23 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तथा व्यूढेष्वनीकेषु कौरवेयैर्महारथैः
उपायाद् अर्जुनस्तूर्णं रथघोषेण नादयन्
vaiśaṃpāyana uvāca
tathā vyūḍheṣvanīkeṣu kauraveyairmahārathaiḥ
upāyād arjunastūrṇaṃ rathaghoṣeṇa nādayan
- 2
ददृशुस्ते ध्वजाग्रं वै शुश्रुवुश्च रथस्वनम्
दोधूयमानस्य भृशं गाण्डीवस्य च निस्वनम्
dadṛśuste dhvajāgraṃ vai śuśruvuśca rathasvanam
dodhūyamānasya bhṛśaṃ gāṇḍīvasya ca nisvanam
- 3
ततस्तत्सर्वम् आलोक्य द्रोणो वचनम् अब्रवीत्
महारथम् अनुप्राप्तं दृष्ट्वा गाण्डीवधन्विनम्
tatastatsarvam ālokya droṇo vacanam abravīt
mahāratham anuprāptaṃ dṛṣṭvā gāṇḍīvadhanvinam
- 4
एतद्ध्वजाग्रं पार्थस्य दूरतः संप्रकाशते
एष घोषः सजलदो रोरवीति च वानरः
etaddhvajāgraṃ pārthasya dūrataḥ saṃprakāśate
eṣa ghoṣaḥ sajalado roravīti ca vānaraḥ
- 5
एष तिष्ठन्रथश्रेष्ठो रथे रथवरप्रणुत्
उत्कर्षति धनुःश्रेष्ठं गाण्डीवम् अशनिस्वनम्
eṣa tiṣṭhanrathaśreṣṭho rathe rathavarapraṇut
utkarṣati dhanuḥśreṣṭhaṃ gāṇḍīvam aśanisvanam
- 6
इमौ हि बाणौ सहितौ पादयोर्मे व्यवस्थितौ
अपरौ चाप्यतिक्रान्तौ कर्णौ संस्पृश्य मे शरौ
imau hi bāṇau sahitau pādayorme vyavasthitau
aparau cāpyatikrāntau karṇau saṃspṛśya me śarau
- 7
निरुष्य हि वने वासं कृत्वा कर्मातिमानुषम्
अभिवादयते पार्थः श्रोत्रे च परिपृच्छति
niruṣya hi vane vāsaṃ kṛtvā karmātimānuṣam
abhivādayate pārthaḥ śrotre ca paripṛcchati
- 8
अर्जुन उवाच
इषुपाते च सेनाया हयान्संयच्छ सारथे
यावत्समीक्षे सैन्ये ऽस्मिन्क्वासौ कुरुकुलाधमः
arjuna uvāca
iṣupāte ca senāyā hayānsaṃyaccha sārathe
yāvatsamīkṣe sainye 'sminkvāsau kurukulādhamaḥ
- 9
सर्वान् अन्यान् अनादृत्य दृष्ट्वा तम् अतिमानिनम्
तस्य मूर्ध्नि पतिष्यामि तत एते पराजिताः
sarvān anyān anādṛtya dṛṣṭvā tam atimāninam
tasya mūrdhni patiṣyāmi tata ete parājitāḥ
- 10
एष व्यवस्थितो द्रोणो द्रौणिश्च तदनन्तरम्
भीष्मः कृपश्च कर्णश्च महेष्वासा व्यवस्थिताः
eṣa vyavasthito droṇo drauṇiśca tadanantaram
bhīṣmaḥ kṛpaśca karṇaśca maheṣvāsā vyavasthitāḥ
- 11
राजानं नात्र पश्यामि गाः समादाय गच्छति
दक्षिणं मार्गम् आस्थाय शङ्के जीवपरायणः
rājānaṃ nātra paśyāmi gāḥ samādāya gacchati
dakṣiṇaṃ mārgam āsthāya śaṅke jīvaparāyaṇaḥ
- 12
उत्सृज्यैतद्रथानीकं गच्छ यत्र सुयोधनः
तत्रैव योत्स्ये वैराटे नास्ति युद्धं निरामिषम्
तं जित्वा विनिवर्तिष्ये गाः समादाय वै पुनः
utsṛjyaitadrathānīkaṃ gaccha yatra suyodhanaḥ
tatraiva yotsye vairāṭe nāsti yuddhaṃ nirāmiṣam
taṃ jitvā vinivartiṣye gāḥ samādāya vai punaḥ
- 13
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तः स वैराटिर्हयान्संयम्य यत्नतः
नियम्य च ततो रश्मीन्यत्र ते कुरुपुंगवाः
अचोदयत्ततो वाहान्यतो दुर्योधनस्ततः
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktaḥ sa vairāṭirhayānsaṃyamya yatnataḥ
niyamya ca tato raśmīnyatra te kurupuṃgavāḥ
acodayattato vāhānyato duryodhanastataḥ
- 14
उत्सृज्य रथवंशं तु प्रयाते श्वेतवाहने
अभिप्रायं विदित्वास्य द्रोणो वचनम् अब्रवीत्
utsṛjya rathavaṃśaṃ tu prayāte śvetavāhane
abhiprāyaṃ viditvāsya droṇo vacanam abravīt
- 15
नैषो ऽन्तरेण राजानं बीभत्सुः स्थातुम् इच्छति
तस्य पार्ष्णिं ग्रहीष्यामो जवेनाभिप्रयास्यतः
naiṣo 'ntareṇa rājānaṃ bībhatsuḥ sthātum icchati
tasya pārṣṇiṃ grahīṣyāmo javenābhiprayāsyataḥ
- 16
न ह्येनम् अभिसंक्रुद्धम् एको युध्येत संयुगे
अन्यो देवात्सहस्राक्षात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात्
na hyenam abhisaṃkruddham eko yudhyeta saṃyuge
anyo devātsahasrākṣātkṛṣṇādvā devakīsutāt
- 17
किं नो गावः करिष्यन्ति धनं वा विपुलं तथा
दुर्योधनः पार्थजले पुरा नौर् इव मज्जति
kiṃ no gāvaḥ kariṣyanti dhanaṃ vā vipulaṃ tathā
duryodhanaḥ pārthajale purā naur iva majjati
- 18
तथैव गत्वा बीभत्सुर्नाम विश्राव्य चात्मनः
शलभैर् इव तां सेनां शरैः शीघ्रम् अवाकिरत्
tathaiva gatvā bībhatsurnāma viśrāvya cātmanaḥ
śalabhair iva tāṃ senāṃ śaraiḥ śīghram avākirat
- 19
कीर्यमाणाः शरौघैस्तु योधास्ते पार्थचोदितैः
नापश्यन्नावृतां भूमिम् अन्तरिक्षं च पत्रिभिः
kīryamāṇāḥ śaraughaistu yodhāste pārthacoditaiḥ
nāpaśyannāvṛtāṃ bhūmim antarikṣaṃ ca patribhiḥ
- 20
तेषां नात्मनिनो युद्धे नापयाने ऽभवन्मतिः
शीघ्रत्वम् एव पार्थस्य पूजयन्ति स्म चेतसा
teṣāṃ nātmanino yuddhe nāpayāne 'bhavanmatiḥ
śīghratvam eva pārthasya pūjayanti sma cetasā
- 21
ततः शङ्खं प्रदध्मौ स द्विषतां लोमहर्षणम्
विस्फार्य च धनुःश्रेष्ठं ध्वजे भूतान्यचोदयत्
tataḥ śaṅkhaṃ pradadhmau sa dviṣatāṃ lomaharṣaṇam
visphārya ca dhanuḥśreṣṭhaṃ dhvaje bhūtānyacodayat
- 22
तस्य शङ्खस्य शब्देन रथनेमिस्वनेन च
अमानुषाणां तेषां च भूतानां ध्वजवासिनाम्
tasya śaṅkhasya śabdena rathanemisvanena ca
amānuṣāṇāṃ teṣāṃ ca bhūtānāṃ dhvajavāsinām
- 23
ऊर्ध्वं पुच्छान्विधुन्वाना रेभमाणाः समन्ततः
गावः प्रतिन्यवर्तन्त दिशम् आस्थाय दक्षिणाम्
ūrdhvaṃ pucchānvidhunvānā rebhamāṇāḥ samantataḥ
gāvaḥ pratinyavartanta diśam āsthāya dakṣiṇām

