28 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
अथ राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा रथयूथपः
प्राप्तकालम् इदं वाक्यम् उवाच त्वरितो भृशम्
vaiśaṃpāyana uvāca
atha rājā trigartānāṃ suśarmā rathayūthapaḥ
prāptakālam idaṃ vākyam uvāca tvarito bhṛśam
- 2
असकृन्निकृतः पूर्वं मत्स्यैः साल्वेयकैः सह
सूतेन चैव मत्स्यस्य कीचकेन पुनः पुनः
asakṛnnikṛtaḥ pūrvaṃ matsyaiḥ sālveyakaiḥ saha
sūtena caiva matsyasya kīcakena punaḥ punaḥ
- 3
बाधितो बन्धुभिः सार्धं बलाद्बलवता विभो
स कर्णम् अभ्युदीक्ष्याथ दुर्योधनम् अभाषत
bādhito bandhubhiḥ sārdhaṃ balādbalavatā vibho
sa karṇam abhyudīkṣyātha duryodhanam abhāṣata
- 4
असकृन्मत्स्यराज्ञा मे राष्ट्रं बाधितम् ओजसा
प्रणेता कीचकश्चास्य बलवान् अभवत्पुरा
asakṛnmatsyarājñā me rāṣṭraṃ bādhitam ojasā
praṇetā kīcakaścāsya balavān abhavatpurā
- 5
क्रूरो ऽमर्षी स दुष्टात्मा भुवि प्रख्यातविक्रमः
निहतस्तत्र गन्धर्वैः पापकर्मा नृशंसवान्
krūro 'marṣī sa duṣṭātmā bhuvi prakhyātavikramaḥ
nihatastatra gandharvaiḥ pāpakarmā nṛśaṃsavān
- 6
तस्मिंश्च निहते राजन्हीनदर्पो निराश्रयः
भविष्यति निरुत्साहो विराट इति मे मतिः
tasmiṃśca nihate rājanhīnadarpo nirāśrayaḥ
bhaviṣyati nirutsāho virāṭa iti me matiḥ
- 7
तत्र यात्रा मम मता यदि ते रोचते ऽनघ
कौरवाणां च सर्वेषां कर्णस्य च महात्मनः
tatra yātrā mama matā yadi te rocate 'nagha
kauravāṇāṃ ca sarveṣāṃ karṇasya ca mahātmanaḥ
- 8
एतत्प्राप्तम् अहं मन्ये कार्यम् आत्ययिकं हितम्
राष्ट्रं तस्याभियात्वाशु बहुधान्यसमाकुलम्
etatprāptam ahaṃ manye kāryam ātyayikaṃ hitam
rāṣṭraṃ tasyābhiyātvāśu bahudhānyasamākulam
- 9
आददामो ऽस्य रत्नानि विविधानि वसूनि च
ग्रामान्राष्ट्राणि वा तस्य हरिष्यामो विभागशः
ādadāmo 'sya ratnāni vividhāni vasūni ca
grāmānrāṣṭrāṇi vā tasya hariṣyāmo vibhāgaśaḥ
- 10
अथवा गोसहस्राणि बहूनि च शुभानि च
विविधानि हरिष्यामः प्रतिपीड्य पुरं बलात्
athavā gosahasrāṇi bahūni ca śubhāni ca
vividhāni hariṣyāmaḥ pratipīḍya puraṃ balāt
- 11
कौरवैः सह संगम्य त्रिगर्तैश्च विशां पते
गास्तस्यापहरामाशु सह सर्वैः सुसंहताः
kauravaiḥ saha saṃgamya trigartaiśca viśāṃ pate
gāstasyāpaharāmāśu saha sarvaiḥ susaṃhatāḥ
- 12
संधिं वा तेन कृत्वा तु निबध्नीमो ऽस्य पौरुषम्
हत्वा चास्य चमूं कृत्स्नां वशम् अन्वानयामहे
saṃdhiṃ vā tena kṛtvā tu nibadhnīmo 'sya pauruṣam
hatvā cāsya camūṃ kṛtsnāṃ vaśam anvānayāmahe
- 13
तं वशे न्यायतः कृत्वा सुखं वत्स्यामहे वयम्
भवतो बलवृद्धिश्च भविष्यति न संशयः
taṃ vaśe nyāyataḥ kṛtvā sukhaṃ vatsyāmahe vayam
bhavato balavṛddhiśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
- 14
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कर्णो राजानम् अब्रवीत्
सूक्तं सुशर्मणा वाक्यं प्राप्तकालं हितं च नः
tacchrutvā vacanaṃ tasya karṇo rājānam abravīt
sūktaṃ suśarmaṇā vākyaṃ prāptakālaṃ hitaṃ ca naḥ
- 15
तस्मात्क्षिप्रं विनिर्यामो योजयित्वा वरूथिनीम्
विभज्य चाप्यनीकानि यथा वा मन्यसे ऽनघ
tasmātkṣipraṃ viniryāmo yojayitvā varūthinīm
vibhajya cāpyanīkāni yathā vā manyase 'nagha
- 16
प्रज्ञावान्कुरुवृद्धो ऽयं सर्वेषां नः पितामहः
आचार्यश्च तथा द्रोणः कृपः शारद्वतस्तथा
prajñāvānkuruvṛddho 'yaṃ sarveṣāṃ naḥ pitāmahaḥ
ācāryaśca tathā droṇaḥ kṛpaḥ śāradvatastathā
- 17
मन्यन्ते ते यथा सर्वे तथा यात्रा विधीयताम्
संमन्त्र्य चाशु गच्छामः साधनार्थं महीपतेः
manyante te yathā sarve tathā yātrā vidhīyatām
saṃmantrya cāśu gacchāmaḥ sādhanārthaṃ mahīpateḥ
- 18
किं च नः पाण्डवैः कार्यं हीनार्थबलपौरुषैः
अत्यर्थं वा प्रनष्टास्ते प्राप्ता वापि यमक्षयम्
kiṃ ca naḥ pāṇḍavaiḥ kāryaṃ hīnārthabalapauruṣaiḥ
atyarthaṃ vā pranaṣṭāste prāptā vāpi yamakṣayam
- 19
यामो राजन्न् अनुद्विग्ना विराटविषयं वयम्
आदास्यामो हि गास्तस्य विविधानि वसूनि च
yāmo rājann anudvignā virāṭaviṣayaṃ vayam
ādāsyāmo hi gāstasya vividhāni vasūni ca
- 20
ततो दुर्योधनो राजा वाक्यम् आदाय तस्य तत्
वैकर्तनस्य कर्णस्य क्षिप्रम् आज्ञापयत्स्वयम्
tato duryodhano rājā vākyam ādāya tasya tat
vaikartanasya karṇasya kṣipram ājñāpayatsvayam
- 21
शासने नित्यसंयुक्तं दुःशासनम् अनन्तरम्
सह वृद्धैस्तु संमन्त्र्य क्षिप्रं योजय वाहिनीम्
śāsane nityasaṃyuktaṃ duḥśāsanam anantaram
saha vṛddhaistu saṃmantrya kṣipraṃ yojaya vāhinīm
- 22
यथोद्देशं च गच्छामः सहिताः सर्वकौरवैः
सुशर्मा तु यथोद्दिष्टं देशं यातु महारथः
yathoddeśaṃ ca gacchāmaḥ sahitāḥ sarvakauravaiḥ
suśarmā tu yathoddiṣṭaṃ deśaṃ yātu mahārathaḥ
- 23
त्रिगर्तैः सहितो राजा समग्रबलवाहनः
प्राग् एव हि सुसंवीतो मत्स्यस्य विषयं प्रति
trigartaiḥ sahito rājā samagrabalavāhanaḥ
prāg eva hi susaṃvīto matsyasya viṣayaṃ prati
- 24
जघन्यतो वयं तत्र यास्यामो दिवसान्तरम्
विषयं मत्स्यराजस्य सुसमृद्धं सुसंहताः
jaghanyato vayaṃ tatra yāsyāmo divasāntaram
viṣayaṃ matsyarājasya susamṛddhaṃ susaṃhatāḥ
- 25
ते यात्वा सहसा तत्र विराटनगरं प्रति
क्षिप्रं गोपान्समासाद्य गृह्णन्तु विपुलं धनम्
te yātvā sahasā tatra virāṭanagaraṃ prati
kṣipraṃ gopānsamāsādya gṛhṇantu vipulaṃ dhanam
- 26
गवां शतसहस्राणि श्रीमन्ति गुणवन्ति च
वयम् अपि निगृह्णीमो द्विधा कृत्वा वरूथिनीम्
gavāṃ śatasahasrāṇi śrīmanti guṇavanti ca
vayam api nigṛhṇīmo dvidhā kṛtvā varūthinīm
- 27
स स्म गत्वा यथोद्दिष्टां दिशं वह्नेर्महीपतिः
आदत्त गाः सुशर्माथ घर्मपक्षस्य सप्तमीम्
sa sma gatvā yathoddiṣṭāṃ diśaṃ vahnermahīpatiḥ
ādatta gāḥ suśarmātha gharmapakṣasya saptamīm
- 28
अपरं दिवसं सर्वे राजन्सम्भूय कौरवाः
अष्टम्यां तान्यगृह्णन्त गोकुलानि सहस्रशः
aparaṃ divasaṃ sarve rājansambhūya kauravāḥ
aṣṭamyāṃ tānyagṛhṇanta gokulāni sahasraśaḥ

