21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततस्तृतीये दिवसे भ्रातरः पञ्च पाण्डवाः
स्नाताः शुक्लाम्बरधराः समये चरितव्रताः
vaiśaṃpāyana uvāca
tatastṛtīye divase bhrātaraḥ pañca pāṇḍavāḥ
snātāḥ śuklāmbaradharāḥ samaye caritavratāḥ
- 2
युधिष्ठिरं पुरस्कृत्य सर्वाभरणभूषिताः
अभिपद्मा यथा नागा भ्राजमाना महारथाः
yudhiṣṭhiraṃ puraskṛtya sarvābharaṇabhūṣitāḥ
abhipadmā yathā nāgā bhrājamānā mahārathāḥ
- 3
विराटस्य सभां गत्वा भूमिपालासनेष्वथ
निषेदुः पावकप्रख्याः सर्वे धिष्ण्येष्व् इवाग्नयः
virāṭasya sabhāṃ gatvā bhūmipālāsaneṣvatha
niṣeduḥ pāvakaprakhyāḥ sarve dhiṣṇyeṣv ivāgnayaḥ
- 4
तेषु तत्रोपविष्टेषु विराटः पृथिवीपतिः
आजगाम सभां कर्तुं राजकार्याणि सर्वशः
teṣu tatropaviṣṭeṣu virāṭaḥ pṛthivīpatiḥ
ājagāma sabhāṃ kartuṃ rājakāryāṇi sarvaśaḥ
- 5
श्रीमतः पाण्डवान्दृष्ट्वा ज्वलतः पावकान् इव
अथ मत्स्यो ऽब्रवीत्कङ्कं देवरूपम् अवस्थितम्
मरुद्गणैर् उपासीनं त्रिदशानाम् इवेश्वरम्
śrīmataḥ pāṇḍavāndṛṣṭvā jvalataḥ pāvakān iva
atha matsyo 'bravītkaṅkaṃ devarūpam avasthitam
marudgaṇair upāsīnaṃ tridaśānām iveśvaram
- 6
स किलाक्षातिवापस्त्वं सभास्तारो मया कृतः
अथ राजासने कस्माद् उपविष्टो ऽस्यलंकृतः
sa kilākṣātivāpastvaṃ sabhāstāro mayā kṛtaḥ
atha rājāsane kasmād upaviṣṭo 'syalaṃkṛtaḥ
- 7
परिहासेप्सया वाक्यं विराटस्य निशम्य तत्
स्मयमानो ऽर्जुनो राजन्न् इदं वचनम् अब्रवीत्
parihāsepsayā vākyaṃ virāṭasya niśamya tat
smayamāno 'rjuno rājann idaṃ vacanam abravīt
- 8
इन्द्रस्याप्यासनं राजन्न् अयम् आरोढुम् अर्हति
ब्रह्मण्यः श्रुतवांस्त्यागी यज्ञशीलो दृढव्रतः
indrasyāpyāsanaṃ rājann ayam āroḍhum arhati
brahmaṇyaḥ śrutavāṃstyāgī yajñaśīlo dṛḍhavrataḥ
- 9
अयं कुरूणाम् ऋषभः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः
अस्य कीर्तिः स्थिता लोके सूर्यस्येवोद्यतः प्रभा
ayaṃ kurūṇām ṛṣabhaḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ
asya kīrtiḥ sthitā loke sūryasyevodyataḥ prabhā
- 10
संसरन्ति दिशः सर्वा यशसो ऽस्य गभस्तयः
उदितस्येव सूर्यस्य तेजसो ऽनु गभस्तयः
saṃsaranti diśaḥ sarvā yaśaso 'sya gabhastayaḥ
uditasyeva sūryasya tejaso 'nu gabhastayaḥ
- 11
एनं दश सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम्
अन्वयुः पृष्ठतो राजन्यावद् अध्यावसत्कुरून्
enaṃ daśa sahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām
anvayuḥ pṛṣṭhato rājanyāvad adhyāvasatkurūn
- 12
त्रिंशद् एनं सहस्राणि रथाः काञ्चनमालिनः
सदश्वैर् उपसंपन्नाः पृष्ठतो ऽनुययुः सदा
triṃśad enaṃ sahasrāṇi rathāḥ kāñcanamālinaḥ
sadaśvair upasaṃpannāḥ pṛṣṭhato 'nuyayuḥ sadā
- 13
एनम् अष्टशताः सूताः सुमृष्टमणिकुण्डलाः
अस्तुवन्मागधैः सार्धं पुरा शक्रम् इवर्षयः
enam aṣṭaśatāḥ sūtāḥ sumṛṣṭamaṇikuṇḍalāḥ
astuvanmāgadhaiḥ sārdhaṃ purā śakram ivarṣayaḥ
- 14
एनं नित्यम् उपासन्त कुरवः किंकरा यथा
सर्वे च राजन्राजानो धनेश्वरम् इवामराः
enaṃ nityam upāsanta kuravaḥ kiṃkarā yathā
sarve ca rājanrājāno dhaneśvaram ivāmarāḥ
- 15
एष सर्वान्महीपालान्करम् आहारयत्तदा
वैश्यान् इव महाराज विवशान्स्ववशान् अपि
eṣa sarvānmahīpālānkaram āhārayattadā
vaiśyān iva mahārāja vivaśānsvavaśān api
- 16
अष्टाशीतिसहस्राणि स्नातकानां महात्मनाम्
उपजीवन्ति राजानम् एनं सुचरितव्रतम्
aṣṭāśītisahasrāṇi snātakānāṃ mahātmanām
upajīvanti rājānam enaṃ sucaritavratam
- 17
एष वृद्धान् अनाथांश्च व्यङ्गान्पङ्गूंश्च मानवान्
पुत्रवत्पालयामास प्रजा धर्मेण चाभिभो
eṣa vṛddhān anāthāṃśca vyaṅgānpaṅgūṃśca mānavān
putravatpālayāmāsa prajā dharmeṇa cābhibho
- 18
एष धर्मे दमे चैव क्रोधे चापि यतव्रतः
महाप्रसादो ब्रह्मण्यः सत्यवादी च पार्थिवः
eṣa dharme dame caiva krodhe cāpi yatavrataḥ
mahāprasādo brahmaṇyaḥ satyavādī ca pārthivaḥ
- 19
श्रीप्रतापेन चैतस्य तप्यते स सुयोधनः
सगणः सह कर्णेन सौबलेनापि वा विभुः
śrīpratāpena caitasya tapyate sa suyodhanaḥ
sagaṇaḥ saha karṇena saubalenāpi vā vibhuḥ
- 20
न शक्यन्ते ह्यस्य गुणाः प्रसंख्यातुं नरेश्वर
एष धर्मपरो नित्यम् आनृशंस्यश्च पाण्डवः
na śakyante hyasya guṇāḥ prasaṃkhyātuṃ nareśvara
eṣa dharmaparo nityam ānṛśaṃsyaśca pāṇḍavaḥ
- 21
एवंयुक्तो महाराजः पाण्डवः पार्थिवर्षभः
कथं नार्हति राजार्हम् आसनं पृथिवीपतिः
evaṃyukto mahārājaḥ pāṇḍavaḥ pārthivarṣabhaḥ
kathaṃ nārhati rājārham āsanaṃ pṛthivīpatiḥ

