26 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
पार्थः प्राप्य धनुःश्रेष्ठम् अक्षय्यौ च महेषुधी
रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
pārthaḥ prāpya dhanuḥśreṣṭham akṣayyau ca maheṣudhī
rathaṃ dhvajaṃ sabhāṃ caiva yudhiṣṭhiram abhāṣata
- 2
धनुर् अस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम्
प्राप्तम् एतन्मया राजन्दुष्प्रापं यद् अभीप्सितम्
dhanur astraṃ śarā vīryaṃ pakṣo bhūmiryaśo balam
prāptam etanmayā rājanduṣprāpaṃ yad abhīpsitam
- 3
तत्र कृत्यम् अहं मन्ये कोशस्यास्य विवर्धनम्
करम् आहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम
tatra kṛtyam ahaṃ manye kośasyāsya vivardhanam
karam āhārayiṣyāmi rājñaḥ sarvānnṛpottama
- 4
विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदरक्षिताम्
तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे च तथा शिवे
vijayāya prayāsyāmi diśaṃ dhanadarakṣitām
tithāvatha muhūrte ca nakṣatre ca tathā śive
- 5
धनंजयवचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः
स्निग्धगम्भीरनादिन्या तं गिरा प्रत्यभाषत
dhanaṃjayavacaḥ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
snigdhagambhīranādinyā taṃ girā pratyabhāṣata
- 6
स्वस्ति वाच्यार्हतो विप्रान्प्रयाहि भरतर्षभ
दुर्हृदाम् अप्रहर्षाय सुहृदां नन्दनाय च
विजयस्ते ध्रुवं पार्थ प्रियं कामम् अवाप्नुहि
svasti vācyārhato viprānprayāhi bharatarṣabha
durhṛdām apraharṣāya suhṛdāṃ nandanāya ca
vijayaste dhruvaṃ pārtha priyaṃ kāmam avāpnuhi
- 7
इत्युक्तः प्रययौ पार्थः सैन्येन महता वृतः
अग्निदत्तेन दिव्येन रथेनाद्भुतकर्मणा
ityuktaḥ prayayau pārthaḥ sainyena mahatā vṛtaḥ
agnidattena divyena rathenādbhutakarmaṇā
- 8
तथैव भीमसेनो ऽपि यमौ च पुरुषर्षभौ
ससैन्याः प्रययुः सर्वे धर्मराजाभिपूजिताः
tathaiva bhīmaseno 'pi yamau ca puruṣarṣabhau
sasainyāḥ prayayuḥ sarve dharmarājābhipūjitāḥ
- 9
दिशं धनपतेर् इष्टाम् अजयत्पाकशासनिः
भीमसेनस्तथा प्राचीं सहदेवस्तु दक्षिणाम्
diśaṃ dhanapater iṣṭām ajayatpākaśāsaniḥ
bhīmasenastathā prācīṃ sahadevastu dakṣiṇām
- 10
प्रतीचीं नकुलो राजन्दिशं व्यजयद् अस्त्रवित्
खाण्डवप्रस्थम् अध्यास्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः
pratīcīṃ nakulo rājandiśaṃ vyajayad astravit
khāṇḍavaprastham adhyāste dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
- 11
जनमेजय उवाच
दिशाम् अभिजयं ब्रह्मन्विस्तरेणानुकीर्तय
न हि तृप्यामि पूर्वेषां शृण्वानश्चरितं महत्
janamejaya uvāca
diśām abhijayaṃ brahmanvistareṇānukīrtaya
na hi tṛpyāmi pūrveṣāṃ śṛṇvānaścaritaṃ mahat
- 12
वैशंपायन उवाच
धनंजयस्य वक्ष्यामि विजयं पूर्वम् एव ते
यौगपद्येन पार्थैर्हि विजितेयं वसुंधरा
vaiśaṃpāyana uvāca
dhanaṃjayasya vakṣyāmi vijayaṃ pūrvam eva te
yaugapadyena pārthairhi vijiteyaṃ vasuṃdharā
- 13
पूर्वं कुणिन्दविषये वशे चक्रे महीपतीन्
धनंजयो महाबाहुर्नातितीव्रेण कर्मणा
pūrvaṃ kuṇindaviṣaye vaśe cakre mahīpatīn
dhanaṃjayo mahābāhurnātitīvreṇa karmaṇā
- 14
आनर्तान्कालकूटांश्च कुणिन्दांश्च विजित्य सः
सुमण्डलं पापजितं कृतवान् अनुसैनिकम्
ānartānkālakūṭāṃśca kuṇindāṃśca vijitya saḥ
sumaṇḍalaṃ pāpajitaṃ kṛtavān anusainikam
- 15
स तेन सहितो राजन्सव्यसाची परंतपः
विजिग्ये सकलं द्वीपं प्रतिविन्ध्यं च पार्थिवम्
sa tena sahito rājansavyasācī paraṃtapaḥ
vijigye sakalaṃ dvīpaṃ prativindhyaṃ ca pārthivam
- 16
सकलद्वीपवासांश्च सप्तद्वीपे च ये नृपाः
अर्जुनस्य च सैन्यानां विग्रहस्तुमुलो ऽभवत्
sakaladvīpavāsāṃśca saptadvīpe ca ye nṛpāḥ
arjunasya ca sainyānāṃ vigrahastumulo 'bhavat
- 17
स तान् अपि महेष्वासो विजित्य भरतर्षभ
तैर् एव सहितः सर्वैः प्राग्ज्योतिषम् उपाद्रवत्
sa tān api maheṣvāso vijitya bharatarṣabha
tair eva sahitaḥ sarvaiḥ prāgjyotiṣam upādravat
- 18
तत्र राजा महान् आसीद्भगदत्तो विशां पते
तेनासीत्सुमहद्युद्धं पाण्डवस्य महात्मनः
tatra rājā mahān āsīdbhagadatto viśāṃ pate
tenāsītsumahadyuddhaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ
- 19
स किरातैश्च चीनैश्च वृतः प्राग्ज्योतिषो ऽभवत्
अन्यैश्च बहुभिर्योधैः सागरानूपवासिभिः
sa kirātaiśca cīnaiśca vṛtaḥ prāgjyotiṣo 'bhavat
anyaiśca bahubhiryodhaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ
- 20
ततः स दिवसान् अष्टौ योधयित्वा धनंजयम्
प्रहसन्न् अब्रवीद्राजा संग्रामे विगतक्लमः
tataḥ sa divasān aṣṭau yodhayitvā dhanaṃjayam
prahasann abravīdrājā saṃgrāme vigataklamaḥ
- 21
उपपन्नं महाबाहो त्वयि पाण्डवनन्दन
पाकशासनदायादे वीर्यम् आहवशोभिनि
upapannaṃ mahābāho tvayi pāṇḍavanandana
pākaśāsanadāyāde vīryam āhavaśobhini
- 22
अहं सखा सुरेन्द्रस्य शक्राद् अनवमो रणे
न च शक्नोमि ते तात स्थातुं प्रमुखतो युधि
ahaṃ sakhā surendrasya śakrād anavamo raṇe
na ca śaknomi te tāta sthātuṃ pramukhato yudhi
- 23
किम् ईप्सितं पाण्डवेय ब्रूहि किं करवाणि ते
यद्वक्ष्यसि महाबाहो तत्करिष्यामि पुत्रक
kim īpsitaṃ pāṇḍaveya brūhi kiṃ karavāṇi te
yadvakṣyasi mahābāho tatkariṣyāmi putraka
- 24
अर्जुन उवाच
कुरूणाम् ऋषभो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
तस्य पार्थिवताम् ईप्से करस्तस्मै प्रदीयताम्
arjuna uvāca
kurūṇām ṛṣabho rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ
tasya pārthivatām īpse karastasmai pradīyatām
- 25
भवान्पितृसखा चैव प्रीयमाणो मयापि च
ततो नाज्ञापयामि त्वां प्रीतिपूर्वं प्रदीयताम्
bhavānpitṛsakhā caiva prīyamāṇo mayāpi ca
tato nājñāpayāmi tvāṃ prītipūrvaṃ pradīyatām
- 26
भगदत्त उवाच
कुन्तीमातर्यथा मे त्वं तथा राजा युधिष्ठिरः
सर्वम् एतत्करिष्यामि किं चान्यत्करवाणि ते
bhagadatta uvāca
kuntīmātaryathā me tvaṃ tathā rājā yudhiṣṭhiraḥ
sarvam etatkariṣyāmi kiṃ cānyatkaravāṇi te

