21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
कीचकस्य तु घातेन सानुजस्य विशां पते
अत्याहितं चिन्तयित्वा व्यस्मयन्त पृथग्जनाः
vaiśaṃpāyana uvāca
kīcakasya tu ghātena sānujasya viśāṃ pate
atyāhitaṃ cintayitvā vyasmayanta pṛthagjanāḥ
- 2
तस्मिन्पुरे जनपदे संजल्पो ऽभूच्च सर्वशः
शौर्याद्धि वल्लभो राज्ञो महासत्त्वश्च कीचकः
tasminpure janapade saṃjalpo 'bhūcca sarvaśaḥ
śauryāddhi vallabho rājño mahāsattvaśca kīcakaḥ
- 3
आसीत्प्रहर्ता च नृणां दारामर्शी च दुर्मतिः
स हतः खलु पापात्मा गन्धर्वैर्दुष्टपूरुषः
āsītprahartā ca nṛṇāṃ dārāmarśī ca durmatiḥ
sa hataḥ khalu pāpātmā gandharvairduṣṭapūruṣaḥ
- 4
इत्यजल्पन्महाराज परानीकविशातनम्
देशे देशे मनुष्याश्च कीचकं दुष्प्रधर्षणम्
ityajalpanmahārāja parānīkaviśātanam
deśe deśe manuṣyāśca kīcakaṃ duṣpradharṣaṇam
- 5
अथ वै धार्तराष्ट्रेण प्रयुक्ता ये बहिश्चराः
मृगयित्वा बहून्ग्रामान्राष्ट्राणि नगराणि च
atha vai dhārtarāṣṭreṇa prayuktā ye bahiścarāḥ
mṛgayitvā bahūngrāmānrāṣṭrāṇi nagarāṇi ca
- 6
संविधाय यथादिष्टं यथादेशप्रदर्शनम्
कृतचिन्ता न्यवर्तन्त ते च नागपुरं प्रति
saṃvidhāya yathādiṣṭaṃ yathādeśapradarśanam
kṛtacintā nyavartanta te ca nāgapuraṃ prati
- 7
तत्र दृष्ट्वा तु राजानं कौरव्यं धृतराष्ट्रजम्
द्रोणकर्णकृपैः सार्धं भीष्मेण च महात्मना
tatra dṛṣṭvā tu rājānaṃ kauravyaṃ dhṛtarāṣṭrajam
droṇakarṇakṛpaiḥ sārdhaṃ bhīṣmeṇa ca mahātmanā
- 8
संगतं भ्रातृभिश्चापि त्रिगर्तैश्च महारथैः
दुर्योधनं सभामध्ये आसीनम् इदम् अब्रुवन्
saṃgataṃ bhrātṛbhiścāpi trigartaiśca mahārathaiḥ
duryodhanaṃ sabhāmadhye āsīnam idam abruvan
- 9
कृतो ऽस्माभिः परो यत्नस्तेषाम् अन्वेषणे सदा
पाण्डवानां मनुष्येन्द्र तस्मिन्महति कानने
kṛto 'smābhiḥ paro yatnasteṣām anveṣaṇe sadā
pāṇḍavānāṃ manuṣyendra tasminmahati kānane
- 10
निर्जने मृगसंकीर्णे नानाद्रुमलतावृते
लताप्रतानबहुले नानागुल्मसमावृते
nirjane mṛgasaṃkīrṇe nānādrumalatāvṛte
latāpratānabahule nānāgulmasamāvṛte
- 11
न च विद्मो गता येन पार्थाः स्युर्दृढविक्रमाः
मार्गमाणाः पदन्यासं तेषु तेषु तथा तथा
na ca vidmo gatā yena pārthāḥ syurdṛḍhavikramāḥ
mārgamāṇāḥ padanyāsaṃ teṣu teṣu tathā tathā
- 12
गिरिकूटेषु तुङ्गेषु नानाजनपदेषु च
जनाकीर्णेषु देशेषु खर्वटेषु पुरेषु च
girikūṭeṣu tuṅgeṣu nānājanapadeṣu ca
janākīrṇeṣu deśeṣu kharvaṭeṣu pureṣu ca
- 13
नरेन्द्र बहुशो ऽन्विष्टा नैव विद्मश्च पाण्डवान्
अत्यन्तभावं नष्टास्ते भद्रं तुभ्यं नरर्षभ
narendra bahuśo 'nviṣṭā naiva vidmaśca pāṇḍavān
atyantabhāvaṃ naṣṭāste bhadraṃ tubhyaṃ nararṣabha
- 14
वर्त्मान्यन्विष्यमाणास्तु रथानां रथसत्तम
कंचित्कालं मनुष्येन्द्र सूतानाम् अनुगा वयम्
vartmānyanviṣyamāṇāstu rathānāṃ rathasattama
kaṃcitkālaṃ manuṣyendra sūtānām anugā vayam
- 15
मृगयित्वा यथान्यायं विदितार्थाः स्म तत्त्वतः
प्राप्ता द्वारवतीं सूता ऋते पार्थैः परंतप
mṛgayitvā yathānyāyaṃ viditārthāḥ sma tattvataḥ
prāptā dvāravatīṃ sūtā ṛte pārthaiḥ paraṃtapa
- 16
न तत्र पाण्डवा राजन्नापि कृष्णा पतिव्रता
सर्वथा विप्रनष्टास्ते नमस्ते भरतर्षभ
na tatra pāṇḍavā rājannāpi kṛṣṇā pativratā
sarvathā vipranaṣṭāste namaste bharatarṣabha
- 17
न हि विद्मो गतिं तेषां वासं वापि महात्मनाम्
पाण्डवानां प्रवृत्तिं वा विद्मः कर्मापि वा कृतम्
स नः शाधि मनुष्येन्द्र अत ऊर्ध्वं विशां पते
na hi vidmo gatiṃ teṣāṃ vāsaṃ vāpi mahātmanām
pāṇḍavānāṃ pravṛttiṃ vā vidmaḥ karmāpi vā kṛtam
sa naḥ śādhi manuṣyendra ata ūrdhvaṃ viśāṃ pate
- 18
अन्वेषणे पाण्डवानां भूयः किं करवामहे
इमां च नः प्रियाम् ईक्ष वाचं भद्रवतीं शुभाम्
anveṣaṇe pāṇḍavānāṃ bhūyaḥ kiṃ karavāmahe
imāṃ ca naḥ priyām īkṣa vācaṃ bhadravatīṃ śubhām
- 19
येन त्रिगर्ता निकृता बलेन महता नृप
सूतेन राज्ञो मत्स्यस्य कीचकेन महात्मना
yena trigartā nikṛtā balena mahatā nṛpa
sūtena rājño matsyasya kīcakena mahātmanā
- 20
स हतः पतितः शेते गन्धर्वैर्निशि भारत
अदृश्यमानैर्दुष्टात्मा सह भ्रातृभिर् अच्युत
sa hataḥ patitaḥ śete gandharvairniśi bhārata
adṛśyamānairduṣṭātmā saha bhrātṛbhir acyuta
- 21
प्रियम् एतद् उपश्रुत्य शत्रूणां तु पराभवम्
कृतकृत्यश्च कौरव्य विधत्स्व यद् अनन्तरम्
priyam etad upaśrutya śatrūṇāṃ tu parābhavam
kṛtakṛtyaśca kauravya vidhatsva yad anantaram

