42 shlokas
- 1
संजय उवाच
ततः कर्णं पुरस्कृत्य त्वदीया युद्धदुर्मदाः
पुनर् आवृत्य संग्रामं चक्रुर्देवासुरोपमम्
saṃjaya uvāca
tataḥ karṇaṃ puraskṛtya tvadīyā yuddhadurmadāḥ
punar āvṛtya saṃgrāmaṃ cakrurdevāsuropamam
- 2
द्विरदरथनराश्वशङ्खशब्दैः परिहृषिता विविधैश्च शस्त्रपातैः
द्विरदरथपदातिसार्थवाहाः परिपतिताभिमुखाः प्रजह्रिरे ते
dviradarathanarāśvaśaṅkhaśabdaiḥ parihṛṣitā vividhaiśca śastrapātaiḥ
dviradarathapadātisārthavāhāḥ paripatitābhimukhāḥ prajahrire te
- 3
शरपरशुवरासिपट्टिशैर् इषुभिर् अनेकविधैश्च सादिताः
द्विरदरथहया महाहवे वरपुरुषैः पुरुषाश्च वाहनैः
śaraparaśuvarāsipaṭṭiśair iṣubhir anekavidhaiśca sāditāḥ
dviradarathahayā mahāhave varapuruṣaiḥ puruṣāśca vāhanaiḥ
- 4
कमलदिनकरेन्दुसंनिभैः सितदशनैः सुमुखाक्षिनासिकैः
रुचिरमुकुटकुण्डलैर्मही पुरुषशिरोभिर् अवस्तृता बभौ
kamaladinakarendusaṃnibhaiḥ sitadaśanaiḥ sumukhākṣināsikaiḥ
ruciramukuṭakuṇḍalairmahī puruṣaśirobhir avastṛtā babhau
- 5
परिघमुसलशक्तितोमरैर्नखरभुशुण्डिगदाशतैर्द्रुताः
द्विरदनरहयाः सहस्रशो रुधिरनदीप्रवहास्तदाभवन्
parighamusalaśaktitomarairnakharabhuśuṇḍigadāśatairdrutāḥ
dviradanarahayāḥ sahasraśo rudhiranadīpravahāstadābhavan
- 6
प्रहतनररथाश्वकुञ्जरं प्रतिभयदर्शनम् उल्बणं तदा
तद् अहितनिहतं बभौ बलं पितृपतिराष्ट्रम् इव प्रजाक्षये
prahatanararathāśvakuñjaraṃ pratibhayadarśanam ulbaṇaṃ tadā
tad ahitanihataṃ babhau balaṃ pitṛpatirāṣṭram iva prajākṣaye
- 7
अथ तव नरदेव सैनिकास्तव च सुताः सुरसूनुसंनिभाः
अमितबलपुरःसरा रणे कुरुवृषभाः शिनिपुत्रम् अभ्ययुः
atha tava naradeva sainikāstava ca sutāḥ surasūnusaṃnibhāḥ
amitabalapuraḥsarā raṇe kuruvṛṣabhāḥ śiniputram abhyayuḥ
- 8
तद् अतिरुचिरभीमम् आबभौ पुरुषवराश्वरथद्विपाकुलम्
लवणजलसमुद्धतस्वनं बलम् अमरासुरसैन्यसंनिभम्
tad atirucirabhīmam ābabhau puruṣavarāśvarathadvipākulam
lavaṇajalasamuddhatasvanaṃ balam amarāsurasainyasaṃnibham
- 9
सुरपतिसमविक्रमस्ततस्त्रिदशवरावरजोपमं युधि
दिनकरकिरणप्रभैः पृषत्कै रवितनयो ऽभ्यहनच्छिनिप्रवीरम्
surapatisamavikramastatastridaśavarāvarajopamaṃ yudhi
dinakarakiraṇaprabhaiḥ pṛṣatkai ravitanayo 'bhyahanacchinipravīram
- 10
तम् अपि सरथवाजिसारथिं शिनिवृषभो विविधैः शरैस्त्वरन्
भुजगविषसमप्रभै रणे पुरुषवरं समवास्तृणोत्तदा
tam api sarathavājisārathiṃ śinivṛṣabho vividhaiḥ śaraistvaran
bhujagaviṣasamaprabhai raṇe puruṣavaraṃ samavāstṛṇottadā
- 11
शिनिवृषभशरप्रपीडितं तव सुहृदो वसुषेणम् अभ्ययुः
त्वरितम् अतिरथा रथर्षभं द्विरदरथाश्वपदातिभिः सह
śinivṛṣabhaśaraprapīḍitaṃ tava suhṛdo vasuṣeṇam abhyayuḥ
tvaritam atirathā ratharṣabhaṃ dviradarathāśvapadātibhiḥ saha
- 12
तम् उदधिनिभम् आद्रवद्बली त्वरिततरैः समभिद्रुतं परैः
द्रुपदसुतसखस्तदाकरोत्पुरुषरथाश्वगजक्षयं महत्
tam udadhinibham ādravadbalī tvaritataraiḥ samabhidrutaṃ paraiḥ
drupadasutasakhastadākarotpuruṣarathāśvagajakṣayaṃ mahat
- 13
अथ पुरुषवरौ कृताह्निकौ भवम् अभिपूज्य यथाविधि प्रभुम्
अरिवधकृतनिश्चयौ द्रुतं तव बलम् अर्जुनकेशवौ सृतौ
atha puruṣavarau kṛtāhnikau bhavam abhipūjya yathāvidhi prabhum
arivadhakṛtaniścayau drutaṃ tava balam arjunakeśavau sṛtau
- 14
जलदनिनदनिस्वनं रथं पवनविधूतपताककेतनम्
सितहयम् उपयान्तम् अन्तिकं हृतमनसो ददृशुस्तदारयः
jaladaninadanisvanaṃ rathaṃ pavanavidhūtapatākaketanam
sitahayam upayāntam antikaṃ hṛtamanaso dadṛśustadārayaḥ
- 15
अथ विस्फार्य गाण्डीवं रणे नृत्यन्न् इवार्जुनः
शरसंबाधम् अकरोत्खं दिशः प्रदिशस्तथा
atha visphārya gāṇḍīvaṃ raṇe nṛtyann ivārjunaḥ
śarasaṃbādham akarotkhaṃ diśaḥ pradiśastathā
- 16
रथान्विमानप्रतिमान्सज्जयन्त्रायुधध्वजान्
ससारथींस्तदा बाणैर् अभ्राणीवानिलो ऽवधीत्
rathānvimānapratimānsajjayantrāyudhadhvajān
sasārathīṃstadā bāṇair abhrāṇīvānilo 'vadhīt
- 17
गजान्गजप्रयन्तॄंश्च वैजयन्त्यायुधध्वजान्
सादिनो ऽश्वांश्च पत्तींश्च शरैर्निन्ये यमक्षयम्
gajāngajaprayantṝṃśca vaijayantyāyudhadhvajān
sādino 'śvāṃśca pattīṃśca śarairninye yamakṣayam
- 18
तम् अन्तकम् इव क्रुद्धम् अनिवार्यं महारथम्
दुर्योधनो ऽभ्ययाद् एको निघ्नन्बाणैः पृथग्विधैः
tam antakam iva kruddham anivāryaṃ mahāratham
duryodhano 'bhyayād eko nighnanbāṇaiḥ pṛthagvidhaiḥ
- 19
तस्यार्जुनो धनुः सूतं केतुम् अश्वांश्च सायकैः
हत्वा सप्तभिर् एकैकं छत्रं चिछेद पत्रिणा
tasyārjuno dhanuḥ sūtaṃ ketum aśvāṃśca sāyakaiḥ
hatvā saptabhir ekaikaṃ chatraṃ cicheda patriṇā
- 20
नवमं च समासाद्य व्यसृजत्प्रतिघातिनम्
दुर्योधनायेषुवरं तं द्रौणिः सप्तधाच्छिनत्
navamaṃ ca samāsādya vyasṛjatpratighātinam
duryodhanāyeṣuvaraṃ taṃ drauṇiḥ saptadhācchinat
- 21
ततो द्रौणेर्धनुश्छित्त्वा हत्वा चाश्ववराञ्शरैः
कृपस्यापि तथात्युग्रं धनुश्चिछेद पाण्डवः
tato drauṇerdhanuśchittvā hatvā cāśvavarāñśaraiḥ
kṛpasyāpi tathātyugraṃ dhanuścicheda pāṇḍavaḥ
- 22
हार्दिक्यस्य धनुश्छित्त्वा ध्वजं चाश्वं तथावधीत्
दुःशासनस्येषुवरं छित्त्वा राधेयम् अभ्ययात्
hārdikyasya dhanuśchittvā dhvajaṃ cāśvaṃ tathāvadhīt
duḥśāsanasyeṣuvaraṃ chittvā rādheyam abhyayāt
- 23
अथ सात्यकिम् उत्सृज्य त्वरन्कर्णो ऽर्जुनं त्रिभिः
विद्ध्वा विव्याध विंशत्या कृष्णं पार्थं पुनस्त्रिभिः
atha sātyakim utsṛjya tvarankarṇo 'rjunaṃ tribhiḥ
viddhvā vivyādha viṃśatyā kṛṣṇaṃ pārthaṃ punastribhiḥ
- 24
अथ सात्यकिर् आगत्य कर्णं विद्ध्वा शितैः शरैः
नवत्या नवभिश्चोग्रैः शतेन पुनर् आर्दयत्
atha sātyakir āgatya karṇaṃ viddhvā śitaiḥ śaraiḥ
navatyā navabhiścograiḥ śatena punar ārdayat
- 25
ततः प्रवीराः पाण्डूनां सर्वे कर्णम् अपीडयन्
युधामन्युः शिखण्डी च द्रौपदेयाः प्रभद्रकाः
tataḥ pravīrāḥ pāṇḍūnāṃ sarve karṇam apīḍayan
yudhāmanyuḥ śikhaṇḍī ca draupadeyāḥ prabhadrakāḥ
- 26
उत्तमौजा युयुत्सुश्च यमौ पार्षत एव च
चेदिकारूषमत्स्यानां केकयानां च यद्बलम्
चेकितानश्च बलवान्धर्मराजश्च सुव्रतः
uttamaujā yuyutsuśca yamau pārṣata eva ca
cedikārūṣamatsyānāṃ kekayānāṃ ca yadbalam
cekitānaśca balavāndharmarājaśca suvrataḥ
- 27
एते रथाश्वद्विरदैः पत्तिभिश्चोग्रविक्रमैः
परिवार्य रणे कर्णं नानाशस्त्रैर् अवाकिरन्
भाषन्तो वाग्भिर् उग्राभिः सर्वे कर्णवधे वृताः
ete rathāśvadviradaiḥ pattibhiścogravikramaiḥ
parivārya raṇe karṇaṃ nānāśastrair avākiran
bhāṣanto vāgbhir ugrābhiḥ sarve karṇavadhe vṛtāḥ
- 28
तां शस्त्रवृष्टिं बहुधा छित्त्वा कर्णः शितैः शरैः
अपोवाह स्म तान्सर्वान्द्रुमान्भङ्क्त्वेव मारुतः
tāṃ śastravṛṣṭiṃ bahudhā chittvā karṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ
apovāha sma tānsarvāndrumānbhaṅktveva mārutaḥ
- 29
रथिनः समहामात्रान्गजान् अश्वान्ससादिनः
शरव्रातांश्च संक्रुद्धो निघ्नन्कर्णो व्यदृश्यत
rathinaḥ samahāmātrāngajān aśvānsasādinaḥ
śaravrātāṃśca saṃkruddho nighnankarṇo vyadṛśyata
- 30
तद्वध्यमानं पाण्डूनां बलं कर्णास्त्रतेजसा
विशस्त्रक्षतदेहं च प्राय आसीत्पराङ्मुखम्
tadvadhyamānaṃ pāṇḍūnāṃ balaṃ karṇāstratejasā
viśastrakṣatadehaṃ ca prāya āsītparāṅmukham

