28 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः शांतनवो भीष्मो भरतानां पितामहः
श्रुतवान्देशकालज्ञस्तत्त्वज्ञः सर्वधर्मवित्
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ śāṃtanavo bhīṣmo bharatānāṃ pitāmahaḥ
śrutavāndeśakālajñastattvajñaḥ sarvadharmavit
- 2
आचार्यवाक्योपरमे तद्वाक्यम् अभिसंदधत्
हितार्थं स उवाचेमां भारतीं भारतान्प्रति
ācāryavākyoparame tadvākyam abhisaṃdadhat
hitārthaṃ sa uvācemāṃ bhāratīṃ bhāratānprati
- 3
युधिष्ठिरे समासक्तां धर्मज्ञे धर्मसंश्रिताम्
असत्सु दुर्लभां नित्यं सतां चाभिमतां सदा
भीष्मः समवदत्तत्र गिरं साधुभिर् अर्चिताम्
yudhiṣṭhire samāsaktāṃ dharmajñe dharmasaṃśritām
asatsu durlabhāṃ nityaṃ satāṃ cābhimatāṃ sadā
bhīṣmaḥ samavadattatra giraṃ sādhubhir arcitām
- 4
यथैष ब्राह्मणः प्राह द्रोणः सर्वार्थतत्त्ववित्
सर्वलक्षणसम्पन्ना नाशं नार्हन्ति पाण्डवाः
yathaiṣa brāhmaṇaḥ prāha droṇaḥ sarvārthatattvavit
sarvalakṣaṇasampannā nāśaṃ nārhanti pāṇḍavāḥ
- 5
श्रुतवृत्तोपसंपन्नाः साधुव्रतसमन्विताः
वृद्धानुशासने मग्नाः सत्यव्रतपरायणाः
śrutavṛttopasaṃpannāḥ sādhuvratasamanvitāḥ
vṛddhānuśāsane magnāḥ satyavrataparāyaṇāḥ
- 6
समयं समयज्ञास्ते पालयन्तः शुचिव्रताः
नावसीदितुम् अर्हन्ति उद्वहन्तः सतां धुरम्
samayaṃ samayajñāste pālayantaḥ śucivratāḥ
nāvasīditum arhanti udvahantaḥ satāṃ dhuram
- 7
धर्मतश्चैव गुप्तास्ते स्ववीर्येण च पाण्डवाः
न नाशम् अधिगच्छेयुर् इति मे धीयते मतिः
dharmataścaiva guptāste svavīryeṇa ca pāṇḍavāḥ
na nāśam adhigaccheyur iti me dhīyate matiḥ
- 8
तत्र बुद्धिं प्रणेष्यामि पाण्डवान्प्रति भारत
न तु नीतिः सुनीतस्य शक्यते ऽन्वेषितुं परैः
tatra buddhiṃ praṇeṣyāmi pāṇḍavānprati bhārata
na tu nītiḥ sunītasya śakyate 'nveṣituṃ paraiḥ
- 9
यत्तु शक्यम् इहास्माभिस्तान्वै संचिन्त्य पाण्डवान्
बुद्ध्या प्रवक्तुं न द्रोहात्प्रवक्ष्यामि निबोध तत्
yattu śakyam ihāsmābhistānvai saṃcintya pāṇḍavān
buddhyā pravaktuṃ na drohātpravakṣyāmi nibodha tat
- 10
सा त्वियं साधु वक्तव्या न त्वनीतिः कथंचन
वृद्धानुशासने तात तिष्ठतः सत्यशीलिनः
sā tviyaṃ sādhu vaktavyā na tvanītiḥ kathaṃcana
vṛddhānuśāsane tāta tiṣṭhataḥ satyaśīlinaḥ
- 11
अवश्यं त्विह धीरेण सतां मध्ये विवक्षता
यथामति विवक्तव्यं सर्वशो धर्मलिप्सया
avaśyaṃ tviha dhīreṇa satāṃ madhye vivakṣatā
yathāmati vivaktavyaṃ sarvaśo dharmalipsayā
- 12
तत्र नाहं तथा मन्ये यथायम् इतरो जनः
पुरे जनपदे वापि यत्र राजा युधिष्ठिरः
tatra nāhaṃ tathā manye yathāyam itaro janaḥ
pure janapade vāpi yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 13
नासूयको न चापीर्षुर्नातिवादी न मत्सरी
भविष्यति जनस्तत्र स्वं स्वं धर्मम् अनुव्रतः
nāsūyako na cāpīrṣurnātivādī na matsarī
bhaviṣyati janastatra svaṃ svaṃ dharmam anuvrataḥ
- 14
ब्रह्मघोषाश्च भूयांसः पूर्णाहुत्यस्तथैव च
क्रतवश्च भविष्यन्ति भूयांसो भूरिदक्षिणाः
brahmaghoṣāśca bhūyāṃsaḥ pūrṇāhutyastathaiva ca
kratavaśca bhaviṣyanti bhūyāṃso bhūridakṣiṇāḥ
- 15
सदा च तत्र पर्जन्यः सम्यग्वर्षी न संशयः
सम्पन्नसस्या च मही निरीतीका भविष्यति
sadā ca tatra parjanyaḥ samyagvarṣī na saṃśayaḥ
sampannasasyā ca mahī nirītīkā bhaviṣyati
- 16
रसवन्ति च धान्यानि गुणवन्ति फलानि च
गन्धवन्ति च माल्यानि शुभशब्दा च भारती
rasavanti ca dhānyāni guṇavanti phalāni ca
gandhavanti ca mālyāni śubhaśabdā ca bhāratī
- 17
वायुश्च सुखसंस्पर्शो निष्प्रतीपं च दर्शनम्
भयं नाभ्याविशेत्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः
vāyuśca sukhasaṃsparśo niṣpratīpaṃ ca darśanam
bhayaṃ nābhyāviśettatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 18
गावश्च बहुलास्तत्र न कृशा न च दुर्दुहाः
पयांसि दधिसर्पींषि रसवन्ति हितानि च
gāvaśca bahulāstatra na kṛśā na ca durduhāḥ
payāṃsi dadhisarpīṃṣi rasavanti hitāni ca
- 19
गुणवन्ति च पानानि भोज्यानि रसवन्ति च
तत्र देशे भविष्यन्ति यत्र राजा युधिष्ठिरः
guṇavanti ca pānāni bhojyāni rasavanti ca
tatra deśe bhaviṣyanti yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 20
रसाः स्पर्शाश्च गन्धाश्च शब्दाश्चापि गुणान्विताः
दृश्यानि च प्रसन्नानि यत्र राजा युधिष्ठिरः
rasāḥ sparśāśca gandhāśca śabdāścāpi guṇānvitāḥ
dṛśyāni ca prasannāni yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 21
स्वैः स्वैर्गुणैः सुसंयुक्तास्तस्मिन्वर्षे त्रयोदशे
देशे तस्मिन्भविष्यन्ति तात पाण्डवसंयुते
svaiḥ svairguṇaiḥ susaṃyuktāstasminvarṣe trayodaśe
deśe tasminbhaviṣyanti tāta pāṇḍavasaṃyute
- 22
सम्प्रीतिमाञ्जनस्तत्र संतुष्टः शुचिर् अव्ययः
देवतातिथिपूजासु सर्वभूतानुरागवान्
samprītimāñjanastatra saṃtuṣṭaḥ śucir avyayaḥ
devatātithipūjāsu sarvabhūtānurāgavān
- 23
इष्टदानो महोत्साहः शश्वद्धर्मपरायणः
अशुभद्विट्शुभप्रेप्सुर्नित्ययज्ञः शुभव्रतः
भविष्यति जनस्तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः
iṣṭadāno mahotsāhaḥ śaśvaddharmaparāyaṇaḥ
aśubhadviṭśubhaprepsurnityayajñaḥ śubhavrataḥ
bhaviṣyati janastatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
- 24
त्यक्तवाक्यानृतस्तात शुभकल्याणमङ्गलः
शुभार्थेप्सुः शुभमतिर्यत्र राजा युधिष्ठिरः
भविष्यति जनस्तत्र नित्यं चेष्टप्रियव्रतः
tyaktavākyānṛtastāta śubhakalyāṇamaṅgalaḥ
śubhārthepsuḥ śubhamatiryatra rājā yudhiṣṭhiraḥ
bhaviṣyati janastatra nityaṃ ceṣṭapriyavrataḥ
- 25
धर्मात्मा स तदादृश्यः सो ऽपि तात द्विजातिभिः
किं पुनः प्राकृतैः पार्थः शक्यो विज्ञातुम् अन्ततः
dharmātmā sa tadādṛśyaḥ so 'pi tāta dvijātibhiḥ
kiṃ punaḥ prākṛtaiḥ pārthaḥ śakyo vijñātum antataḥ
- 26
यस्मिन्सत्यं धृतिर्दानं परा शान्तिर्ध्रुवा क्षमा
ह्रीः श्रीः कीर्तिः परं तेज आनृशंस्यम् अथार्जवम्
yasminsatyaṃ dhṛtirdānaṃ parā śāntirdhruvā kṣamā
hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ paraṃ teja ānṛśaṃsyam athārjavam
- 27
तस्मात्तत्र निवासं तु छन्नं सत्रेण धीमतः
गतिं वा परमां तस्य नोत्सहे वक्तुम् अन्यथा
tasmāttatra nivāsaṃ tu channaṃ satreṇa dhīmataḥ
gatiṃ vā paramāṃ tasya notsahe vaktum anyathā
- 28
एवम् एतत्तु संचिन्त्य यत्कृतं मन्यसे हितम्
तत्क्षिप्रं कुरु कौरव्य यद्येवं श्रद्दधासि मे
evam etattu saṃcintya yatkṛtaṃ manyase hitam
tatkṣipraṃ kuru kauravya yadyevaṃ śraddadhāsi me

