73 shlokas
- 1
संजय उवाच
द्रौणिस्तु रथवंशेन महता परिवारितः
आपतत्सहसा राजन्यत्र राजा व्यवस्थितः
saṃjaya uvāca
drauṇistu rathavaṃśena mahatā parivāritaḥ
āpatatsahasā rājanyatra rājā vyavasthitaḥ
- 2
तम् आपतन्तं सहसा शूरः शौरिसहायवान्
दधार सहसा पार्थो वेलेव मकरालयम्
tam āpatantaṃ sahasā śūraḥ śaurisahāyavān
dadhāra sahasā pārtho veleva makarālayam
- 3
ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान्
अर्जुनं वासुदेवं च छादयामास पत्रिभिः
tataḥ kruddho mahārāja droṇaputraḥ pratāpavān
arjunaṃ vāsudevaṃ ca chādayāmāsa patribhiḥ
- 4
अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः
विस्मयं परमं गत्वा प्रैक्षन्त कुरवस्तदा
avacchannau tataḥ kṛṣṇau dṛṣṭvā tatra mahārathāḥ
vismayaṃ paramaṃ gatvā praikṣanta kuravastadā
- 5
अर्जुनस्तु ततो दिव्यम् अस्त्रं चक्रे हसन्न् इव
तद् अस्त्रं ब्राह्मणो युद्धे वारयामास भारत
arjunastu tato divyam astraṃ cakre hasann iva
tad astraṃ brāhmaṇo yuddhe vārayāmāsa bhārata
- 6
यद्यद्धि व्याक्षिपद्युद्धे पाण्डवो ऽस्त्रं जिघांसया
तत्तद् अस्त्रं महेष्वासो द्रोणपुत्रो व्यशातयत्
yadyaddhi vyākṣipadyuddhe pāṇḍavo 'straṃ jighāṃsayā
tattad astraṃ maheṣvāso droṇaputro vyaśātayat
- 7
अस्त्रयुद्धे ततो राजन्वर्तमाने भयावहे
अपश्याम रणे द्रौणिं व्यात्ताननम् इवान्तकम्
astrayuddhe tato rājanvartamāne bhayāvahe
apaśyāma raṇe drauṇiṃ vyāttānanam ivāntakam
- 8
स दिशो विदिशश्चैव छादयित्वा विजिह्मगैः
वासुदेवं त्रिभिर्बाणैर् अविध्यद्दक्षिणे भुजे
sa diśo vidiśaścaiva chādayitvā vijihmagaiḥ
vāsudevaṃ tribhirbāṇair avidhyaddakṣiṇe bhuje
- 9
ततो ऽर्जुनो हयान्हत्वा सर्वांस्तस्य महात्मनः
चकार समरे भूमिं शोणितौघतरङ्गिणीम्
tato 'rjuno hayānhatvā sarvāṃstasya mahātmanaḥ
cakāra samare bhūmiṃ śoṇitaughataraṅgiṇīm
- 10
निहता रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः
हयाश्च पर्यधावन्त मुक्तयोक्त्रास्ततस्ततः
nihatā rathinaḥ petuḥ pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ
hayāśca paryadhāvanta muktayoktrāstatastataḥ
- 11
तद्दृष्ट्वा कर्म पार्थस्य द्रौणिर् आहवशोभिनः
अवाकिरद्रणे कृष्णं समन्तान्निशितैः शरैः
taddṛṣṭvā karma pārthasya drauṇir āhavaśobhinaḥ
avākiradraṇe kṛṣṇaṃ samantānniśitaiḥ śaraiḥ
- 12
ततो ऽर्जुनं महाराज द्रौणिर् आयम्य पत्रिणा
वक्षोदेशे समासाद्य ताडयामास संयुगे
tato 'rjunaṃ mahārāja drauṇir āyamya patriṇā
vakṣodeśe samāsādya tāḍayāmāsa saṃyuge
- 13
सो ऽतिविद्धो रणे तेन द्रोणपुत्रेण भारत
आदत्त परिघं घोरं द्रौणेश्चैनम् अवाक्षिपत्
so 'tividdho raṇe tena droṇaputreṇa bhārata
ādatta parighaṃ ghoraṃ drauṇeścainam avākṣipat
- 14
तम् आपतन्तं परिघं कार्तस्वरविभूषितम्
द्रौणिश्चिछेद सहसा तत उच्चुक्रुशुर्जनाः
tam āpatantaṃ parighaṃ kārtasvaravibhūṣitam
drauṇiścicheda sahasā tata uccukruśurjanāḥ
- 15
सो ऽनेकधापतद्भूमौ भारद्वाजस्य सायकैः
विशीर्णः पर्वतो राजन्यथा स्यान्मातरिश्वना
so 'nekadhāpatadbhūmau bhāradvājasya sāyakaiḥ
viśīrṇaḥ parvato rājanyathā syānmātariśvanā
- 16
ततो ऽर्जुनो रणे द्रौणिं विव्याध दशभिः शरैः
सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडाद् अपाहरत्
tato 'rjuno raṇe drauṇiṃ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ
sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍād apāharat
- 17
स संगृह्य स्वयं वाहान्कृष्णौ प्राच्छादयच्छरैः
तत्राद्भुतम् अपश्याम द्रौणेर् आशु पराक्रमम्
sa saṃgṛhya svayaṃ vāhānkṛṣṇau prācchādayaccharaiḥ
tatrādbhutam apaśyāma drauṇer āśu parākramam
- 18
अयच्छत्तुरगान्यच्च फल्गुनं चाप्य् अयोधयत्
तद् अस्य समरे राजन्सर्वे योधा अपूजयन्
ayacchatturagānyacca phalgunaṃ cāpy ayodhayat
tad asya samare rājansarve yodhā apūjayan
- 19
यदा त्व् अग्रस्यत रणे द्रोणपुत्रेण फल्गुनः
ततो रश्मीन्रथाश्वानां क्षुरप्रैश्चिच्छिदे जयः
yadā tv agrasyata raṇe droṇaputreṇa phalgunaḥ
tato raśmīnrathāśvānāṃ kṣurapraiścicchide jayaḥ
- 20
प्राद्रवंस्तुरगास्ते तु शरवेगप्रबाधिताः
ततो ऽभून्निनदो भूयस्तव सैन्यस्य भारत
prādravaṃsturagāste tu śaravegaprabādhitāḥ
tato 'bhūnninado bhūyastava sainyasya bhārata
- 21
पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा तव सैन्यम् उपाद्रवन्
समन्तान्निशितान्बाणान्विमुञ्चन्तो जयैषिणः
pāṇḍavāstu jayaṃ labdhvā tava sainyam upādravan
samantānniśitānbāṇānvimuñcanto jayaiṣiṇaḥ
- 22
पाण्डवैस्तु महाराज धार्तराष्ट्री महाचमूः
पुनः पुनर् अथो वीरैर् अभज्यत जयोद्धतैः
pāṇḍavaistu mahārāja dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ
punaḥ punar atho vīrair abhajyata jayoddhataiḥ
- 23
पश्यतां ते महाराज पुत्राणां चित्रयोधिनाम्
शकुनेः सौबलेयस्य कर्णस्य च महात्मनः
paśyatāṃ te mahārāja putrāṇāṃ citrayodhinām
śakuneḥ saubaleyasya karṇasya ca mahātmanaḥ
- 24
वार्यमाणा महासेना पुत्रैस्तव जनेश्वर
नावतिष्ठत संग्रामे ताड्यमाना समन्ततः
vāryamāṇā mahāsenā putraistava janeśvara
nāvatiṣṭhata saṃgrāme tāḍyamānā samantataḥ
- 25
ततो योधैर्महाराज पलायद्भिस्ततस्ततः
अभवद्व्याकुलं भीतैः पुत्राणां ते महद्बलम्
tato yodhairmahārāja palāyadbhistatastataḥ
abhavadvyākulaṃ bhītaiḥ putrāṇāṃ te mahadbalam
- 26
तिष्ठ तिष्ठेति सततं सूतपुत्रस्य जल्पतः
नावतिष्ठत सा सेना वध्यमाना महात्मभिः
tiṣṭha tiṣṭheti satataṃ sūtaputrasya jalpataḥ
nāvatiṣṭhata sā senā vadhyamānā mahātmabhiḥ
- 27
अथोत्क्रुष्टं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः
धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा द्रवमाणं समन्ततः
athotkruṣṭaṃ mahārāja pāṇḍavairjitakāśibhiḥ
dhārtarāṣṭrabalaṃ dṛṣṭvā dravamāṇaṃ samantataḥ
- 28
ततो दुर्योधनः कर्णम् अब्रवीत्प्रणयाद् इव
पश्य कर्ण यथा सेना पाण्डवैर् अर्दिता भृशम्
tato duryodhanaḥ karṇam abravītpraṇayād iva
paśya karṇa yathā senā pāṇḍavair arditā bhṛśam
- 29
त्वयि तिष्ठति संत्रासात्पलायति समन्ततः
एतज्ज्ञात्वा महाबाहो कुरु प्राप्तम् अरिंदम
tvayi tiṣṭhati saṃtrāsātpalāyati samantataḥ
etajjñātvā mahābāho kuru prāptam ariṃdama
- 30
सहस्राणि च योधानां त्वाम् एव पुरुषर्षभ
क्रोशन्ति समरे वीर द्राव्यमाणानि पाण्डवैः
sahasrāṇi ca yodhānāṃ tvām eva puruṣarṣabha
krośanti samare vīra drāvyamāṇāni pāṇḍavaiḥ

