60 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः श्रुत्वैव भीष्मस्य चेदिराड् उरुविक्रमः
युयुत्सुर्वासुदेवेन वासुदेवम् उवाच ह
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ śrutvaiva bhīṣmasya cedirāḍ uruvikramaḥ
yuyutsurvāsudevena vāsudevam uvāca ha
- 2
आह्वये त्वां रणं गच्छ मया सार्धं जनार्दन
यावद् अद्य निहन्मि त्वां सहितं सर्वपाण्डवैः
āhvaye tvāṃ raṇaṃ gaccha mayā sārdhaṃ janārdana
yāvad adya nihanmi tvāṃ sahitaṃ sarvapāṇḍavaiḥ
- 3
सह त्वया हि मे वध्याः पाण्डवाः कृष्ण सर्वथा
नृपतीन्समतिक्रम्य यैर् अराजा त्वम् अर्चितः
saha tvayā hi me vadhyāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa sarvathā
nṛpatīnsamatikramya yair arājā tvam arcitaḥ
- 4
ये त्वां दासम् अराजानं बाल्याद् अर्चन्ति दुर्मतिम्
अनर्हम् अर्हवत्कृष्ण वध्यास्त इति मे मतिः
इत्युक्त्वा राजशार्दूलस्तस्थौ गर्जन्न् अमर्षणः
ye tvāṃ dāsam arājānaṃ bālyād arcanti durmatim
anarham arhavatkṛṣṇa vadhyāsta iti me matiḥ
ityuktvā rājaśārdūlastasthau garjann amarṣaṇaḥ
- 5
एवम् उक्ते ततः कृष्णो मृदुपूर्वम् इदं वचः
उवाच पार्थिवान्सर्वांस्तत्समक्षं च पाण्डवान्
evam ukte tataḥ kṛṣṇo mṛdupūrvam idaṃ vacaḥ
uvāca pārthivānsarvāṃstatsamakṣaṃ ca pāṇḍavān
- 6
एष नः शत्रुर् अत्यन्तं पार्थिवाः सात्वतीसुतः
सात्वतानां नृशंसात्मा न हितो ऽनपकारिणाम्
eṣa naḥ śatrur atyantaṃ pārthivāḥ sātvatīsutaḥ
sātvatānāṃ nṛśaṃsātmā na hito 'napakāriṇām
- 7
प्राग्ज्योतिषपुरं यातान् अस्माञ्ज्ञात्वा नृशंसकृत्
अदहद्द्वारकाम् एष स्वस्रीयः सन्नराधिपाः
prāgjyotiṣapuraṃ yātān asmāñjñātvā nṛśaṃsakṛt
adahaddvārakām eṣa svasrīyaḥ sannarādhipāḥ
- 8
क्रीडतो भोजराजन्यान् एष रैवतके गिरौ
हत्वा बद्ध्वा च तान्सर्वान् उपायात्स्वपुरं पुरा
krīḍato bhojarājanyān eṣa raivatake girau
hatvā baddhvā ca tānsarvān upāyātsvapuraṃ purā
- 9
अश्वमेधे हयं मेध्यम् उत्सृष्टं रक्षिभिर्वृतम्
पितुर्मे यज्ञविघ्नार्थम् अहरत्पापनिश्चयः
aśvamedhe hayaṃ medhyam utsṛṣṭaṃ rakṣibhirvṛtam
piturme yajñavighnārtham aharatpāpaniścayaḥ
- 10
सौवीरान्प्रतिपत्तौ च बभ्रोर् एष यशस्विनः
भार्याम् अभ्यहरन्मोहाद् अकामां ताम् इतो गताम्
sauvīrānpratipattau ca babhror eṣa yaśasvinaḥ
bhāryām abhyaharanmohād akāmāṃ tām ito gatām
- 11
एष मायाप्रतिच्छन्नः करूषार्थे तपस्विनीम्
जहार भद्रां वैशालीं मातुलस्य नृशंसकृत्
eṣa māyāpraticchannaḥ karūṣārthe tapasvinīm
jahāra bhadrāṃ vaiśālīṃ mātulasya nṛśaṃsakṛt
- 12
पितृष्वसुः कृते दुःखं सुमहन्मर्षयाम्यहम्
दिष्ट्या त्विदं सर्वराज्ञां संनिधावद्य वर्तते
pitṛṣvasuḥ kṛte duḥkhaṃ sumahanmarṣayāmyaham
diṣṭyā tvidaṃ sarvarājñāṃ saṃnidhāvadya vartate
- 13
पश्यन्ति हि भवन्तो ऽद्य मय्यतीव व्यतिक्रमम्
कृतानि तु परोक्षं मे यानि तानि निबोधत
paśyanti hi bhavanto 'dya mayyatīva vyatikramam
kṛtāni tu parokṣaṃ me yāni tāni nibodhata
- 14
इमं त्वस्य न शक्ष्यामि क्षन्तुम् अद्य व्यतिक्रमम्
अवलेपाद्वधार्हस्य समग्रे राजमण्डले
imaṃ tvasya na śakṣyāmi kṣantum adya vyatikramam
avalepādvadhārhasya samagre rājamaṇḍale
- 15
रुक्मिण्याम् अस्य मूढस्य प्रार्थनासीन्मुमूर्षतः
न च तां प्राप्तवान्मूढः शूद्रो वेदश्रुतिं यथा
rukmiṇyām asya mūḍhasya prārthanāsīnmumūrṣataḥ
na ca tāṃ prāptavānmūḍhaḥ śūdro vedaśrutiṃ yathā
- 16
एवमादि ततः सर्वे सहितास्ते नराधिपाः
वासुदेववचः श्रुत्वा चेदिराजं व्यगर्हयन्
evamādi tataḥ sarve sahitāste narādhipāḥ
vāsudevavacaḥ śrutvā cedirājaṃ vyagarhayan
- 17
ततस्तद्वचनं श्रुत्वा शिशुपालः प्रतापवान्
जहास स्वनवद्धासं प्रहस्येदम् उवाच ह
tatastadvacanaṃ śrutvā śiśupālaḥ pratāpavān
jahāsa svanavaddhāsaṃ prahasyedam uvāca ha
- 18
मत्पूर्वां रुक्मिणीं कृष्ण संसत्सु परिकीर्तयन्
विशेषतः पार्थिवेषु व्रीडां न कुरुषे कथम्
matpūrvāṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇa saṃsatsu parikīrtayan
viśeṣataḥ pārthiveṣu vrīḍāṃ na kuruṣe katham
- 19
मन्यमानो हि कः सत्सु पुरुषः परिकीर्तयेत्
अन्यपूर्वां स्त्रियं जातु त्वद् अन्यो मधुसूदन
manyamāno hi kaḥ satsu puruṣaḥ parikīrtayet
anyapūrvāṃ striyaṃ jātu tvad anyo madhusūdana
- 20
क्षम वा यदि ते श्रद्धा मा वा कृष्ण मम क्षम
क्रुद्धाद्वापि प्रसन्नाद्वा किं मे त्वत्तो भविष्यति
kṣama vā yadi te śraddhā mā vā kṛṣṇa mama kṣama
kruddhādvāpi prasannādvā kiṃ me tvatto bhaviṣyati
- 21
तथा ब्रुवत एवास्य भगवान्मधुसूदनः
व्यपाहरच्छिरः क्रुद्धश्चक्रेणामित्रकर्षणः
स पपात महाबाहुर्वज्राहत इवाचलः
tathā bruvata evāsya bhagavānmadhusūdanaḥ
vyapāharacchiraḥ kruddhaścakreṇāmitrakarṣaṇaḥ
sa papāta mahābāhurvajrāhata ivācalaḥ
- 22
ततश्चेदिपतेर्देहात्तेजो ऽग्र्यं ददृशुर्नृपाः
उत्पतन्तं महाराज गगनाद् इव भास्करम्
tataścedipaterdehāttejo 'gryaṃ dadṛśurnṛpāḥ
utpatantaṃ mahārāja gaganād iva bhāskaram
- 23
ततः कमलपत्राक्षं कृष्णं लोकनमस्कृतम्
ववन्दे तत्तदा तेजो विवेश च नराधिप
tataḥ kamalapatrākṣaṃ kṛṣṇaṃ lokanamaskṛtam
vavande tattadā tejo viveśa ca narādhipa
- 24
तद् अद्भुतम् अमन्यन्त दृष्ट्वा सर्वे महीक्षितः
यद्विवेश महाबाहुं तत्तेजः पुरुषोत्तमम्
tad adbhutam amanyanta dṛṣṭvā sarve mahīkṣitaḥ
yadviveśa mahābāhuṃ tattejaḥ puruṣottamam
- 25
अनभ्रे प्रववर्ष द्यौः पपात ज्वलिताशनिः
कृष्णेन निहते चैद्ये चचाल च वसुंधरा
anabhre pravavarṣa dyauḥ papāta jvalitāśaniḥ
kṛṣṇena nihate caidye cacāla ca vasuṃdharā
- 26
ततः केचिन्महीपाला नाब्रुवंस्तत्र किंचन
अतीतवाक्पथे काले प्रेक्षमाणा जनार्दनम्
tataḥ kecinmahīpālā nābruvaṃstatra kiṃcana
atītavākpathe kāle prekṣamāṇā janārdanam
- 27
हस्तैर्हस्ताग्रम् अपरे प्रत्यपीषन्न् अमर्षिताः
अपरे दशनैर् ओष्ठान् अदशन्क्रोधमूर्छिताः
hastairhastāgram apare pratyapīṣann amarṣitāḥ
apare daśanair oṣṭhān adaśankrodhamūrchitāḥ
- 28
रहस्तु केचिद्वार्ष्णेयं प्रशशंसुर्नराधिपाः
केचिद् एव तु संरब्धा मध्यस्थास्त्वपरे ऽभवन्
rahastu kecidvārṣṇeyaṃ praśaśaṃsurnarādhipāḥ
kecid eva tu saṃrabdhā madhyasthāstvapare 'bhavan
- 29
प्रहृष्टाः केशवं जग्मुः संस्तुवन्तो महर्षयः
ब्राह्मणाश्च महात्मानः पार्थिवाश्च महाबलाः
prahṛṣṭāḥ keśavaṃ jagmuḥ saṃstuvanto maharṣayaḥ
brāhmaṇāśca mahātmānaḥ pārthivāśca mahābalāḥ
- 30
पाण्डवस्त्वब्रवीद्भ्रातॄन्सत्कारेण महीपतिम्
दमघोषात्मजं वीरं संसाधयत माचिरम्
तथा च कृतवन्तस्ते भ्रातुर्वै शासनं तदा
pāṇḍavastvabravīdbhrātṝnsatkāreṇa mahīpatim
damaghoṣātmajaṃ vīraṃ saṃsādhayata māciram
tathā ca kṛtavantaste bhrāturvai śāsanaṃ tadā

