21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
याते त्रिगर्तं मत्स्ये तु पशूंस्तान्स्वान्परीप्सति
दुर्योधनः सहामात्यो विराटम् उपयाद् अथ
vaiśaṃpāyana uvāca
yāte trigartaṃ matsye tu paśūṃstānsvānparīpsati
duryodhanaḥ sahāmātyo virāṭam upayād atha
- 2
भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च कृपश्च परमास्त्रवित्
द्रौणिश्च सौबलश्चैव तथा दुःशासनः प्रभुः
bhīṣmo droṇaśca karṇaśca kṛpaśca paramāstravit
drauṇiśca saubalaścaiva tathā duḥśāsanaḥ prabhuḥ
- 3
विविंशतिर्विकर्णश्च चित्रसेनश्च वीर्यवान्
दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चैवान्ये महारथाः
viviṃśatirvikarṇaśca citrasenaśca vīryavān
durmukho duḥsahaścaiva ye caivānye mahārathāḥ
- 4
एते मत्स्यान् उपागम्य विराटस्य महीपतेः
घोषान्विद्राव्य तरसा गोधनं जह्रुर् ओजसा
ete matsyān upāgamya virāṭasya mahīpateḥ
ghoṣānvidrāvya tarasā godhanaṃ jahrur ojasā
- 5
षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति ते
महता रथवंशेन परिवार्य समन्ततः
ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti te
mahatā rathavaṃśena parivārya samantataḥ
- 6
गोपालानां तु घोषेषु हन्यतां तैर्महारथैः
आरावः सुमहान् आसीत्संप्रहारे भयंकरे
gopālānāṃ tu ghoṣeṣu hanyatāṃ tairmahārathaiḥ
ārāvaḥ sumahān āsītsaṃprahāre bhayaṃkare
- 7
गवाध्यक्षस्तु संत्रस्तो रथम् आस्थाय सत्वरः
जगाम नगरायैव परिक्रोशंस्तदार्तवत्
gavādhyakṣastu saṃtrasto ratham āsthāya satvaraḥ
jagāma nagarāyaiva parikrośaṃstadārtavat
- 8
स प्रविश्य पुरं राज्ञो नृपवेश्माभ्ययात्ततः
अवतीर्य रथात्तूर्णम् आख्यातुं प्रविवेश ह
sa praviśya puraṃ rājño nṛpaveśmābhyayāttataḥ
avatīrya rathāttūrṇam ākhyātuṃ praviveśa ha
- 9
दृष्ट्वा भूमिंजयं नाम पुत्रं मत्स्यस्य मानिनम्
तस्मै तत्सर्वम् आचष्ट राष्ट्रस्य पशुकर्षणम्
dṛṣṭvā bhūmiṃjayaṃ nāma putraṃ matsyasya māninam
tasmai tatsarvam ācaṣṭa rāṣṭrasya paśukarṣaṇam
- 10
षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति ते
तद्विजेतुं समुत्तिष्ठ गोधनं राष्ट्रवर्धनम्
ṣaṣṭiṃ gavāṃ sahasrāṇi kuravaḥ kālayanti te
tadvijetuṃ samuttiṣṭha godhanaṃ rāṣṭravardhanam
- 11
राजपुत्र हितप्रेप्सुः क्षिप्रं निर्याहि वै स्वयम्
त्वां हि मत्स्यो महीपालः शून्यपालम् इहाकरोत्
rājaputra hitaprepsuḥ kṣipraṃ niryāhi vai svayam
tvāṃ hi matsyo mahīpālaḥ śūnyapālam ihākarot
- 12
त्वया परिषदो मध्ये श्लाघते स नराधिपः
पुत्रो ममानुरूपश्च शूरश्चेति कुलोद्वहः
tvayā pariṣado madhye ślāghate sa narādhipaḥ
putro mamānurūpaśca śūraśceti kulodvahaḥ
- 13
इष्वस्त्रे निपुणो योधः सदा वीरश्च मे सुतः
तस्य तत्सत्यम् एवास्तु मनुष्येन्द्रस्य भाषितम्
iṣvastre nipuṇo yodhaḥ sadā vīraśca me sutaḥ
tasya tatsatyam evāstu manuṣyendrasya bhāṣitam
- 14
आवर्तय कुरूञ्जित्वा पशून्पशुमतां वर
निर्दहैषाम् अनीकानि भीमेन शरतेजसा
āvartaya kurūñjitvā paśūnpaśumatāṃ vara
nirdahaiṣām anīkāni bhīmena śaratejasā
- 15
धनुश्च्युतै रुक्मपुङ्खैः शरैः संनतपर्वभिः
द्विषतां भिन्द्ध्यनीकानि गजानाम् इव यूथपः
dhanuścyutai rukmapuṅkhaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ
dviṣatāṃ bhinddhyanīkāni gajānām iva yūthapaḥ
- 16
पाशोपधानां ज्यातन्त्रीं चापदण्डां महास्वनाम्
शरवर्णां धनुर्वीणां शत्रुमध्ये प्रवादय
pāśopadhānāṃ jyātantrīṃ cāpadaṇḍāṃ mahāsvanām
śaravarṇāṃ dhanurvīṇāṃ śatrumadhye pravādaya
- 17
श्वेता रजतसंकाशा रथे युज्यन्तु ते हयाः
ध्वजं च सिंहं सौवर्णम् उच्छ्रयन्तु तवाभिभोः
śvetā rajatasaṃkāśā rathe yujyantu te hayāḥ
dhvajaṃ ca siṃhaṃ sauvarṇam ucchrayantu tavābhibhoḥ
- 18
रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्रा मुक्ता हस्तवता त्वया
छादयन्तु शराः सूर्यं राज्ञाम् आयुर्निरोधिनः
rukmapuṅkhāḥ prasannāgrā muktā hastavatā tvayā
chādayantu śarāḥ sūryaṃ rājñām āyurnirodhinaḥ
- 19
रणे जित्वा कुरून्सर्वान्वज्रपाणिर् इवासुरान्
यशो महद् अवाप्य त्वं प्रविशेदं पुरं पुनः
raṇe jitvā kurūnsarvānvajrapāṇir ivāsurān
yaśo mahad avāpya tvaṃ praviśedaṃ puraṃ punaḥ
- 20
त्वं हि राष्ट्रस्य परमा गतिर्मत्स्यपतेः सुतः
गतिमन्तो भवन्त्वद्य सर्वे विषयवासिनः
tvaṃ hi rāṣṭrasya paramā gatirmatsyapateḥ sutaḥ
gatimanto bhavantvadya sarve viṣayavāsinaḥ
- 21
स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ तद्वाक्यम् अभयंकरम्
अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनम् अब्रवीत्
strīmadhya uktastenāsau tadvākyam abhayaṃkaram
antaḥpure ślāghamāna idaṃ vacanam abravīt

