21 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
वसमानेषु पार्थेषु मत्स्यस्य नगरे तदा
महारथेषु छन्नेषु मासा दश समत्ययुः
vaiśaṃpāyana uvāca
vasamāneṣu pārtheṣu matsyasya nagare tadā
mahāratheṣu channeṣu māsā daśa samatyayuḥ
- 2
याज्ञसेनी सुदेष्णां तु शुश्रूषन्ती विशां पते
अवसत्परिचारार्हा सुदुःखं जनमेजय
yājñasenī sudeṣṇāṃ tu śuśrūṣantī viśāṃ pate
avasatparicārārhā suduḥkhaṃ janamejaya
- 3
तथा चरन्तीं पाञ्चालीं सुदेष्णाया निवेशने
सेनापतिर्विराटस्य ददर्श जलजाननाम्
tathā carantīṃ pāñcālīṃ sudeṣṇāyā niveśane
senāpatirvirāṭasya dadarśa jalajānanām
- 4
तां दृष्ट्वा देवगर्भाभां चरन्तीं देवताम् इव
कीचकः कामयामास कामबाणप्रपीडितः
tāṃ dṛṣṭvā devagarbhābhāṃ carantīṃ devatām iva
kīcakaḥ kāmayāmāsa kāmabāṇaprapīḍitaḥ
- 5
स तु कामाग्निसंतप्तः सुदेष्णाम् अभिगम्य वै
प्रहसन्न् इव सेनानीर् इदं वचनम् अब्रवीत्
sa tu kāmāgnisaṃtaptaḥ sudeṣṇām abhigamya vai
prahasann iva senānīr idaṃ vacanam abravīt
- 6
नेयं पुरा जातु मयेह दृष्टा राज्ञो विराटस्य निवेशने शुभा
रूपेण चोन्मादयतीव मां भृशं गन्धेन जाता मदिरेव भामिनी
neyaṃ purā jātu mayeha dṛṣṭā rājño virāṭasya niveśane śubhā
rūpeṇa conmādayatīva māṃ bhṛśaṃ gandhena jātā madireva bhāminī
- 7
का देवरूपा हृदयंगमा शुभे आचक्ष्व मे का च कुतश्च शोभना
चित्तं हि निर्मथ्य करोति मां वशे न चान्यद् अत्रौषधम् अद्य मे मतम्
kā devarūpā hṛdayaṃgamā śubhe ācakṣva me kā ca kutaśca śobhanā
cittaṃ hi nirmathya karoti māṃ vaśe na cānyad atrauṣadham adya me matam
- 8
अहो तवेयं परिचारिका शुभा प्रत्यग्ररूपा प्रतिभाति माम् इयम्
अयुक्तरूपं हि करोति कर्म ते प्रशास्तु मां यच्च ममास्ति किंचन
aho taveyaṃ paricārikā śubhā pratyagrarūpā pratibhāti mām iyam
ayuktarūpaṃ hi karoti karma te praśāstu māṃ yacca mamāsti kiṃcana
- 9
प्रभूतनागाश्वरथं महाधनं समृद्धियुक्तं बहुपानभोजनम्
मनोहरं काञ्चनचित्रभूषणं गृहं महच्छोभयताम् इयं मम
prabhūtanāgāśvarathaṃ mahādhanaṃ samṛddhiyuktaṃ bahupānabhojanam
manoharaṃ kāñcanacitrabhūṣaṇaṃ gṛhaṃ mahacchobhayatām iyaṃ mama
- 10
ततः सुदेष्णाम् अनुमन्त्र्य कीचकस्ततः समभ्येत्य नराधिपात्मजाम्
उवाच कृष्णाम् अभिसान्त्वयंस्तदा मृगेन्द्रकन्याम् इव जम्बुको वने
tataḥ sudeṣṇām anumantrya kīcakastataḥ samabhyetya narādhipātmajām
uvāca kṛṣṇām abhisāntvayaṃstadā mṛgendrakanyām iva jambuko vane
- 11
इदं च रूपं प्रथमं च ते वयो निरर्थकं केवलम् अद्य भामिनि
अधार्यमाणा स्रग् इवोत्तमा यथा न शोभसे सुन्दरि शोभना सती
idaṃ ca rūpaṃ prathamaṃ ca te vayo nirarthakaṃ kevalam adya bhāmini
adhāryamāṇā srag ivottamā yathā na śobhase sundari śobhanā satī
- 12
त्यजामि दारान्मम ये पुरातना भवन्तु दास्यस्तव चारुहासिनि
अहं च ते सुन्दरि दासवत्स्थितः सदा भविष्ये वशगो वरानने
tyajāmi dārānmama ye purātanā bhavantu dāsyastava cāruhāsini
ahaṃ ca te sundari dāsavatsthitaḥ sadā bhaviṣye vaśago varānane
- 13
द्रौपद्युवाच
अप्रार्थनीयाम् इह मां सूतपुत्राभिमन्यसे
विहीनवर्णां सैरन्ध्रीं बीभत्सां केशकारिकाम्
draupadyuvāca
aprārthanīyām iha māṃ sūtaputrābhimanyase
vihīnavarṇāṃ sairandhrīṃ bībhatsāṃ keśakārikām
- 14
परदारास्मि भद्रं ते न युक्तं त्वयि सांप्रतम्
दयिताः प्राणिनां दारा धर्मं समनुचिन्तय
paradārāsmi bhadraṃ te na yuktaṃ tvayi sāṃpratam
dayitāḥ prāṇināṃ dārā dharmaṃ samanucintaya
- 15
परदारे न ते बुद्धिर्जातु कार्या कथंचन
विवर्जनं ह्यकार्याणाम् एतत्सत्पुरुषव्रतम्
paradāre na te buddhirjātu kāryā kathaṃcana
vivarjanaṃ hyakāryāṇām etatsatpuruṣavratam
- 16
मिथ्याभिगृध्नो हि नरः पापात्मा मोहम् आस्थितः
अयशः प्राप्नुयाद्घोरं सुमहत्प्राप्नुयाद्भयम्
mithyābhigṛdhno hi naraḥ pāpātmā moham āsthitaḥ
ayaśaḥ prāpnuyādghoraṃ sumahatprāpnuyādbhayam
- 17
मा सूतपुत्र हृष्यस्व माद्य त्यक्ष्यसि जीवितम्
दुर्लभाम् अभिमन्वानो मां वीरैर् अभिरक्षिताम्
mā sūtaputra hṛṣyasva mādya tyakṣyasi jīvitam
durlabhām abhimanvāno māṃ vīrair abhirakṣitām
- 18
न चाप्यहं त्वया शक्या गन्धर्वाः पतयो मम
ते त्वां निहन्युः कुपिताः साध्वलं मा व्यनीनशः
na cāpyahaṃ tvayā śakyā gandharvāḥ patayo mama
te tvāṃ nihanyuḥ kupitāḥ sādhvalaṃ mā vyanīnaśaḥ
- 19
अशक्यरूपैः पुरुषैर् अध्वानं गन्तुम् इच्छसि
यथा निश्चेतनो बालः कूलस्थः कूलम् उत्तरम्
तर्तुम् इच्छति मन्दात्मा तथा त्वं कर्तुम् इच्छसि
aśakyarūpaiḥ puruṣair adhvānaṃ gantum icchasi
yathā niścetano bālaḥ kūlasthaḥ kūlam uttaram
tartum icchati mandātmā tathā tvaṃ kartum icchasi
- 20
अन्तर्महीं वा यदि वोर्ध्वम् उत्पतेः समुद्रपारं यदि वा प्रधावसि
तथापि तेषां न विमोक्षम् अर्हसि प्रमाथिनो देवसुता हि मे वराः
antarmahīṃ vā yadi vordhvam utpateḥ samudrapāraṃ yadi vā pradhāvasi
tathāpi teṣāṃ na vimokṣam arhasi pramāthino devasutā hi me varāḥ
- 21
त्वं कालरात्रीम् इव कश्चिद् आतुरः किं मां दृढं प्रार्थयसे ऽद्य कीचक
किं मातुर् अङ्के शयितो यथा शिशुश्चन्द्रं जिघृक्षुर् इव मन्यसे हि माम्
tvaṃ kālarātrīm iva kaścid āturaḥ kiṃ māṃ dṛḍhaṃ prārthayase 'dya kīcaka
kiṃ mātur aṅke śayito yathā śiśuścandraṃ jighṛkṣur iva manyase hi mām

