32 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः केशान्समुत्क्षिप्य वेल्लिताग्रान् अनिन्दितान्
जुगूह दक्षिणे पार्श्वे मृदून् असितलोचना
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ keśānsamutkṣipya vellitāgrān aninditān
jugūha dakṣiṇe pārśve mṛdūn asitalocanā
- 2
वासश्च परिधायैकं कृष्णं सुमलिनं महत्
कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरद् आर्तवत्
vāsaśca paridhāyaikaṃ kṛṣṇaṃ sumalinaṃ mahat
kṛtvā veṣaṃ ca sairandhryāḥ kṛṣṇā vyacarad ārtavat
- 3
तां नराः परिधावन्तीं स्त्रियश्च समुपाद्रवन्
अपृच्छंश्चैव तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि
tāṃ narāḥ paridhāvantīṃ striyaśca samupādravan
apṛcchaṃścaiva tāṃ dṛṣṭvā kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi
- 4
सा तान् उवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहम् उपागता
कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य यो मां पुपुक्षति
sā tān uvāca rājendra sairandhryaham upāgatā
karma cecchāmi vai kartuṃ tasya yo māṃ pupukṣati
- 5
तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च तथा गिरा
नाश्रद्दधत तां दासीम् अन्नहेतोर् उपस्थिताम्
tasyā rūpeṇa veṣeṇa ślakṣṇayā ca tathā girā
nāśraddadhata tāṃ dāsīm annahetor upasthitām
- 6
विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता
अवलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम्
virāṭasya tu kaikeyī bhāryā paramasaṃmatā
avalokayantī dadṛśe prāsādāddrupadātmajām
- 7
सा समीक्ष्य तथारूपाम् अनाथाम् एकवाससम्
समाहूयाब्रवीद्भद्रे का त्वं किं च चिकीर्षसि
sā samīkṣya tathārūpām anāthām ekavāsasam
samāhūyābravīdbhadre kā tvaṃ kiṃ ca cikīrṣasi
- 8
सा ताम् उवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहम् उपागता
कर्म चेच्छाम्यहं कर्तुं तस्य यो मां पुपुक्षति
sā tām uvāca rājendra sairandhryaham upāgatā
karma cecchāmyahaṃ kartuṃ tasya yo māṃ pupukṣati
- 9
सुदेष्णोवाच
नैवंरूपा भवन्त्येवं यथा वदसि भामिनि
प्रेषयन्ति च वै दासीर्दासांश्चैवंविधान्बहून्
sudeṣṇovāca
naivaṃrūpā bhavantyevaṃ yathā vadasi bhāmini
preṣayanti ca vai dāsīrdāsāṃścaivaṃvidhānbahūn
- 10
गूढगुल्फा संहतोरुस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता
रक्ता पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी
gūḍhagulphā saṃhatorustrigambhīrā ṣaḍunnatā
raktā pañcasu rakteṣu haṃsagadgadabhāṣiṇī
- 11
सुकेशी सुस्तनी श्यामा पीनश्रोणिपयोधरा
तेन तेनैव सम्पन्ना काश्मीरीव तुरंगमा
sukeśī sustanī śyāmā pīnaśroṇipayodharā
tena tenaiva sampannā kāśmīrīva turaṃgamā
- 12
स्वरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा
कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना
svarālapakṣmanayanā bimboṣṭhī tanumadhyamā
kambugrīvā gūḍhasirā pūrṇacandranibhānanā
- 13
का त्वं ब्रूहि यथा भद्रे नासि दासी कथंचन
यक्षी वा यदि वा देवी गन्धर्वी यदि वाप्सराः
kā tvaṃ brūhi yathā bhadre nāsi dāsī kathaṃcana
yakṣī vā yadi vā devī gandharvī yadi vāpsarāḥ
- 14
अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ मालिनी
इन्द्राणी वारुणी वा त्वं त्वष्टुर्धातुः प्रजापतेः
देव्यो देवेषु विख्यातास्तासां त्वं कतमा शुभे
alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha mālinī
indrāṇī vāruṇī vā tvaṃ tvaṣṭurdhātuḥ prajāpateḥ
devyo deveṣu vikhyātāstāsāṃ tvaṃ katamā śubhe
- 15
द्रौपद्युवाच
नास्मि देवी न गन्धर्वी नासुरी न च राक्षसी
सैरन्ध्री तु भुजिष्यास्मि सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
draupadyuvāca
nāsmi devī na gandharvī nāsurī na ca rākṣasī
sairandhrī tu bhujiṣyāsmi satyam etadbravīmi te
- 16
केशाञ्जानाम्यहं कर्तुं पिंषे साधु विलेपनम्
ग्रथयिष्ये विचित्राश्च स्रजः परमशोभनाः
keśāñjānāmyahaṃ kartuṃ piṃṣe sādhu vilepanam
grathayiṣye vicitrāśca srajaḥ paramaśobhanāḥ
- 17
आराधयं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम्
कृष्णां च भार्यां पाण्डूनां कुरूणाम् एकसुन्दरीम्
ārādhayaṃ satyabhāmāṃ kṛṣṇasya mahiṣīṃ priyām
kṛṣṇāṃ ca bhāryāṃ pāṇḍūnāṃ kurūṇām ekasundarīm
- 18
तत्र तत्र चराम्येवं लभमाना सुशोभनम्
वासांसि यावच्च लभे तावत्तावद्रमे तथा
tatra tatra carāmyevaṃ labhamānā suśobhanam
vāsāṃsi yāvacca labhe tāvattāvadrame tathā
- 19
मालिनीत्येव मे नाम स्वयं देवी चकार सा
साहम् अभ्यागता देवि सुदेष्णे त्वन्निवेशनम्
mālinītyeva me nāma svayaṃ devī cakāra sā
sāham abhyāgatā devi sudeṣṇe tvanniveśanam
- 20
सुदेष्णोवाच
मूर्ध्नि त्वां वासयेयं वै संशयो मे न विद्यते
नो चेद् इह तु राजा त्वां गच्छेत्सर्वेण चेतसा
sudeṣṇovāca
mūrdhni tvāṃ vāsayeyaṃ vai saṃśayo me na vidyate
no ced iha tu rājā tvāṃ gacchetsarveṇa cetasā
- 21
स्त्रियो राजकुले पश्य याश्चेमा मम वेश्मनि
प्रसक्तास्त्वां निरीक्षन्ते पुमांसं कं न मोहयेः
striyo rājakule paśya yāścemā mama veśmani
prasaktāstvāṃ nirīkṣante pumāṃsaṃ kaṃ na mohayeḥ
- 22
वृक्षांश्चावस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि
ते ऽपि त्वां संनमन्तीव पुमांसं कं न मोहयेः
vṛkṣāṃścāvasthitānpaśya ya ime mama veśmani
te 'pi tvāṃ saṃnamantīva pumāṃsaṃ kaṃ na mohayeḥ
- 23
राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा वपुर् अमानुषम्
विहाय मां वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा
rājā virāṭaḥ suśroṇi dṛṣṭvā vapur amānuṣam
vihāya māṃ varārohe tvāṃ gacchetsarvacetasā
- 24
यं हि त्वम् अनवद्याङ्गि नरम् आयतलोचने
प्रसक्तम् अभिवीक्षेथाः स कामवशगो भवेत्
yaṃ hi tvam anavadyāṅgi naram āyatalocane
prasaktam abhivīkṣethāḥ sa kāmavaśago bhavet
- 25
यश्च त्वां सततं पश्येत्पुरुषश्चारुहासिनि
एवं सर्वानवद्याङ्गि स चानङ्गवशो भवेत्
yaśca tvāṃ satataṃ paśyetpuruṣaścāruhāsini
evaṃ sarvānavadyāṅgi sa cānaṅgavaśo bhavet
- 26
यथा कर्कटकी गर्भम् आधत्ते मृत्युम् आत्मनः
तथाविधम् अहं मन्ये वासं तव शुचिस्मिते
yathā karkaṭakī garbham ādhatte mṛtyum ātmanaḥ
tathāvidham ahaṃ manye vāsaṃ tava śucismite
- 27
द्रौपद्युवाच
draupadyuvāca
- 29
यो मे न दद्याद् उच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत्
प्रीयेयुस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम
yo me na dadyād ucchiṣṭaṃ na ca pādau pradhāvayet
prīyeyustena vāsena gandharvāḥ patayo mama
- 30
यो हि मां पुरुषो गृध्येद्यथान्याः प्राकृतस्त्रियः
ताम् एव स ततो रात्रिं प्रविशेद् अपरां तनुम्
yo hi māṃ puruṣo gṛdhyedyathānyāḥ prākṛtastriyaḥ
tām eva sa tato rātriṃ praviśed aparāṃ tanum
- 31
न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिद् अङ्गने
दुःखशीला हि गन्धर्वास्ते च मे बलवत्तराः
na cāpyahaṃ cālayituṃ śakyā kenacid aṅgane
duḥkhaśīlā hi gandharvāste ca me balavattarāḥ

