60 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
सुदुष्करम् इदं कर्म कृतं भीमेन संजय
येन कर्णो महाबाहू रथोपस्थे निपातितः
dhṛtarāṣṭra uvāca
suduṣkaram idaṃ karma kṛtaṃ bhīmena saṃjaya
yena karṇo mahābāhū rathopasthe nipātitaḥ
- 2
कर्णो ह्य् एको रणे हन्ता सृञ्जयान्पाण्डवैः सह
इति दुर्योधनः सूत प्राब्रवीन्मां मुहुर्मुहुः
karṇo hy eko raṇe hantā sṛñjayānpāṇḍavaiḥ saha
iti duryodhanaḥ sūta prābravīnmāṃ muhurmuhuḥ
- 3
पराजितं तु राधेयं दृष्ट्वा भीमेन संयुगे
ततः परं किम् अकरोत्पुत्रो दुर्योधनो मम
parājitaṃ tu rādheyaṃ dṛṣṭvā bhīmena saṃyuge
tataḥ paraṃ kim akarotputro duryodhano mama
- 4
संजय उवाच
विभ्रान्तं प्रेक्ष्य राधेयं सूतपुत्रं महाहवे
महत्या सेनया राजन्सोदर्यान्समभाषत
saṃjaya uvāca
vibhrāntaṃ prekṣya rādheyaṃ sūtaputraṃ mahāhave
mahatyā senayā rājansodaryānsamabhāṣata
- 5
शीघ्रं गच्छत भद्रं वो राधेयं परिरक्षत
भीमसेनभयागाधे मज्जन्तं व्यसनार्णवे
śīghraṃ gacchata bhadraṃ vo rādheyaṃ parirakṣata
bhīmasenabhayāgādhe majjantaṃ vyasanārṇave
- 6
ते तु राज्ञा समादिष्टा भीमसेनजिघांसवः
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः पतंगा इव पावकम्
te tu rājñā samādiṣṭā bhīmasenajighāṃsavaḥ
abhyavartanta saṃkruddhāḥ pataṃgā iva pāvakam
- 7
श्रुतायुर्दुर्धरः क्राथो विवित्सुर्विकटः समः
निषङ्गी कवची पाशी तथा नन्दोपनन्दकौ
śrutāyurdurdharaḥ krātho vivitsurvikaṭaḥ samaḥ
niṣaṅgī kavacī pāśī tathā nandopanandakau
- 8
दुष्प्रधर्षः सुबाहुश्च वातवेगसुवर्चसौ
धनुर्ग्राहो दुर्मदश्च तथा सत्त्वसमः सहः
duṣpradharṣaḥ subāhuśca vātavegasuvarcasau
dhanurgrāho durmadaśca tathā sattvasamaḥ sahaḥ
- 9
एते रथैः परिवृता वीर्यवन्तो महाबलाः
भीमसेनं समासाद्य समन्तात्पर्यवारयन्
ते व्यमुञ्चञ्शरव्रातान्नानालिङ्गान्समन्ततः
ete rathaiḥ parivṛtā vīryavanto mahābalāḥ
bhīmasenaṃ samāsādya samantātparyavārayan
te vyamuñcañśaravrātānnānāliṅgānsamantataḥ
- 10
स तैर् अभ्यर्द्यमानस्तु भीमसेनो महाबलः
तेषाम् आपततां क्षिप्रं सुतानां ते नराधिप
रथैः पञ्चाशता सार्धं पञ्चाशन्न्यहनद्रथान्
sa tair abhyardyamānastu bhīmaseno mahābalaḥ
teṣām āpatatāṃ kṣipraṃ sutānāṃ te narādhipa
rathaiḥ pañcāśatā sārdhaṃ pañcāśannyahanadrathān
- 11
विवित्सोस्तु ततः क्रुद्धो भल्लेनापाहरच्छिरः
सकुण्डलशिरस्त्राणं पूर्णचन्द्रोपमं तदा
भीमेन च महाराज स पपात हतो भुवि
vivitsostu tataḥ kruddho bhallenāpāharacchiraḥ
sakuṇḍalaśirastrāṇaṃ pūrṇacandropamaṃ tadā
bhīmena ca mahārāja sa papāta hato bhuvi
- 12
तं दृष्ट्वा निहतं शूरं भ्रातरः सर्वतः प्रभो
अभ्यद्रवन्त समरे भीमं भीमपराक्रमम्
taṃ dṛṣṭvā nihataṃ śūraṃ bhrātaraḥ sarvataḥ prabho
abhyadravanta samare bhīmaṃ bhīmaparākramam
- 13
ततो ऽपराभ्यां भल्लाभ्यां पुत्रयोस्ते महाहवे
जहार समरे प्राणान्भीमो भीमपराक्रमः
tato 'parābhyāṃ bhallābhyāṃ putrayoste mahāhave
jahāra samare prāṇānbhīmo bhīmaparākramaḥ
- 14
तौ धराम् अन्वपद्येतां वातरुग्णाव् इव द्रुमौ
विकटश्च समश्चोभौ देवगर्भसमौ नृप
tau dharām anvapadyetāṃ vātarugṇāv iva drumau
vikaṭaśca samaścobhau devagarbhasamau nṛpa
- 15
ततस्तु त्वरितो भीमः क्राथं निन्ये यमक्षयम्
नाराचेन सुतीक्ष्णेन स हतो न्यपतद्भुवि
tatastu tvarito bhīmaḥ krāthaṃ ninye yamakṣayam
nārācena sutīkṣṇena sa hato nyapatadbhuvi
- 16
हाहाकारस्ततस्तीव्रः संबभूव जनेश्वर
वध्यमानेषु ते राजंस्तदा पुत्रेषु धन्विषु
hāhākārastatastīvraḥ saṃbabhūva janeśvara
vadhyamāneṣu te rājaṃstadā putreṣu dhanviṣu
- 17
तेषां संलुलिते सैन्ये भीमसेनो महाबलः
नन्दोपनन्दौ समरे प्रापयद्यमसादनम्
teṣāṃ saṃlulite sainye bhīmaseno mahābalaḥ
nandopanandau samare prāpayadyamasādanam
- 18
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः पुत्रास्ते विह्वलीकृताः
भीमसेनं रणे दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम्
tataste prādravanbhītāḥ putrāste vihvalīkṛtāḥ
bhīmasenaṃ raṇe dṛṣṭvā kālāntakayamopamam
- 19
पुत्रांस्ते निहतान्दृष्ट्वा सूतपुत्रो महामनाः
हंसवर्णान्हयान्भूयः प्राहिणोद्यत्र पाण्डवः
putrāṃste nihatāndṛṣṭvā sūtaputro mahāmanāḥ
haṃsavarṇānhayānbhūyaḥ prāhiṇodyatra pāṇḍavaḥ
- 20
ते प्रेषिता महाराज मद्रराजेन वाजिनः
भीमसेनरथं प्राप्य समसज्जन्त वेगिताः
te preṣitā mahārāja madrarājena vājinaḥ
bhīmasenarathaṃ prāpya samasajjanta vegitāḥ
- 21
स संनिपातस्तुमुलो घोररूपो विशां पते
आसीद्रौद्रो महाराज कर्णपाण्डवयोर्मृधे
sa saṃnipātastumulo ghorarūpo viśāṃ pate
āsīdraudro mahārāja karṇapāṇḍavayormṛdhe
- 22
दृष्ट्वा मम महाराज तौ समेतौ महारथौ
आसीद्बुद्धिः कथं नूनम् एतद् अद्य भविष्यति
dṛṣṭvā mama mahārāja tau sametau mahārathau
āsīdbuddhiḥ kathaṃ nūnam etad adya bhaviṣyati
- 23
ततो मुहूर्ताद्राजेन्द्र नातिकृच्छ्राद्धसन्न् इव
विरथं भीमकर्माणं भीमं कर्णश्चकार ह
tato muhūrtādrājendra nātikṛcchrāddhasann iva
virathaṃ bhīmakarmāṇaṃ bhīmaṃ karṇaścakāra ha
- 24
विरथो भरतश्रेष्ठः प्रहसन्न् अनिलोपमः
गदाहस्तो महाबाहुर् अपतत्स्यन्दनोत्तमात्
viratho bharataśreṣṭhaḥ prahasann anilopamaḥ
gadāhasto mahābāhur apatatsyandanottamāt
- 25
नागान्सप्तशतान्राजन्न् ईषादन्तान्प्रहारिणः
व्यधमत्सहसा भीमः क्रुद्धरूपः परंतपः
nāgānsaptaśatānrājann īṣādantānprahāriṇaḥ
vyadhamatsahasā bhīmaḥ kruddharūpaḥ paraṃtapaḥ
- 26
दन्तवेष्टेषु नेत्रेषु कम्भेषु स कटेषु च
मर्मस्व् अपि च मर्मज्ञो निनदन्व्यधमद्भृशम्
dantaveṣṭeṣu netreṣu kambheṣu sa kaṭeṣu ca
marmasv api ca marmajño ninadanvyadhamadbhṛśam
- 27
ततस्ते प्राद्रवन्भीताः प्रतीपं प्रहिताः पुनः
महामात्रैस्तम् आवव्रुर्मेघा इव दिवाकरम्
tataste prādravanbhītāḥ pratīpaṃ prahitāḥ punaḥ
mahāmātraistam āvavrurmeghā iva divākaram
- 28
तान्स सप्तशतान्नागान्सारोहायुधकेतनान्
भूमिष्ठो गदया जघ्ने शरन्मेघान् इवानिलः
tānsa saptaśatānnāgānsārohāyudhaketanān
bhūmiṣṭho gadayā jaghne śaranmeghān ivānilaḥ
- 29
ततः सुबलपुत्रस्य नागान् अतिबलान्पुनः
पोथयामास कौन्तेयो द्वापञ्चाशतम् आहवे
tataḥ subalaputrasya nāgān atibalānpunaḥ
pothayāmāsa kaunteyo dvāpañcāśatam āhave
- 30
तथा रथशतं साग्रं पत्तींश्च शतशो ऽपरान्
न्यहनत्पाण्डवो युद्धे तापयंस्तव वाहिनीम्
tathā rathaśataṃ sāgraṃ pattīṃśca śataśo 'parān
nyahanatpāṇḍavo yuddhe tāpayaṃstava vāhinīm

