27 shlokas
- 1
उत्तर उवाच
आस्थाय विपुलं वीर रथं सारथिना मया
कतमं यास्यसे ऽनीकम् उक्तो यास्याम्यहं त्वया
uttara uvāca
āsthāya vipulaṃ vīra rathaṃ sārathinā mayā
katamaṃ yāsyase 'nīkam ukto yāsyāmyahaṃ tvayā
- 2
अर्जुन उवाच
प्रीतो ऽस्मि पुरुषव्याघ्र न भयं विद्यते तव
सर्वान्नुदामि ते शत्रून्रणे रणविशारद
arjuna uvāca
prīto 'smi puruṣavyāghra na bhayaṃ vidyate tava
sarvānnudāmi te śatrūnraṇe raṇaviśārada
- 3
स्वस्थो भव महाबुद्धे पश्य मां शत्रुभिः सह
युध्यमानं विमर्दे ऽस्मिन्कुर्वाणं भैरवं महत्
svastho bhava mahābuddhe paśya māṃ śatrubhiḥ saha
yudhyamānaṃ vimarde 'sminkurvāṇaṃ bhairavaṃ mahat
- 4
एतान्सर्वान् उपासङ्गान्क्षिप्रं बध्नीहि मे रथे
एतं चाहर निस्त्रिंशं जातरूपपरिष्कृतम्
अहं वै कुरुभिर्योत्स्याम्य् अवजेष्यामि ते पशून्
etānsarvān upāsaṅgānkṣipraṃ badhnīhi me rathe
etaṃ cāhara nistriṃśaṃ jātarūpapariṣkṛtam
ahaṃ vai kurubhiryotsyāmy avajeṣyāmi te paśūn
- 5
संकल्पपक्षविक्षेपं बाहुप्राकारतोरणम्
त्रिदण्डतूणसंबाधम् अनेकध्वजसंकुलम्
saṃkalpapakṣavikṣepaṃ bāhuprākāratoraṇam
tridaṇḍatūṇasaṃbādham anekadhvajasaṃkulam
- 6
ज्याक्षेपणं क्रोधकृतं नेमीनिनददुन्दुभि
नगरं ते मया गुप्तं रथोपस्थं भविष्यति
jyākṣepaṇaṃ krodhakṛtaṃ nemīninadadundubhi
nagaraṃ te mayā guptaṃ rathopasthaṃ bhaviṣyati
- 7
अधिष्ठितो मया संख्ये रथो गाण्डीवधन्वना
अजेयः शत्रुसैन्यानां वैराटे व्येतु ते भयम्
adhiṣṭhito mayā saṃkhye ratho gāṇḍīvadhanvanā
ajeyaḥ śatrusainyānāṃ vairāṭe vyetu te bhayam
- 8
उत्तर उवाच
बिभेमि नाहम् एतेषां जानामि त्वां स्थिरं युधि
केशवेनापि संग्रामे साक्षाद् इन्द्रेण वा समम्
uttara uvāca
bibhemi nāham eteṣāṃ jānāmi tvāṃ sthiraṃ yudhi
keśavenāpi saṃgrāme sākṣād indreṇa vā samam
- 9
इदं तु चिन्तयन्न् एव परिमुह्यामि केवलम्
निश्चयं चापि दुर्मेधा न गच्छामि कथंचन
idaṃ tu cintayann eva parimuhyāmi kevalam
niścayaṃ cāpi durmedhā na gacchāmi kathaṃcana
- 10
एवं वीराङ्गरूपस्य लक्षणैर् उचितस्य च
केन कर्मविपाकेन क्लीबत्वम् इदम् आगतम्
evaṃ vīrāṅgarūpasya lakṣaṇair ucitasya ca
kena karmavipākena klībatvam idam āgatam
- 11
मन्ये त्वां क्लीबवेषेण चरन्तं शूलपाणिनम्
गन्धर्वराजप्रतिमं देवं वापि शतक्रतुम्
manye tvāṃ klībaveṣeṇa carantaṃ śūlapāṇinam
gandharvarājapratimaṃ devaṃ vāpi śatakratum
- 12
अर्जुन उवाच
भ्रातुर्नियोगाज्ज्येष्ठस्य संवत्सरम् इदं व्रतम्
चरामि ब्रह्मचर्यं वै सत्यम् एतद्ब्रवीमि ते
arjuna uvāca
bhrāturniyogājjyeṣṭhasya saṃvatsaram idaṃ vratam
carāmi brahmacaryaṃ vai satyam etadbravīmi te
- 13
नास्मि क्लीबो महाबाहो परवान्धर्मसंयुतः
समाप्तव्रतम् उत्तीर्णं विद्धि मां त्वं नृपात्मज
nāsmi klībo mahābāho paravāndharmasaṃyutaḥ
samāptavratam uttīrṇaṃ viddhi māṃ tvaṃ nṛpātmaja
- 14
उत्तर उवाच
परमो ऽनुग्रहो मे ऽद्य यत्प्रतर्को न मे वृथा
न हीदृशाः क्लीबरूपा भवन्तीह नरोत्तमाः
uttara uvāca
paramo 'nugraho me 'dya yatpratarko na me vṛthā
na hīdṛśāḥ klībarūpā bhavantīha narottamāḥ
- 15
सहायवान् अस्मि रणे युध्येयम् अमरैर् अपि
साध्वसं तत्प्रनष्टं मे किं करोमि ब्रवीहि मे
sahāyavān asmi raṇe yudhyeyam amarair api
sādhvasaṃ tatpranaṣṭaṃ me kiṃ karomi bravīhi me
- 16
अहं ते संग्रहीष्यामि हयाञ्शत्रुरथारुजः
शिक्षितो ह्यस्मि सारथ्ये तीर्थतः पुरुषर्षभ
ahaṃ te saṃgrahīṣyāmi hayāñśatrurathārujaḥ
śikṣito hyasmi sārathye tīrthataḥ puruṣarṣabha
- 17
दारुको वासुदेवस्य यथा शक्रस्य मातलिः
तथा मां विद्धि सारथ्ये शिक्षितं नरपुंगव
dāruko vāsudevasya yathā śakrasya mātaliḥ
tathā māṃ viddhi sārathye śikṣitaṃ narapuṃgava
- 18
यस्य याते न पश्यन्ति भूमौ प्राप्तं पदं पदम्
दक्षिणं यो धुरं युक्तः सुग्रीवसदृशो हयः
yasya yāte na paśyanti bhūmau prāptaṃ padaṃ padam
dakṣiṇaṃ yo dhuraṃ yuktaḥ sugrīvasadṛśo hayaḥ
- 19
यो ऽयं धुरं धुर्यवरो वामं वहति शोभनः
तं मन्ये मेघपुष्पस्य जवेन सदृशं हयम्
yo 'yaṃ dhuraṃ dhuryavaro vāmaṃ vahati śobhanaḥ
taṃ manye meghapuṣpasya javena sadṛśaṃ hayam
- 20
यो ऽयं काञ्चनसंनाहः पार्ष्णिं वहति शोभनः
वामं सैन्यस्य मन्ये तं जवेन बलवत्तरम्
yo 'yaṃ kāñcanasaṃnāhaḥ pārṣṇiṃ vahati śobhanaḥ
vāmaṃ sainyasya manye taṃ javena balavattaram
- 21
यो ऽयं वहति ते पार्ष्णिं दक्षिणाम् अञ्चितोद्यतः
बलाहकाद् अपि मतः स जवे वीर्यवत्तरः
yo 'yaṃ vahati te pārṣṇiṃ dakṣiṇām añcitodyataḥ
balāhakād api mataḥ sa jave vīryavattaraḥ
- 22
त्वाम् एवायं रथो वोढुं संग्रामे ऽर्हति धन्विनम्
त्वं चेमं रथम् आस्थाय योद्धुम् अर्हो मतो मम
tvām evāyaṃ ratho voḍhuṃ saṃgrāme 'rhati dhanvinam
tvaṃ cemaṃ ratham āsthāya yoddhum arho mato mama
- 23
वैशंपायन उवाच
ततो निर्मुच्य बाहुभ्यां वलयानि स वीर्यवान्
चित्रे दुन्दुभिसंनादे प्रत्यमुञ्चत्तले शुभे
vaiśaṃpāyana uvāca
tato nirmucya bāhubhyāṃ valayāni sa vīryavān
citre dundubhisaṃnāde pratyamuñcattale śubhe
- 24
कृष्णान्भङ्गीमतः केशाञ्श्वेतेनोद्ग्रथ्य वाससा
अधिज्यं तरसा कृत्वा गाण्डीवं व्याक्षिपद्धनुः
kṛṣṇānbhaṅgīmataḥ keśāñśvetenodgrathya vāsasā
adhijyaṃ tarasā kṛtvā gāṇḍīvaṃ vyākṣipaddhanuḥ
- 25
तस्य विक्षिप्यमाणस्य धनुषो ऽभून्महास्वनः
यथा शैलस्य महतः शैलेनैवाभिजघ्नुषः
tasya vikṣipyamāṇasya dhanuṣo 'bhūnmahāsvanaḥ
yathā śailasya mahataḥ śailenaivābhijaghnuṣaḥ
- 26
सनिर्घाताभवद्भूमिर्दिक्षु वायुर्ववौ भृशम्
भ्रान्तद्विजं खं तदासीत्प्रकम्पितमहाद्रुमम्
sanirghātābhavadbhūmirdikṣu vāyurvavau bhṛśam
bhrāntadvijaṃ khaṃ tadāsītprakampitamahādrumam
- 27
तं शब्दं कुरवो ऽजानन्विस्फोटम् अशनेर् इव
यद् अर्जुनो धनुःश्रेष्ठं बाहुभ्याम् आक्षिपद्रथे
taṃ śabdaṃ kuravo 'jānanvisphoṭam aśaner iva
yad arjuno dhanuḥśreṣṭhaṃ bāhubhyām ākṣipadrathe

