28 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
एतस्मिन्न् अन्तरे तत्र महावीर्यपराक्रमः
आजगाम महासत्त्वः कृपः शस्त्रभृतां वरः
अर्जुनं प्रति संयोद्धुं युद्धार्थी स महारथः
vaiśaṃpāyana uvāca
etasminn antare tatra mahāvīryaparākramaḥ
ājagāma mahāsattvaḥ kṛpaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ
arjunaṃ prati saṃyoddhuṃ yuddhārthī sa mahārathaḥ
- 2
तौ रथौ सूर्यसंकाशौ योत्स्यमानौ महाबलौ
शारदाविव जीमूतौ व्यरोचेतां व्यवस्थितौ
tau rathau sūryasaṃkāśau yotsyamānau mahābalau
śāradāviva jīmūtau vyarocetāṃ vyavasthitau
- 3
पार्थो ऽपि विश्रुतं लोके गाण्डीवं परमायुधम्
विकृष्य चिक्षेप बहून्नाराचान्मर्मभेदिनः
pārtho 'pi viśrutaṃ loke gāṇḍīvaṃ paramāyudham
vikṛṣya cikṣepa bahūnnārācānmarmabhedinaḥ
- 4
तान् अप्राप्ताञ्शितैर्बाणैर्नाराचान्रक्तभोजनान्
कृपश्चिछेद पार्थस्य शतशो ऽथ सहस्रशः
tān aprāptāñśitairbāṇairnārācānraktabhojanān
kṛpaścicheda pārthasya śataśo 'tha sahasraśaḥ
- 5
ततः पार्थश्च संक्रुद्धश्चित्रान्मार्गान्प्रदर्शयन्
दिशः संछादयन्बाणैः प्रदिशश्च महारथः
tataḥ pārthaśca saṃkruddhaścitrānmārgānpradarśayan
diśaḥ saṃchādayanbāṇaiḥ pradiśaśca mahārathaḥ
- 6
एकच्छायम् इवाकाशं प्रकुर्वन्सर्वतः प्रभुः
प्रच्छादयद् अमेयात्मा पार्थः शरशतैः कृपम्
ekacchāyam ivākāśaṃ prakurvansarvataḥ prabhuḥ
pracchādayad ameyātmā pārthaḥ śaraśataiḥ kṛpam
- 7
स शरैर् अर्पितः क्रुद्धः शितैर् अग्निशिखोपमैः
तूर्णं शरसहस्रेण पार्थम् अप्रतिमौजसम्
अर्पयित्वा महात्मानं ननाद समरे कृपः
sa śarair arpitaḥ kruddhaḥ śitair agniśikhopamaiḥ
tūrṇaṃ śarasahasreṇa pārtham apratimaujasam
arpayitvā mahātmānaṃ nanāda samare kṛpaḥ
- 8
ततः कनकपुङ्खाग्रैर्वीरः संनतपर्वभिः
त्वरन्गाण्डीवनिर्मुक्तैर् अर्जुनस्तस्य वाजिनः
चतुर्भिश्चतुरस्तीक्ष्णैर् अविध्यत्परमेषुभिः
tataḥ kanakapuṅkhāgrairvīraḥ saṃnataparvabhiḥ
tvarangāṇḍīvanirmuktair arjunastasya vājinaḥ
caturbhiścaturastīkṣṇair avidhyatparameṣubhiḥ
- 9
ते हया निशितैर्विद्धा ज्वलद्भिर् इव पन्नगैः
उत्पेतुः सहसा सर्वे कृपः स्थानाद् अथाच्यवत्
te hayā niśitairviddhā jvaladbhir iva pannagaiḥ
utpetuḥ sahasā sarve kṛpaḥ sthānād athācyavat
- 10
च्युतं तु गौतमं स्थानात्समीक्ष्य कुरुनन्दनः
नाविध्यत्परवीरघ्नो रक्षमाणो ऽस्य गौरवम्
cyutaṃ tu gautamaṃ sthānātsamīkṣya kurunandanaḥ
nāvidhyatparavīraghno rakṣamāṇo 'sya gauravam
- 11
स तु लब्ध्वा पुनः स्थानं गौतमः सव्यसाचिनम्
विव्याध दशभिर्बाणैस्त्वरितः कङ्कपत्त्रिभिः
sa tu labdhvā punaḥ sthānaṃ gautamaḥ savyasācinam
vivyādha daśabhirbāṇaistvaritaḥ kaṅkapattribhiḥ
- 12
ततः पार्थो धनुस्तस्य भल्लेन निशितेन च
चिछेदैकेन भूयश्च हस्ताच्चापम् अथाहरत्
tataḥ pārtho dhanustasya bhallena niśitena ca
cichedaikena bhūyaśca hastāccāpam athāharat
- 13
अथास्य कवचं बाणैर्निशितैर्मर्मभेदिभिः
व्यधमन्न च पार्थो ऽस्य शरीरम् अवपीडयत्
athāsya kavacaṃ bāṇairniśitairmarmabhedibhiḥ
vyadhamanna ca pārtho 'sya śarīram avapīḍayat
- 14
तस्य निर्मुच्यमानस्य कवचात्काय आबभौ
समये मुच्यमानस्य सर्पस्येव तनुर्यथा
tasya nirmucyamānasya kavacātkāya ābabhau
samaye mucyamānasya sarpasyeva tanuryathā
- 15
छिन्ने धनुषि पार्थेन सो ऽन्यद् आदाय कार्मुकम्
चकार गौतमः सज्यं तद् अद्भुतम् इवाभवत्
chinne dhanuṣi pārthena so 'nyad ādāya kārmukam
cakāra gautamaḥ sajyaṃ tad adbhutam ivābhavat
- 16
स तद् अप्यस्य कौन्तेयश्चिछेद नतपर्वणा
एवम् अन्यानि चापानि बहूनि कृतहस्तवत्
शारद्वतस्य चिछेद पाण्डवः परवीरहा
sa tad apyasya kaunteyaścicheda nataparvaṇā
evam anyāni cāpāni bahūni kṛtahastavat
śāradvatasya cicheda pāṇḍavaḥ paravīrahā
- 17
स छिन्नधनुर् आदाय अथ शक्तिं प्रतापवान्
प्राहिणोत्पाण्डुपुत्राय प्रदीप्ताम् अशनीम् इव
sa chinnadhanur ādāya atha śaktiṃ pratāpavān
prāhiṇotpāṇḍuputrāya pradīptām aśanīm iva
- 18
ताम् अर्जुनस्तदायान्तीं शक्तिं हेमविभूषिताम्
वियद्गतां महोल्काभां चिछेद दशभिः शरैः
सापतद्दशधा छिन्ना भूमौ पार्थेन धीमता
tām arjunastadāyāntīṃ śaktiṃ hemavibhūṣitām
viyadgatāṃ maholkābhāṃ cicheda daśabhiḥ śaraiḥ
sāpataddaśadhā chinnā bhūmau pārthena dhīmatā
- 19
युगमध्ये तु भल्लैस्तु ततः स सधनुः कृपः
तम् आशु निशितैः पार्थं बिभेद दशभिः शरैः
yugamadhye tu bhallaistu tataḥ sa sadhanuḥ kṛpaḥ
tam āśu niśitaiḥ pārthaṃ bibheda daśabhiḥ śaraiḥ
- 20
ततः पार्थो महातेजा विशिखान् अग्नितेजसः
चिक्षेप समरे क्रुद्धस्त्रयोदश शिलाशितान्
tataḥ pārtho mahātejā viśikhān agnitejasaḥ
cikṣepa samare kruddhastrayodaśa śilāśitān
- 21
अथास्य युगम् एकेन चतुर्भिश्चतुरो हयान्
षष्ठेन च शिरः कायाच्छरेण रथसारथेः
athāsya yugam ekena caturbhiścaturo hayān
ṣaṣṭhena ca śiraḥ kāyācchareṇa rathasāratheḥ
- 22
त्रिभिस्त्रिवेणुं समरे द्वाभ्याम् अक्षौ महाबलः
द्वादशेन तु भल्लेन चकर्तास्य ध्वजं तथा
tribhistriveṇuṃ samare dvābhyām akṣau mahābalaḥ
dvādaśena tu bhallena cakartāsya dhvajaṃ tathā
- 23
ततो वज्रनिकाशेन फल्गुनः प्रहसन्न् इव
त्रयोदशेनेन्द्रसमः कृपं वक्षस्यताडयत्
tato vajranikāśena phalgunaḥ prahasann iva
trayodaśenendrasamaḥ kṛpaṃ vakṣasyatāḍayat
- 24
स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः
गदापाणिर् अवप्लुत्य तूर्णं चिक्षेप तां गदाम्
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ
gadāpāṇir avaplutya tūrṇaṃ cikṣepa tāṃ gadām
- 25
सा तु मुक्ता गदा गुर्वी कृपेण सुपरिष्कृता
अर्जुनेन शरैर्नुन्ना प्रतिमार्गम् अथागमत्
sā tu muktā gadā gurvī kṛpeṇa supariṣkṛtā
arjunena śarairnunnā pratimārgam athāgamat
- 26
ततो योधाः परीप्सन्तः शारद्वतम् अमर्षणम्
सर्वतः समरे पार्थं शरवर्षैर् अवाकिरन्
tato yodhāḥ parīpsantaḥ śāradvatam amarṣaṇam
sarvataḥ samare pārthaṃ śaravarṣair avākiran
- 27
ततो विराटस्य सुतः सव्यम् आवृत्य वाजिनः
यमकं मण्डलं कृत्वा तान्योधान्प्रत्यवारयत्
tato virāṭasya sutaḥ savyam āvṛtya vājinaḥ
yamakaṃ maṇḍalaṃ kṛtvā tānyodhānpratyavārayat
- 28
ततः कृपम् उपादाय विरथं ते नरर्षभाः
अपाजह्रुर्महावेगाः कुन्तीपुत्राद्धनंजयात्
tataḥ kṛpam upādāya virathaṃ te nararṣabhāḥ
apājahrurmahāvegāḥ kuntīputrāddhanaṃjayāt

