48 shlokas
- 1
संजय उवाच
महासत्त्वौ तु तौ दृष्ट्वा सहितौ केशवार्जुनौ
हतम् आधिरथिं मेने संख्ये गाण्डीवधन्वना
saṃjaya uvāca
mahāsattvau tu tau dṛṣṭvā sahitau keśavārjunau
hatam ādhirathiṃ mene saṃkhye gāṇḍīvadhanvanā
- 2
ताव् अभ्यनन्दत्कौन्तेयः साम्ना परमवल्गुना
स्मितपूर्वम् अमित्रघ्नः पूजयन्भरतर्षभ
tāv abhyanandatkaunteyaḥ sāmnā paramavalgunā
smitapūrvam amitraghnaḥ pūjayanbharatarṣabha
- 3
युधिष्ठिर उवाच
स्वागतं देवकीपुत्र स्वागतं ते धनंजय
प्रियं मे दर्शनं बाढं युवयोर् अच्युतार्जुनौ
yudhiṣṭhira uvāca
svāgataṃ devakīputra svāgataṃ te dhanaṃjaya
priyaṃ me darśanaṃ bāḍhaṃ yuvayor acyutārjunau
- 4
अक्षताभ्याम् अरिष्टाभ्यां कथं युध्य महारथम्
आशीविषसमं युद्धे सर्वशस्त्रविशारदम्
akṣatābhyām ariṣṭābhyāṃ kathaṃ yudhya mahāratham
āśīviṣasamaṃ yuddhe sarvaśastraviśāradam
- 5
अग्रगं धार्तराष्ट्राणां सर्वेषां शर्म वर्म च
रक्षितं वृषसेनेन सुषेणेन च धन्विना
agragaṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ sarveṣāṃ śarma varma ca
rakṣitaṃ vṛṣasenena suṣeṇena ca dhanvinā
- 6
अनुज्ञातं महावीर्यं रमेणास्त्रेषु दुर्जयम्
त्रातारं धार्तराष्ट्राणां गन्तारं वाहिनीमुखे
anujñātaṃ mahāvīryaṃ rameṇāstreṣu durjayam
trātāraṃ dhārtarāṣṭrāṇāṃ gantāraṃ vāhinīmukhe
- 7
हन्तारम् अरिसैन्यानाम् अमित्रगणमर्दनम्
दुर्योधनहिते युक्तम् अस्मद्युद्धाय चोद्यतम्
hantāram arisainyānām amitragaṇamardanam
duryodhanahite yuktam asmadyuddhāya codyatam
- 8
अप्रधृष्यं महायुद्धे देवैर् अपि सवासवैः
अनलानिलयोस्तुल्यं तेजसा च बलेन च
apradhṛṣyaṃ mahāyuddhe devair api savāsavaiḥ
analānilayostulyaṃ tejasā ca balena ca
- 9
पातालम् इव गम्भीरं सुहृदानन्दवर्धनम्
अन्तकाभम् अमित्राणां कर्णं हत्वा महाहवे
दिष्ट्या युवाम् अनुप्राप्तौ जित्वासुरम् इवामरौ
pātālam iva gambhīraṃ suhṛdānandavardhanam
antakābham amitrāṇāṃ karṇaṃ hatvā mahāhave
diṣṭyā yuvām anuprāptau jitvāsuram ivāmarau
- 10
तेन युद्धम् अदीनेन मया ह्य् अद्याच्युतार्जुनौ
कुपितेनान्तकेनेव प्रजाः सर्वा जिघांसता
tena yuddham adīnena mayā hy adyācyutārjunau
kupitenāntakeneva prajāḥ sarvā jighāṃsatā
- 11
तेन केतुश्च मे छिन्नो हतौ च पार्ष्णिसारथी
हतवाहः कृतश्चास्मि युयुधानस्य पश्यतः
tena ketuśca me chinno hatau ca pārṣṇisārathī
hatavāhaḥ kṛtaścāsmi yuyudhānasya paśyataḥ
- 12
धृष्टद्युम्नस्य यमयोर्वीरस्य च शिखण्डिनः
पश्यतां द्रौपदेयानां पाञ्चालानां च सर्वशः
dhṛṣṭadyumnasya yamayorvīrasya ca śikhaṇḍinaḥ
paśyatāṃ draupadeyānāṃ pāñcālānāṃ ca sarvaśaḥ
- 13
एताञ्जित्वा महावीर्यान्कर्णः शत्रुगणान्बहून्
जितवान्मां महाबाहो यतमानं महारणे
etāñjitvā mahāvīryānkarṇaḥ śatrugaṇānbahūn
jitavānmāṃ mahābāho yatamānaṃ mahāraṇe
- 14
अनुसृत्य च मां युद्धे परुषाण्य् उक्तवान्बहु
तत्र तत्र युधां श्रेष्ठः परिभूय न संशयः
anusṛtya ca māṃ yuddhe paruṣāṇy uktavānbahu
tatra tatra yudhāṃ śreṣṭhaḥ paribhūya na saṃśayaḥ
- 15
भीमसेनप्रभावात्तु यज्जीवामि धनंजय
बहुनात्र किम् उक्तेन नाहं तत्सोढुम् उत्सहे
bhīmasenaprabhāvāttu yajjīvāmi dhanaṃjaya
bahunātra kim uktena nāhaṃ tatsoḍhum utsahe
- 16
त्रयोदशाहं वर्षाणि यस्माद्भीतो धनंजय
न स्म निद्रां लभे रात्रौ न चाहनि सुखं क्वचित्
trayodaśāhaṃ varṣāṇi yasmādbhīto dhanaṃjaya
na sma nidrāṃ labhe rātrau na cāhani sukhaṃ kvacit
- 17
तस्य द्वेषेण संयुक्तः परिदह्ये धनंजय
आत्मनो मरणं जानन्वाध्रीणस इव द्विपः
tasya dveṣeṇa saṃyuktaḥ paridahye dhanaṃjaya
ātmano maraṇaṃ jānanvādhrīṇasa iva dvipaḥ
- 18
यस्यायम् अगमत्कालश्चिन्तयानस्य मे विभो
कथं शक्यो मया कर्णो युद्धे क्षपयितुं भवेत्
yasyāyam agamatkālaścintayānasya me vibho
kathaṃ śakyo mayā karṇo yuddhe kṣapayituṃ bhavet
- 19
जाग्रत्स्वपंश्च कौन्तेय कर्णम् एव सदा ह्य् अहम्
पश्यामि तत्र तत्रैव कर्णभूतम् इदं जगत्
jāgratsvapaṃśca kaunteya karṇam eva sadā hy aham
paśyāmi tatra tatraiva karṇabhūtam idaṃ jagat
- 20
यत्र यत्र हि गच्छामि कर्णाद्भीतो धनंजय
तत्र तत्र हि पश्यामि कर्णम् एवाग्रतः स्थितम्
yatra yatra hi gacchāmi karṇādbhīto dhanaṃjaya
tatra tatra hi paśyāmi karṇam evāgrataḥ sthitam
- 21
सो ऽहं तेनैव वीरेण समरेष्व् अपलायिना
सहयः सरथः पार्थ जित्वा जीवन्विसर्जितः
so 'haṃ tenaiva vīreṇa samareṣv apalāyinā
sahayaḥ sarathaḥ pārtha jitvā jīvanvisarjitaḥ
- 22
को नु मे जीवितेनार्थो राज्येनार्थो ऽथवा पुनः
ममैवं धिक्कृतस्येह कर्णेनाहवशोभिना
ko nu me jīvitenārtho rājyenārtho 'thavā punaḥ
mamaivaṃ dhikkṛtasyeha karṇenāhavaśobhinā
- 23
न प्राप्तपूर्वं यद्भीष्मात्कृपाद्द्रोणाच्च संयुगे
तत्प्राप्तम् अद्य मे युद्धे सूतपुत्रान्महारथात्
na prāptapūrvaṃ yadbhīṣmātkṛpāddroṇācca saṃyuge
tatprāptam adya me yuddhe sūtaputrānmahārathāt
- 24
तत्त्वा पृच्छामि कौन्तेय यथा ह्य् अकुशलस्तथा
तन्ममाचक्ष्व कार्त्स्न्येन यथा कर्णस्त्वया हतः
tattvā pṛcchāmi kaunteya yathā hy akuśalastathā
tanmamācakṣva kārtsnyena yathā karṇastvayā hataḥ
- 25
शक्रवीर्यसमो युद्धे यमतुल्यपराक्रमः
रामतुल्यस्तथास्त्रे यः स कथं वै निषूदितः
śakravīryasamo yuddhe yamatulyaparākramaḥ
rāmatulyastathāstre yaḥ sa kathaṃ vai niṣūditaḥ
- 26
महारथः समाख्यातः सर्वयुद्धविशारदः
धनुर्धराणां प्रवरः सर्वेषाम् एकपूरुषः
mahārathaḥ samākhyātaḥ sarvayuddhaviśāradaḥ
dhanurdharāṇāṃ pravaraḥ sarveṣām ekapūruṣaḥ
- 27
पूजितो धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण विशां पते
सदा त्वदर्थं राधेयः स कथं निहतस्त्वया
pūjito dhṛtarāṣṭreṇa saputreṇa viśāṃ pate
sadā tvadarthaṃ rādheyaḥ sa kathaṃ nihatastvayā
- 28
धृतराष्ट्रो हि योधेषु सर्वेष्व् एव सदार्जुन
तव मृत्युं रणे कर्णं मन्यते पुरुषर्षभः
dhṛtarāṣṭro hi yodheṣu sarveṣv eva sadārjuna
tava mṛtyuṃ raṇe karṇaṃ manyate puruṣarṣabhaḥ
- 29
स त्वया पुरुषव्याघ्र कथं युद्धे निषूदितः
तं ममाचक्ष्व बीभत्सो यथा कर्णो हतस्त्वया
sa tvayā puruṣavyāghra kathaṃ yuddhe niṣūditaḥ
taṃ mamācakṣva bībhatso yathā karṇo hatastvayā
- 30
सोत्सेधम् अस्य च शिरः पश्यतां सुहृदां हृतम्
त्वया पुरुषशार्दूल शार्दूलेन यथा रुरोः
sotsedham asya ca śiraḥ paśyatāṃ suhṛdāṃ hṛtam
tvayā puruṣaśārdūla śārdūlena yathā ruroḥ

