130 shlokas
- 1
संजय उवाच
भीमसेनं सपाञ्चाल्यं चेदिकेकयसंवृतम्
वैकर्तनः स्वयं रुद्ध्वा वारयामास सायकैः
saṃjaya uvāca
bhīmasenaṃ sapāñcālyaṃ cedikekayasaṃvṛtam
vaikartanaḥ svayaṃ ruddhvā vārayāmāsa sāyakaiḥ
- 2
ततस्तु चेदिकारूषान्सृञ्जयांश्च महारथान्
कर्णो जघान संक्रुद्धो भीमसेनस्य पश्यतः
tatastu cedikārūṣānsṛñjayāṃśca mahārathān
karṇo jaghāna saṃkruddho bhīmasenasya paśyataḥ
- 3
भीमसेनस्ततः कर्णं विहाय रथसत्तमम्
प्रययौ कौरवं सैन्यं कक्षम् अग्निर् इव ज्वलन्
bhīmasenastataḥ karṇaṃ vihāya rathasattamam
prayayau kauravaṃ sainyaṃ kakṣam agnir iva jvalan
- 4
सूतपुत्रो ऽपि समरे पाञ्चालान्केकयांस्तथा
सृञ्जयांश्च महेष्वासान्निजघान सहस्रशः
sūtaputro 'pi samare pāñcālānkekayāṃstathā
sṛñjayāṃśca maheṣvāsānnijaghāna sahasraśaḥ
- 5
संशप्तकेषु पार्थश्च कौरवेषु वृकोदरः
पाञ्चालेषु तथा कर्णः क्षयं चक्रूर्महारथाः
saṃśaptakeṣu pārthaśca kauraveṣu vṛkodaraḥ
pāñcāleṣu tathā karṇaḥ kṣayaṃ cakrūrmahārathāḥ
- 6
ते क्षत्रिया दह्यमानास्त्रिभिस्तैः पावकोपमैः
जग्मुर्विनाशं समरे राजन्दुर्मन्त्रिते तव
te kṣatriyā dahyamānāstribhistaiḥ pāvakopamaiḥ
jagmurvināśaṃ samare rājandurmantrite tava
- 7
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो नकुलं नवभिः शरैः
विव्याध भरतश्रेष्ठ चतुरश्चास्य वाजिनः
tato duryodhanaḥ kruddho nakulaṃ navabhiḥ śaraiḥ
vivyādha bharataśreṣṭha caturaścāsya vājinaḥ
- 8
ततः पुनर् अमेयात्मा तव पुत्रो जनाधिपः
क्षुरेण सहदेवस्य ध्वजं चिछेद काञ्चनम्
tataḥ punar ameyātmā tava putro janādhipaḥ
kṣureṇa sahadevasya dhvajaṃ cicheda kāñcanam
- 9
नकुलस्तु ततः क्रुद्धस्तव पुत्रं त्रिसप्तभिः
जघान समरे राजन्सहदेवश्च पञ्चभिः
nakulastu tataḥ kruddhastava putraṃ trisaptabhiḥ
jaghāna samare rājansahadevaśca pañcabhiḥ
- 10
ताव् उभौ भरतश्रेष्ठौ श्रेष्ठौ सर्वधनुष्मताम्
विव्याधोरसि संक्रुद्धः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
tāv ubhau bharataśreṣṭhau śreṣṭhau sarvadhanuṣmatām
vivyādhorasi saṃkruddhaḥ pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ
- 11
ततो ऽपराभ्यां भल्लाभ्यां धनुषी समकृन्तत
यमयोः प्रहसन्राजन्विव्याधैव च सप्तभिः
tato 'parābhyāṃ bhallābhyāṃ dhanuṣī samakṛntata
yamayoḥ prahasanrājanvivyādhaiva ca saptabhiḥ
- 12
ताव् अन्ये धनुषी श्रेष्ठे शक्रचापनिभे शुभे
प्रगृह्य रेजतुः शूरौ देवपुत्रसमौ युधि
tāv anye dhanuṣī śreṣṭhe śakracāpanibhe śubhe
pragṛhya rejatuḥ śūrau devaputrasamau yudhi
- 13
ततस्तौ रभसौ युद्धे भ्रातरौ भ्रातरं नृप
शरैर्ववर्षतुर्घोरैर्महामेघौ यथाचलम्
tatastau rabhasau yuddhe bhrātarau bhrātaraṃ nṛpa
śarairvavarṣaturghorairmahāmeghau yathācalam
- 14
ततः क्रुद्धो महाराज तव पुत्रो महारथः
पाण्डुपुत्रौ महेष्वासौ वारयामास पत्रिभिः
tataḥ kruddho mahārāja tava putro mahārathaḥ
pāṇḍuputrau maheṣvāsau vārayāmāsa patribhiḥ
- 15
धनुर्मण्डलम् एवास्य दृश्यते युधि भारत
सायकाश्चैव दृश्यन्ते निश्चरन्तः समन्ततः
dhanurmaṇḍalam evāsya dṛśyate yudhi bhārata
sāyakāścaiva dṛśyante niścarantaḥ samantataḥ
- 16
तस्य सायकसंछन्नौ चकाशेतां च पाण्डवौ
मेघच्छन्नौ यथा व्योम्नि चन्द्रसूर्यौ हतप्रभौ
tasya sāyakasaṃchannau cakāśetāṃ ca pāṇḍavau
meghacchannau yathā vyomni candrasūryau hataprabhau
- 17
ते तु बाणा महाराज हेमपुङ्खाः शिलाशिताः
आच्छादयन्दिशः सर्वाः सूर्यस्येवांशवस्तदा
te tu bāṇā mahārāja hemapuṅkhāḥ śilāśitāḥ
ācchādayandiśaḥ sarvāḥ sūryasyevāṃśavastadā
- 18
बाणभूते ततस्तस्मिन्संछन्ने च नभस्तले
यमाभ्यां ददृशे रूपं कालान्तकयमोपमम्
bāṇabhūte tatastasminsaṃchanne ca nabhastale
yamābhyāṃ dadṛśe rūpaṃ kālāntakayamopamam
- 19
पराक्रमं तु तं दृष्ट्वा तव सूनोर्महारथाः
मृत्योर् उपान्तिकं प्राप्तौ माद्रीपुत्रौ स्म मेनिरे
parākramaṃ tu taṃ dṛṣṭvā tava sūnormahārathāḥ
mṛtyor upāntikaṃ prāptau mādrīputrau sma menire
- 20
ततः सेनापती राजन्पाण्डवस्य महात्मनः
पार्षतः प्रययौ तत्र यत्र राजा सुयोधनः
tataḥ senāpatī rājanpāṇḍavasya mahātmanaḥ
pārṣataḥ prayayau tatra yatra rājā suyodhanaḥ
- 21
माद्रीपुत्रौ ततः शूरौ व्यतिक्रम्य महारथौ
धृष्टद्युम्नस्तव सुतं ताडयामास सायकैः
mādrīputrau tataḥ śūrau vyatikramya mahārathau
dhṛṣṭadyumnastava sutaṃ tāḍayāmāsa sāyakaiḥ
- 22
तम् अविध्यद् अमेयात्मा तव पुत्रो ऽत्यमर्षणः
पाञ्चाल्यं पञ्चविंशत्या प्रहस्य पुरुषर्षभ
tam avidhyad ameyātmā tava putro 'tyamarṣaṇaḥ
pāñcālyaṃ pañcaviṃśatyā prahasya puruṣarṣabha
- 23
ततः पुनर् अमेयात्मा पुत्रस्ते पृथिवीपते
विद्ध्वा ननाद पाञ्चाल्यं षष्ट्या पञ्चभिर् एव च
tataḥ punar ameyātmā putraste pṛthivīpate
viddhvā nanāda pāñcālyaṃ ṣaṣṭyā pañcabhir eva ca
- 24
अथास्य सशरं चापं हस्तावापं च मारिष
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन राजा चिछेद संयुगे
athāsya saśaraṃ cāpaṃ hastāvāpaṃ ca māriṣa
kṣurapreṇa sutīkṣṇena rājā cicheda saṃyuge
- 25
तद् अपास्य धनुश्छिन्नं पाञ्चाल्यः शत्रुकर्शनः
अन्यद् आदत्त वेगेन धनुर्भारसहं नवम्
tad apāsya dhanuśchinnaṃ pāñcālyaḥ śatrukarśanaḥ
anyad ādatta vegena dhanurbhārasahaṃ navam
- 26
प्रज्वलन्न् इव वेगेन संरम्भाद्रुधिरेक्षणः
अशोभत महेष्वासो धृष्टद्युम्नः कृतव्रणः
prajvalann iva vegena saṃrambhādrudhirekṣaṇaḥ
aśobhata maheṣvāso dhṛṣṭadyumnaḥ kṛtavraṇaḥ
- 27
स पञ्चदश नाराचाञ्श्वसतः पन्नगान् इव
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठं धृष्टद्युम्नो व्यवासृजत्
sa pañcadaśa nārācāñśvasataḥ pannagān iva
jighāṃsurbharataśreṣṭhaṃ dhṛṣṭadyumno vyavāsṛjat
- 28
ते वर्म हेमविकृतं भित्त्वा राज्ञः शिलाशिताः
विविशुर्वसुधां वेगात्कङ्कबर्हिणवाससः
te varma hemavikṛtaṃ bhittvā rājñaḥ śilāśitāḥ
viviśurvasudhāṃ vegātkaṅkabarhiṇavāsasaḥ
- 29
सो ऽतिविद्धो महाराज पुत्रस्ते ऽतिव्यराजत
वसन्ते पुष्पशबलः सपुष्प इव किंशुकः
so 'tividdho mahārāja putraste 'tivyarājata
vasante puṣpaśabalaḥ sapuṣpa iva kiṃśukaḥ
- 30
स छिन्नवर्मा नाराचैः प्रहारैर्जर्जरच्छविः
धृष्टद्युम्नस्य भल्लेन क्रुद्धश्चिछेद कार्मुकम्
sa chinnavarmā nārācaiḥ prahārairjarjaracchaviḥ
dhṛṣṭadyumnasya bhallena kruddhaścicheda kārmukam

