55 shlokas
- 1
धृतराष्ट्र उवाच
निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे
वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः
dhṛtarāṣṭra uvāca
nivṛtte bhīmasene ca pāṇḍave ca yudhiṣṭhire
vadhyamāne bale cāpi māmake pāṇḍusṛñjayaiḥ
- 2
द्रवमाणे बलौघे च निराक्रन्दे मुहुर्मुहुः
किम् अकुर्वन्त कुरवस्तन्ममाचक्ष्व संजय
dravamāṇe balaughe ca nirākrande muhurmuhuḥ
kim akurvanta kuravastanmamācakṣva saṃjaya
- 3
संजय उवाच
दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं सूतपुत्रः प्रतापवान्
क्रोधरक्तेक्षणो राजन्भीमसेनम् उपाद्रवत्
saṃjaya uvāca
dṛṣṭvā bhīmaṃ mahābāhuṃ sūtaputraḥ pratāpavān
krodharaktekṣaṇo rājanbhīmasenam upādravat
- 4
तावकं च बलं दृष्ट्वा भीमसेनात्पराङ्मुखम्
यत्नेन महता राजन्पर्यवस्थापयद्बली
tāvakaṃ ca balaṃ dṛṣṭvā bhīmasenātparāṅmukham
yatnena mahatā rājanparyavasthāpayadbalī
- 5
व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान्युद्धदुर्मदान्
vyavasthāpya mahābāhustava putrasya vāhinīm
pratyudyayau tadā karṇaḥ pāṇḍavānyuddhadurmadān
- 6
प्रत्युद्ययुस्तु राधेयं पाण्डवानां महारथाः
धुन्वानाः कार्मुकाण्य् आजौ विक्षिपन्तश्च सायकान्
pratyudyayustu rādheyaṃ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ
dhunvānāḥ kārmukāṇy ājau vikṣipantaśca sāyakān
- 7
भीमसेनः शिनेर्नप्ता शिखण्डी जनमेजयः
धृष्टद्युम्नश्च बलवान्सर्वे चापि प्रभद्रकाः
bhīmasenaḥ śinernaptā śikhaṇḍī janamejayaḥ
dhṛṣṭadyumnaśca balavānsarve cāpi prabhadrakāḥ
- 8
पाञ्चालाश्च नरव्याघ्राः समन्तात्तव वाहिनीम्
अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धाः समरे जितकाशिनः
pāñcālāśca naravyāghrāḥ samantāttava vāhinīm
abhyadravanta saṃkruddhāḥ samare jitakāśinaḥ
- 9
तथैव तावका राजन्पाण्डवानाम् अनीकिनीम्
अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथाः
tathaiva tāvakā rājanpāṇḍavānām anīkinīm
abhyadravanta tvaritā jighāṃsanto mahārathāḥ
- 10
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम्
बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यम् अद्भुतदर्शनम्
rathanāgāśvakalilaṃ pattidhvajasamākulam
babhūva puruṣavyāghra sainyam adbhutadarśanam
- 11
शिखण्डी च ययौ कर्णं धृष्टद्युम्नः सुतं तव
दुःशासनं महाराज महत्या सेनया वृतम्
śikhaṇḍī ca yayau karṇaṃ dhṛṣṭadyumnaḥ sutaṃ tava
duḥśāsanaṃ mahārāja mahatyā senayā vṛtam
- 12
नकुलो वृषसेनं च चित्रसेनं युधिष्ठिरः
उलूकं समरे राजन्सहदेवः समभ्ययात्
nakulo vṛṣasenaṃ ca citrasenaṃ yudhiṣṭhiraḥ
ulūkaṃ samare rājansahadevaḥ samabhyayāt
- 13
सात्यकिः शकुनिं चापि भीमसेनश्च कौरवान्
अर्जुनं च रणे यत्तं द्रोणपुत्रो महारथः
sātyakiḥ śakuniṃ cāpi bhīmasenaśca kauravān
arjunaṃ ca raṇe yattaṃ droṇaputro mahārathaḥ
- 14
युधामन्युं महेष्वासं गौतमो ऽभ्यपतद्रणे
कृतवर्मा च बलवान् उत्तमौजसम् आद्रवत्
yudhāmanyuṃ maheṣvāsaṃ gautamo 'bhyapatadraṇe
kṛtavarmā ca balavān uttamaujasam ādravat
- 15
भीमसेनः कुरून्सर्वान्पुत्रांश्च तव मारिष
सहानीकान्महाबाहुर् एक एवाभ्यवारयत्
bhīmasenaḥ kurūnsarvānputrāṃśca tava māriṣa
sahānīkānmahābāhur eka evābhyavārayat
- 16
शिखण्डी च ततः कर्णं विचरन्तम् अभीतवत्
भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः
śikhaṇḍī ca tataḥ karṇaṃ vicarantam abhītavat
bhīṣmahantā mahārāja vārayāmāsa patribhiḥ
- 17
प्रतिरब्धस्ततः कर्णो रोषात्प्रस्फुरिताधरः
शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैर्भ्रुवोर्मध्ये व्यताडयत्
pratirabdhastataḥ karṇo roṣātprasphuritādharaḥ
śikhaṇḍinaṃ tribhirbāṇairbhruvormadhye vyatāḍayat
- 18
धारयंस्तु स तान्बाणाञ्शिखण्डी बह्व् अशोभत
राजतः पर्वतो यद्वत्त्रिभिः शृङ्गैः समन्वितः
dhārayaṃstu sa tānbāṇāñśikhaṇḍī bahv aśobhata
rājataḥ parvato yadvattribhiḥ śṛṅgaiḥ samanvitaḥ
- 19
सो ऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे
कर्णं विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः
so 'tividdho maheṣvāsaḥ sūtaputreṇa saṃyuge
karṇaṃ vivyādha samare navatyā niśitaiḥ śaraiḥ
- 20
तस्य कर्णो हयान्हत्वा सारथिं च त्रिभिः शरैः
उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः
tasya karṇo hayānhatvā sārathiṃ ca tribhiḥ śaraiḥ
unmamātha dhvajaṃ cāsya kṣurapreṇa mahārathaḥ
- 21
हताश्वात्तु ततो यानाद् अवप्लुत्य महारथः
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय संक्रुद्धः शत्रुतापनः
hatāśvāttu tato yānād avaplutya mahārathaḥ
śaktiṃ cikṣepa karṇāya saṃkruddhaḥ śatrutāpanaḥ
- 22
तां छित्त्वा समरे कर्णस्त्रिभिर्भारत सायकैः
शिखण्डिनम् अथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः
tāṃ chittvā samare karṇastribhirbhārata sāyakaiḥ
śikhaṇḍinam athāvidhyannavabhirniśitaiḥ śaraiḥ
- 23
कर्णचापच्युतान्बाणान्वर्जयंस्तु नरोत्तमः
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी जयतां वरः
karṇacāpacyutānbāṇānvarjayaṃstu narottamaḥ
apayātastatastūrṇaṃ śikhaṇḍī jayatāṃ varaḥ
- 24
ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्य् अशातयत्
तूलराशिं समासाद्य यथा वायुर्महाजवः
tataḥ karṇo mahārāja pāṇḍusainyāny aśātayat
tūlarāśiṃ samāsādya yathā vāyurmahājavaḥ
- 25
धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः
दुःशासनं त्रिभिर्बाणैर् अभ्यविध्यत्स्तनान्तरे
dhṛṣṭadyumno mahārāja tava putreṇa pīḍitaḥ
duḥśāsanaṃ tribhirbāṇair abhyavidhyatstanāntare
- 26
तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष
शितेन रुक्मपुङ्खेन भल्लेन नतपर्वणा
tasya duḥśāsano bāhuṃ savyaṃ vivyādha māriṣa
śitena rukmapuṅkhena bhallena nataparvaṇā
- 27
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरम् अमर्षणः
दुःशासनाय संक्रुद्धः प्रेषयामास भारत
dhṛṣṭadyumnastu nirviddhaḥ śaraṃ ghoram amarṣaṇaḥ
duḥśāsanāya saṃkruddhaḥ preṣayāmāsa bhārata
- 28
आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम्
शरैश्चिछेद पुत्रस्ते त्रिभिर् एव विशां पते
āpatantaṃ mahāvegaṃ dhṛṣṭadyumnasamīritam
śaraiścicheda putraste tribhir eva viśāṃ pate
- 29
अथापरैः सप्तदशैर्भल्लैः कनकभूषणैः
धृष्टद्युम्नं समासाद्य बाह्वोर् उरसि चार्दयत्
athāparaiḥ saptadaśairbhallaiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ
dhṛṣṭadyumnaṃ samāsādya bāhvor urasi cārdayat
- 30
ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिछेद मारिष
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उच्चुक्रुशुर्जनाः
tataḥ sa pārṣataḥ kruddho dhanuścicheda māriṣa
kṣurapreṇa sutīkṣṇena tata uccukruśurjanāḥ

