75 shlokas
- 1
संजय उवाच
श्वेताश्वो ऽपि महाराज व्यधमत्तावकं बलम्
यथा वायुः समासाद्य तूलराशिं समन्ततः
saṃjaya uvāca
śvetāśvo 'pi mahārāja vyadhamattāvakaṃ balam
yathā vāyuḥ samāsādya tūlarāśiṃ samantataḥ
- 2
प्रत्युद्ययुस्त्रिगर्तास्तं शिबयः कौरवैः सह
शाल्वाः संशप्तकाश्चैव नारायणबलं च यत्
pratyudyayustrigartāstaṃ śibayaḥ kauravaiḥ saha
śālvāḥ saṃśaptakāścaiva nārāyaṇabalaṃ ca yat
- 3
सत्यसेनः सत्यकीर्तिर्मित्रदेवः श्रुतंजयः
सौश्रुतिश्चित्रसेनश्च मित्रवर्मा च भारत
satyasenaḥ satyakīrtirmitradevaḥ śrutaṃjayaḥ
sauśrutiścitrasenaśca mitravarmā ca bhārata
- 4
त्रिगर्तराजः समरे भ्रातृभिः परिवारितः
पुत्रैश्चैव महेष्वासैर्नानाशस्त्रधरैर्युधि
trigartarājaḥ samare bhrātṛbhiḥ parivāritaḥ
putraiścaiva maheṣvāsairnānāśastradharairyudhi
- 5
ते सृजन्तः शरव्रातान्किरन्तो ऽर्जुनम् आहवे
अभ्यद्रवन्त समरे वार्योघा इव सागरम्
te sṛjantaḥ śaravrātānkiranto 'rjunam āhave
abhyadravanta samare vāryoghā iva sāgaram
- 6
ते त्व् अर्जुनं समासाद्य योधाः शतसहस्रशः
अगच्छन्विलयं सर्वे तार्क्ष्यं दृष्ट्वेव पन्नगाः
te tv arjunaṃ samāsādya yodhāḥ śatasahasraśaḥ
agacchanvilayaṃ sarve tārkṣyaṃ dṛṣṭveva pannagāḥ
- 7
ते वध्यमानाः समरे नाजहुः पाण्डवं तदा
दह्यमाना यथा राजञ्शलभा इव पावकम्
te vadhyamānāḥ samare nājahuḥ pāṇḍavaṃ tadā
dahyamānā yathā rājañśalabhā iva pāvakam
- 8
सत्यसेनस्त्रिभिर्बाणैर्विव्याध युधि पाण्डवम्
मित्रदेवस्त्रिषष्ट्या च चन्द्रदेवश्च सप्तभिः
satyasenastribhirbāṇairvivyādha yudhi pāṇḍavam
mitradevastriṣaṣṭyā ca candradevaśca saptabhiḥ
- 9
मित्रवर्मा त्रिसप्तत्या सौश्रुतिश्चापि पञ्चभिः
शत्रुंजयश्च विंशत्या सुशर्मा नवभिः शरैः
mitravarmā trisaptatyā sauśrutiścāpi pañcabhiḥ
śatruṃjayaśca viṃśatyā suśarmā navabhiḥ śaraiḥ
- 10
शत्रुंजयं च राजानं हत्वा तत्र शिलाशितैः
सौश्रुतेः सशिरस्त्राणं शिरः कायाद् अपाहरत्
त्वरितश्चन्द्रदेवं च शरैर्निन्ये यमक्षयम्
śatruṃjayaṃ ca rājānaṃ hatvā tatra śilāśitaiḥ
sauśruteḥ saśirastrāṇaṃ śiraḥ kāyād apāharat
tvaritaścandradevaṃ ca śarairninye yamakṣayam
- 11
अथेतरान्महाराज यतमानान्महारथान्
पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैर् एकैकं प्रत्यवारयत्
athetarānmahārāja yatamānānmahārathān
pañcabhiḥ pañcabhirbāṇair ekaikaṃ pratyavārayat
- 12
सत्यसेनस्तु संक्रुद्धस्तोमरं व्यसृजन्महत्
समुद्दिश्य रणे कृष्णं सिंहनादं ननाद च
satyasenastu saṃkruddhastomaraṃ vyasṛjanmahat
samuddiśya raṇe kṛṣṇaṃ siṃhanādaṃ nanāda ca
- 13
स निर्भिद्य भुजं सव्यं माधवस्य महात्मनः
अयस्मयो महाचण्डो जगाम धरणीं तदा
sa nirbhidya bhujaṃ savyaṃ mādhavasya mahātmanaḥ
ayasmayo mahācaṇḍo jagāma dharaṇīṃ tadā
- 14
माधवस्य तु विद्धस्य तोमरेण महारणे
प्रतोदः प्रापतद्धस्ताद्रश्मयश्च विशां पते
mādhavasya tu viddhasya tomareṇa mahāraṇe
pratodaḥ prāpataddhastādraśmayaśca viśāṃ pate
- 15
स प्रतोदं पुनर्गृह्य रश्मींश्चैव महायशाः
वाहयामास तान् अश्वान्सत्यसेनरथं प्रति
sa pratodaṃ punargṛhya raśmīṃścaiva mahāyaśāḥ
vāhayāmāsa tān aśvānsatyasenarathaṃ prati
- 16
विष्वक्सेनं तु निर्भिन्नं प्रेक्ष्य पार्थो धनंजयः
सत्यसेनं शरैस्तीक्ष्णैर्दारयित्वा महाबलः
viṣvaksenaṃ tu nirbhinnaṃ prekṣya pārtho dhanaṃjayaḥ
satyasenaṃ śaraistīkṣṇairdārayitvā mahābalaḥ
- 17
ततः सुनिशितैर्बाणै राज्ञस्तस्य महच्छिरः
कुण्डलोपचितं कायाच्चकर्त पृतनान्तरे
tataḥ suniśitairbāṇai rājñastasya mahacchiraḥ
kuṇḍalopacitaṃ kāyāccakarta pṛtanāntare
- 18
तं निहत्य शितैर्बाणैर्मित्रवर्माणम् आक्षिपत्
वत्सदन्तेन तीक्ष्णेन सारथिं चास्य मारिष
taṃ nihatya śitairbāṇairmitravarmāṇam ākṣipat
vatsadantena tīkṣṇena sārathiṃ cāsya māriṣa
- 19
ततः शरशतैर्भूयः संशप्तकगणान्वशी
पातयामास संक्रुद्धः शतशो ऽथ सहस्रशः
tataḥ śaraśatairbhūyaḥ saṃśaptakagaṇānvaśī
pātayāmāsa saṃkruddhaḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ
- 20
ततो रजतपुङ्खेन राज्ञः शीर्षं महात्मनः
मित्रदेवस्य चिछेद क्षुरप्रेण महायशाः
सुशर्माणं च संक्रुद्धो जत्रुदेशे समार्दयत्
tato rajatapuṅkhena rājñaḥ śīrṣaṃ mahātmanaḥ
mitradevasya cicheda kṣurapreṇa mahāyaśāḥ
suśarmāṇaṃ ca saṃkruddho jatrudeśe samārdayat
- 21
ततः संशप्तकाः सर्वे परिवार्य धनंजयम्
शस्त्रौघैर्ममृदुः क्रुद्धा नादयन्तो दिशो दश
tataḥ saṃśaptakāḥ sarve parivārya dhanaṃjayam
śastraughairmamṛduḥ kruddhā nādayanto diśo daśa
- 22
अभ्यर्दितस्तु तैर्जिष्णुः शक्रतुल्यपराक्रमः
ऐन्द्रम् अस्त्रम् अमेयात्मा प्रादुश्चक्रे महारथः
ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन्विशां पते
abhyarditastu tairjiṣṇuḥ śakratulyaparākramaḥ
aindram astram ameyātmā prāduścakre mahārathaḥ
tataḥ śarasahasrāṇi prādurāsanviśāṃ pate
- 23
ध्वजानां छिद्यमानानां कार्मुकाणां च संयुगे
रथानां सपताकानां तूणीराणां शरैः सह
dhvajānāṃ chidyamānānāṃ kārmukāṇāṃ ca saṃyuge
rathānāṃ sapatākānāṃ tūṇīrāṇāṃ śaraiḥ saha
- 24
अक्षाणाम् अथ योक्त्राणां चक्राणां रश्मिभिः सह
कूबराणां वरूथानां पृषत्कानां च संयुगे
akṣāṇām atha yoktrāṇāṃ cakrāṇāṃ raśmibhiḥ saha
kūbarāṇāṃ varūthānāṃ pṛṣatkānāṃ ca saṃyuge
- 25
अश्मनां पततां चैव प्रासानाम् ऋष्टिभिः सह
गदानां परिघाणां च शक्तीनां तोमरैः सह
aśmanāṃ patatāṃ caiva prāsānām ṛṣṭibhiḥ saha
gadānāṃ parighāṇāṃ ca śaktīnāṃ tomaraiḥ saha
- 26
शतघ्नीनां सचक्राणां भुजानाम् ऊरुभिः सह
कण्ठसूत्राङ्गदानां च केयूराणां च मारिष
śataghnīnāṃ sacakrāṇāṃ bhujānām ūrubhiḥ saha
kaṇṭhasūtrāṅgadānāṃ ca keyūrāṇāṃ ca māriṣa
- 27
हाराणाम् अथ निष्काणां तनुत्राणां च भारत
छत्राणां व्यजनानां च शिरसां मुकुटैः सह
अश्रूयत महाञ्शब्दस्तत्र तत्र विशां पते
hārāṇām atha niṣkāṇāṃ tanutrāṇāṃ ca bhārata
chatrāṇāṃ vyajanānāṃ ca śirasāṃ mukuṭaiḥ saha
aśrūyata mahāñśabdastatra tatra viśāṃ pate
- 28
सकुण्डलानि स्वक्षीणि पूर्णचन्द्रनिभानि च
शिरांस्य् उर्व्याम् अदृश्यन्त तारागण इवाम्बरे
sakuṇḍalāni svakṣīṇi pūrṇacandranibhāni ca
śirāṃsy urvyām adṛśyanta tārāgaṇa ivāmbare
- 29
सुस्रग्वीणि सुवासांसि चन्दनेनोक्षितानि च
शरीराणि व्यदृश्यन्त हतानां च महीतले
गन्धर्वनगराकारं घोरम् आयोधनं तदा
susragvīṇi suvāsāṃsi candanenokṣitāni ca
śarīrāṇi vyadṛśyanta hatānāṃ ca mahītale
gandharvanagarākāraṃ ghoram āyodhanaṃ tadā
- 30
निहतै राजपुत्रैश्च क्षत्रियैश्च महाबलैः
हस्तिभिः पतितैश्चैव तुरगैश्चाभवन्मही
अगम्यमार्गा समरे विशीर्णैर् इव पर्वतैः
nihatai rājaputraiśca kṣatriyaiśca mahābalaiḥ
hastibhiḥ patitaiścaiva turagaiścābhavanmahī
agamyamārgā samare viśīrṇair iva parvataiḥ

