dṛṣṭvā vismayaṃ jagmuḥ sarvabhūtāni māriṣa
trailokyavijaye yattāv indravairocanāv iva
- 6
रथज्यातलनिर्ह्रादैर्बाणशङ्खरवैर् अपि
तौ रथाव् अभिधावन्तौ समालोक्य महीक्षिताम्
rathajyātalanirhrādairbāṇaśaṅkharavair api
tau rathāv abhidhāvantau samālokya mahīkṣitām
- 7
ध्वजौ च दृष्ट्वा संसक्तौ विस्मयः समपद्यत
हस्तिकक्ष्यां च कर्णस्य वानरं च किरीटिनः
dhvajau ca dṛṣṭvā saṃsaktau vismayaḥ samapadyata
hastikakṣyāṃ ca karṇasya vānaraṃ ca kirīṭinaḥ
- 8
तौ रथौ सम्प्रसक्तौ च दृष्ट्वा भारत पार्थिवाः
सिंहनादरवांश्चक्रुः साधुवादांश्च पुष्कलान्
tau rathau samprasaktau ca dṛṣṭvā bhārata pārthivāḥ
siṃhanādaravāṃścakruḥ sādhuvādāṃśca puṣkalān
- 9
श्रुत्वा तु द्वैरथं ताभ्यां तत्र योधाः समन्ततः
चक्रुर्बाहुवलं चैव तथा चेलवलं महत्
śrutvā tu dvairathaṃ tābhyāṃ tatra yodhāḥ samantataḥ
cakrurbāhuvalaṃ caiva tathā celavalaṃ mahat
- 10
आजग्मुः कुरवस्तत्र वादित्रानुगतास्तदा
कर्णं प्रहर्षयन्तश्च शङ्खान्दध्मुश्च पुष्कलान्
ājagmuḥ kuravastatra vāditrānugatāstadā
karṇaṃ praharṣayantaśca śaṅkhāndadhmuśca puṣkalān
- 11
तथैव पाण्डवाः सर्वे हर्षयन्तो धनंजयम्
तूर्यशङ्खनिनादेन दिशः सर्वा व्यनादयन्
tathaiva pāṇḍavāḥ sarve harṣayanto dhanaṃjayam
tūryaśaṅkhaninādena diśaḥ sarvā vyanādayan
- 12
क्ष्वेडितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतो ऽभवत्
बाहुघोषाश्च वीराणां कर्णार्जुनसमागमे
kṣveḍitāsphoṭitotkruṣṭaistumulaṃ sarvato 'bhavat
bāhughoṣāśca vīrāṇāṃ karṇārjunasamāgame
- 13
तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ रथस्थौ रथिनां वरौ
प्रगृहीतमहाचापौ शरशक्तिगदायुधौ
tau dṛṣṭvā puruṣavyāghrau rathasthau rathināṃ varau
pragṛhītamahācāpau śaraśaktigadāyudhau
- 14
वर्मिणौ बद्धनिस्त्रिंशौ श्वेताश्वौ शङ्खशोभिनौ
तूणीरवरसम्पन्नौ द्वाव् अपि स्म सुदर्शनौ
varmiṇau baddhanistriṃśau śvetāśvau śaṅkhaśobhinau
tūṇīravarasampannau dvāv api sma sudarśanau
- 15
रक्तचन्दनदिग्धाङ्गौ समदौ वृषभाव् इव
आशीविषसमप्रख्यौ यमकालान्तकोपमौ
raktacandanadigdhāṅgau samadau vṛṣabhāv iva
āśīviṣasamaprakhyau yamakālāntakopamau
- 16
इन्द्रवृत्राव् इव क्रुद्धौ सूर्याचन्द्रमसप्रभौ
महाग्रहाव् इव क्रूरौ युगान्ते समुपस्थितौ
indravṛtrāv iva kruddhau sūryācandramasaprabhau
mahāgrahāv iva krūrau yugānte samupasthitau
- 17
देवगर्भौ देवसमौ देवतुल्यौ च रूपतः
समेतौ पुरुषव्याघ्रौ प्रेक्ष्य कर्णधनंजयौ
devagarbhau devasamau devatulyau ca rūpataḥ
sametau puruṣavyāghrau prekṣya karṇadhanaṃjayau
- 18
उभौ वरायुधधराव् उभौ रणकृतश्रमौ
उभौ च बाहुशब्देन नादयन्तौ नभस्तलम्
ubhau varāyudhadharāv ubhau raṇakṛtaśramau
ubhau ca bāhuśabdena nādayantau nabhastalam
- 19
उभौ विश्रुतकर्माणौ पौरुषेण बलेन च
उभौ च सदृशौ युद्धे शम्बरामरराजयोः
ubhau viśrutakarmāṇau pauruṣeṇa balena ca
ubhau ca sadṛśau yuddhe śambarāmararājayoḥ
- 20
कार्तवीर्यसमौ युद्धे तथा दाशरथेः समौ
विष्णुवीर्यसमौ वीर्ये तथा भवसमौ युधि
kārtavīryasamau yuddhe tathā dāśaratheḥ samau
viṣṇuvīryasamau vīrye tathā bhavasamau yudhi
- 21
उभौ श्वेतहयौ राजन्रथप्रवरवाहिनौ
सारथी प्रवरौ चैव तयोर् आस्तां महाबलौ
ubhau śvetahayau rājanrathapravaravāhinau
sārathī pravarau caiva tayor āstāṃ mahābalau
- 22
तौ तु दृष्ट्वा महाराज राजमानौ महारथौ
सिद्धचारणसंघानां विस्मयः समपद्यत
tau tu dṛṣṭvā mahārāja rājamānau mahārathau
siddhacāraṇasaṃghānāṃ vismayaḥ samapadyata
- 23
धार्तराष्ट्रास्ततः कर्णं सबला भरतर्षभ
परिवव्रुर्महात्मानं क्षिप्रम् आहवशोभिनम्
dhārtarāṣṭrāstataḥ karṇaṃ sabalā bharatarṣabha
parivavrurmahātmānaṃ kṣipram āhavaśobhinam
- 24
तथैव पाण्डवा हृष्टा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः
परिवव्रुर्महात्मानं पार्थम् अप्रतिमं युधि
tathaiva pāṇḍavā hṛṣṭā dhṛṣṭadyumnapurogamāḥ
parivavrurmahātmānaṃ pārtham apratimaṃ yudhi
- 25
तावकानां रणे कर्णो ग्लह आसीद्विशां पते
तथैव पाण्डवेयानां ग्लहः पार्थो ऽभवद्युधि
tāvakānāṃ raṇe karṇo glaha āsīdviśāṃ pate
tathaiva pāṇḍaveyānāṃ glahaḥ pārtho 'bhavadyudhi
- 26
त एव सभ्यास्तत्रासन्प्रेक्षकाश्चाभवन्स्म ते
तत्रैषां ग्लहमानानां ध्रुवौ जयपराजयौ
ta eva sabhyāstatrāsanprekṣakāścābhavansma te
tatraiṣāṃ glahamānānāṃ dhruvau jayaparājayau
- 27
ताभ्यां द्यूतं समायत्तं विजयायेतराय वा
अस्माकं पण्डवानां च स्थितानां रणमूर्धनि
tābhyāṃ dyūtaṃ samāyattaṃ vijayāyetarāya vā
asmākaṃ paṇḍavānāṃ ca sthitānāṃ raṇamūrdhani
- 28
तौ तु स्थितौ महाराज समरे युद्धशालिनौ
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धाव् अन्योन्यस्य जयैषिणौ
tau tu sthitau mahārāja samare yuddhaśālinau
anyonyaṃ pratisaṃrabdhāv anyonyasya jayaiṣiṇau
- 29
ताव् उभौ प्रजिहीर्षेताम् इन्द्रवृत्राव् इवाभितः
भीमरूपधराव् आस्तां महाधूमाव् इव ग्रहौ
tāv ubhau prajihīrṣetām indravṛtrāv ivābhitaḥ
bhīmarūpadharāv āstāṃ mahādhūmāv iva grahau
- 30
ततो ऽन्तरिक्षे साक्षेपा विवादा भरतर्षभ
मिथो भेदाश्च भूतानाम् आसन्कर्णार्जुनान्तरे
व्याश्रयन्त दिशो भिन्नाः सर्वलोकाश्च मारिष
tato 'ntarikṣe sākṣepā vivādā bharatarṣabha
mitho bhedāśca bhūtānām āsankarṇārjunāntare
vyāśrayanta diśo bhinnāḥ sarvalokāśca māriṣa

