30 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तस्मिन्काले समागम्य सर्वे तत्रास्य बान्धवाः
रुरुदुः कीचकं दृष्ट्वा परिवार्य समन्ततः
vaiśaṃpāyana uvāca
tasminkāle samāgamya sarve tatrāsya bāndhavāḥ
ruruduḥ kīcakaṃ dṛṣṭvā parivārya samantataḥ
- 2
सर्वे संहृष्टरोमाणः संत्रस्ताः प्रेक्ष्य कीचकम्
तथा सर्वाङ्गसंभुग्नं कूर्मं स्थल इवोद्धृतम्
sarve saṃhṛṣṭaromāṇaḥ saṃtrastāḥ prekṣya kīcakam
tathā sarvāṅgasaṃbhugnaṃ kūrmaṃ sthala ivoddhṛtam
- 3
पोथितं भीमसेनेन तम् इन्द्रेणेव दानवम्
संस्कारयितुम् इच्छन्तो बहिर्नेतुं प्रचक्रमुः
pothitaṃ bhīmasenena tam indreṇeva dānavam
saṃskārayitum icchanto bahirnetuṃ pracakramuḥ
- 4
ददृशुस्ते ततः कृष्णां सूतपुत्राः समागताः
अदूराद् अनवद्याङ्गीं स्तम्भम् आलिङ्ग्य तिष्ठतीम्
dadṛśuste tataḥ kṛṣṇāṃ sūtaputrāḥ samāgatāḥ
adūrād anavadyāṅgīṃ stambham āliṅgya tiṣṭhatīm
- 5
समवेतेषु सूतेषु तान् उवाचोपकीचकः
हन्यतां शीघ्रम् असती यत्कृते कीचको हतः
samaveteṣu sūteṣu tān uvācopakīcakaḥ
hanyatāṃ śīghram asatī yatkṛte kīcako hataḥ
- 6
अथ वा नेह हन्तव्या दह्यतां कामिना सह
मृतस्यापि प्रियं कार्यं सूतपुत्रस्य सर्वथा
atha vā neha hantavyā dahyatāṃ kāminā saha
mṛtasyāpi priyaṃ kāryaṃ sūtaputrasya sarvathā
- 7
ततो विराटम् ऊचुस्ते कीचको ऽस्याः कृते हतः
सहाद्यानेन दह्येत तदनुज्ञातुम् अर्हसि
tato virāṭam ūcuste kīcako 'syāḥ kṛte hataḥ
sahādyānena dahyeta tadanujñātum arhasi
- 8
पराक्रमं तु सूतानां मत्वा राजान्वमोदत
सैरन्ध्र्याः सूतपुत्रेण सह दाहं विशां पते
parākramaṃ tu sūtānāṃ matvā rājānvamodata
sairandhryāḥ sūtaputreṇa saha dāhaṃ viśāṃ pate
- 9
तां समासाद्य वित्रस्तां कृष्णां कमललोचनाम्
मोमुह्यमानां ते तत्र जगृहुः कीचका भृशम्
tāṃ samāsādya vitrastāṃ kṛṣṇāṃ kamalalocanām
momuhyamānāṃ te tatra jagṛhuḥ kīcakā bhṛśam
- 10
ततस्तु तां समारोप्य निबध्य च सुमध्यमाम्
जग्मुर् उद्यम्य ते सर्वे श्मशानम् अभितस्तदा
tatastu tāṃ samāropya nibadhya ca sumadhyamām
jagmur udyamya te sarve śmaśānam abhitastadā
- 11
ह्रियमाणा तु सा राजन्सूतपुत्रैर् अनिन्दिता
प्राक्रोशन्नाथम् इच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती
hriyamāṇā tu sā rājansūtaputrair aninditā
prākrośannātham icchantī kṛṣṇā nāthavatī satī
- 12
द्रौपद्युवाच
जयो जयन्तो विजयो जयत्सेनो जयद्बलः
ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम्
draupadyuvāca
jayo jayanto vijayo jayatseno jayadbalaḥ
te me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām
- 13
येषां ज्यातलनिर्घोषो विस्फूर्जितम् इवाशनेः
व्यश्रूयत महायुद्धे भीमघोषस्तरस्विनाम्
yeṣāṃ jyātalanirghoṣo visphūrjitam ivāśaneḥ
vyaśrūyata mahāyuddhe bhīmaghoṣastarasvinām
- 14
रथघोषश्च बलवान्गन्धर्वाणां यशस्विनाम्
ते मे वाचं विजानन्तु सूतपुत्रा नयन्ति माम्
rathaghoṣaśca balavāngandharvāṇāṃ yaśasvinām
te me vācaṃ vijānantu sūtaputrā nayanti mām
- 15
वैशंपायन उवाच
तस्यास्ताः कृपणा वाचः कृष्णायाः परिदेविताः
श्रुत्वैवाभ्यपतद्भीमः शयनाद् अविचारयन्
vaiśaṃpāyana uvāca
tasyāstāḥ kṛpaṇā vācaḥ kṛṣṇāyāḥ paridevitāḥ
śrutvaivābhyapatadbhīmaḥ śayanād avicārayan
- 16
भीमसेन उवाच
अहं शृणोमि ते वाचं त्वया सैरन्ध्रि भाषिताम्
तस्मात्ते सूतपुत्रेभ्यो न भयं भीरु विद्यते
bhīmasena uvāca
ahaṃ śṛṇomi te vācaṃ tvayā sairandhri bhāṣitām
tasmātte sūtaputrebhyo na bhayaṃ bhīru vidyate
- 17
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा स महाबाहुर्विजजृम्भे जिघांसया
ततः स व्यायतं कृत्वा वेषं विपरिवर्त्य च
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य निर्जगाम बहिस्तदा
vaiśaṃpāyana uvāca
ityuktvā sa mahābāhurvijajṛmbhe jighāṃsayā
tataḥ sa vyāyataṃ kṛtvā veṣaṃ viparivartya ca
advāreṇābhyavaskandya nirjagāma bahistadā
- 18
स भीमसेनः प्राकाराद् आरुज्य तरसा द्रुमम्
श्मशानाभिमुखः प्रायाद्यत्र ते कीचका गताः
sa bhīmasenaḥ prākārād ārujya tarasā drumam
śmaśānābhimukhaḥ prāyādyatra te kīcakā gatāḥ
- 19
स तं वृक्षं दशव्यामं सस्कन्धविटपं बली
प्रगृह्याभ्यद्रवत्सूतान्दण्डपाणिर् इवान्तकः
sa taṃ vṛkṣaṃ daśavyāmaṃ saskandhaviṭapaṃ balī
pragṛhyābhyadravatsūtāndaṇḍapāṇir ivāntakaḥ
- 20
ऊरुवेगेन तस्याथ न्यग्रोधाश्वत्थकिंशुकाः
भूमौ निपतिता वृक्षाः संघशस्तत्र शेरते
ūruvegena tasyātha nyagrodhāśvatthakiṃśukāḥ
bhūmau nipatitā vṛkṣāḥ saṃghaśastatra śerate
- 21
तं सिंहम् इव संक्रुद्धं दृष्ट्वा गन्धर्वम् आगतम्
वित्रेसुः सर्वतः सूता विषादभयकम्पिताः
taṃ siṃham iva saṃkruddhaṃ dṛṣṭvā gandharvam āgatam
vitresuḥ sarvataḥ sūtā viṣādabhayakampitāḥ
- 22
तम् अन्तकम् इवायान्तं गन्धर्वं प्रेक्ष्य ते तदा
दिधक्षन्तस्तदा ज्येष्ठं भ्रातरं ह्युपकीचकाः
परस्परम् अथोचुस्ते विषादभयकम्पिताः
tam antakam ivāyāntaṃ gandharvaṃ prekṣya te tadā
didhakṣantastadā jyeṣṭhaṃ bhrātaraṃ hyupakīcakāḥ
parasparam athocuste viṣādabhayakampitāḥ
- 23
गन्धर्वो बलवान् एति क्रुद्ध उद्यम्य पादपम्
सैरन्ध्री मुच्यतां शीघ्रं महन्नो भयम् आगतम्
gandharvo balavān eti kruddha udyamya pādapam
sairandhrī mucyatāṃ śīghraṃ mahanno bhayam āgatam
- 24
ते तु दृष्ट्वा तम् आविद्धं भीमसेनेन पादपम्
विमुच्य द्रौपदीं तत्र प्राद्रवन्नगरं प्रति
te tu dṛṣṭvā tam āviddhaṃ bhīmasenena pādapam
vimucya draupadīṃ tatra prādravannagaraṃ prati
- 25
द्रवतस्तांस्तु सम्प्रेक्ष्य स वज्री दानवान् इव
शतं पञ्चाधिकं भीमः प्राहिणोद्यमसादनम्
dravatastāṃstu samprekṣya sa vajrī dānavān iva
śataṃ pañcādhikaṃ bhīmaḥ prāhiṇodyamasādanam
- 26
तत आश्वासयत्कृष्णां प्रविमुच्य विशां पते
उवाच च महाबाहुः पाञ्चालीं तत्र द्रौपदीम्
अश्रुपूर्णमुखीं दीनां दुर्धर्षः स वृकोदरः
tata āśvāsayatkṛṣṇāṃ pravimucya viśāṃ pate
uvāca ca mahābāhuḥ pāñcālīṃ tatra draupadīm
aśrupūrṇamukhīṃ dīnāṃ durdharṣaḥ sa vṛkodaraḥ
- 27
एवं ते भीरु वध्यन्ते ये त्वां क्लिश्यन्त्यनागसम्
प्रैहि त्वं नगरं कृष्णे न भयं विद्यते तव
अन्येनाहं गमिष्यामि विराटस्य महानसम्
evaṃ te bhīru vadhyante ye tvāṃ kliśyantyanāgasam
praihi tvaṃ nagaraṃ kṛṣṇe na bhayaṃ vidyate tava
anyenāhaṃ gamiṣyāmi virāṭasya mahānasam
- 28
पञ्चाधिकं शतं तच्च निहतं तत्र भारत
महावनम् इव छिन्नं शिश्ये विगलितद्रुमम्
pañcādhikaṃ śataṃ tacca nihataṃ tatra bhārata
mahāvanam iva chinnaṃ śiśye vigalitadrumam
- 29
एवं ते निहता राजञ्शतं पञ्च च कीचकाः
स च सेनापतिः पूर्वम् इत्येतत्सूतषट्शतम्
evaṃ te nihatā rājañśataṃ pañca ca kīcakāḥ
sa ca senāpatiḥ pūrvam ityetatsūtaṣaṭśatam
- 30
तद्दृष्ट्वा महद् आश्चर्यं नरा नार्यश्च संगताः
विस्मयं परमं गत्वा नोचुः किंचन भारत
taddṛṣṭvā mahad āścaryaṃ narā nāryaśca saṃgatāḥ
vismayaṃ paramaṃ gatvā nocuḥ kiṃcana bhārata

