Sanskrit

51 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23

    यदृच्छयागतं तं तु वृक्षमूलम् उपाश्रितम्

    पत्नीभ्यां सहितो राजा सर्वरत्नैर् अतोषयत्

    बृहद्रथं च स ऋषिर्यथावत्प्रत्यनन्दत

    उपविष्टश्च तेनाथ अनुज्ञातो महात्मना

    तम् अपृच्छत्तदा विप्रः किम् आगमनम् इत्यथ

    पौरैर् अनुगतस्यैव पत्नीभ्यां सहितस्य च

    स उवाच मुनिं राजा भगवन्नास्ति मे सुतः

    अपुत्रस्य वृथा जन्म इत्याहुर्मुनिसत्तमाः

    तादृशस्य हि राज्येन वृद्धत्वे किं प्रयोजनम्

    सो ऽहं तपश्चरिष्यामि पत्नीभ्यां सहितो वने

    नाप्रजस्य मुने कीर्तिः स्वर्गश्चैवाक्षयो भवेत्

    एवम् उक्तस्य राज्ञा तु मुनेः कारुण्यम् आगतम्

    yadṛcchayāgataṃ taṃ tu vṛkṣamūlam upāśritam

    patnībhyāṃ sahito rājā sarvaratnair atoṣayat

    bṛhadrathaṃ ca sa ṛṣiryathāvatpratyanandata

    upaviṣṭaśca tenātha anujñāto mahātmanā

    tam apṛcchattadā vipraḥ kim āgamanam ityatha

    paurair anugatasyaiva patnībhyāṃ sahitasya ca

    sa uvāca muniṃ rājā bhagavannāsti me sutaḥ

    aputrasya vṛthā janma ityāhurmunisattamāḥ

    tādṛśasya hi rājyena vṛddhatve kiṃ prayojanam

    so 'haṃ tapaścariṣyāmi patnībhyāṃ sahito vane

    nāprajasya mune kīrtiḥ svargaścaivākṣayo bhavet

    evam uktasya rājñā tu muneḥ kāruṇyam āgatam

  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30

    उवाच च महाप्राज्ञस्तं राजानं महामुनिः

    गच्छ राजन्कृतार्थो ऽसि निवर्त मनुजाधिप

    एष ते तनयो राजन्मा तप्सीस्त्वं तपोवने

    प्रजाः पालय धर्मेण एष धर्मो महीक्षिताम्

    यजस्व विविधैर्यज्ञैर् इन्द्रं तर्पय चेन्दुना

    पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य तत आश्रमम् आव्रज

    अष्टौ वरान्प्रयच्छामि तव पुत्रस्य पार्थिव

    ब्रह्मण्यताम् अजेयत्वं युद्धेषु च तथा रतिम्

    प्रियातिथेयतां चैव दीनानाम् अन्ववेक्षणम्

    तथा बलं च सुमहल्लोके कीर्तिं च शाश्वतीम्

    अनुरागं प्रजानां च ददौ तस्मै स कौशिकः

    गच्छ राजन्कृतार्थो ऽसि निवर्तस्व जनाधिप

    अनुज्ञातः स ऋषिणा पत्नीभ्यां सहितो नृपः

    पौरैर् अनुगतश्चापि विवेश स्वपुरं पुनः

    एतच्छ्रुत्वा मुनेर्वाक्यं शिरसा प्रणिपत्य च

    मुनेः पादौ महाप्राज्ञः स नृपः स्वगृहं गतः

    uvāca ca mahāprājñastaṃ rājānaṃ mahāmuniḥ

    gaccha rājankṛtārtho 'si nivarta manujādhipa

    eṣa te tanayo rājanmā tapsīstvaṃ tapovane

    prajāḥ pālaya dharmeṇa eṣa dharmo mahīkṣitām

    yajasva vividhairyajñair indraṃ tarpaya cendunā

    putraṃ rājye pratiṣṭhāpya tata āśramam āvraja

    aṣṭau varānprayacchāmi tava putrasya pārthiva

    brahmaṇyatām ajeyatvaṃ yuddheṣu ca tathā ratim

    priyātitheyatāṃ caiva dīnānām anvavekṣaṇam

    tathā balaṃ ca sumahalloke kīrtiṃ ca śāśvatīm

    anurāgaṃ prajānāṃ ca dadau tasmai sa kauśikaḥ

    gaccha rājankṛtārtho 'si nivartasva janādhipa

    anujñātaḥ sa ṛṣiṇā patnībhyāṃ sahito nṛpaḥ

    paurair anugataścāpi viveśa svapuraṃ punaḥ

    etacchrutvā munervākyaṃ śirasā praṇipatya ca

    muneḥ pādau mahāprājñaḥ sa nṛpaḥ svagṛhaṃ gataḥ