28 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
ततः कुमारविषये श्रेणिमन्तम् अथाजयत्
कोसलाधिपतिं चैव बृहद्बलम् अरिंदमः
vaiśaṃpāyana uvāca
tataḥ kumāraviṣaye śreṇimantam athājayat
kosalādhipatiṃ caiva bṛhadbalam ariṃdamaḥ
- 2
अयोध्यायां तु धर्मज्ञं दीर्घप्रज्ञं महाबलम्
अजयत्पाण्डवश्रेष्ठो नातितीव्रेण कर्मणा
ayodhyāyāṃ tu dharmajñaṃ dīrghaprajñaṃ mahābalam
ajayatpāṇḍavaśreṣṭho nātitīvreṇa karmaṇā
- 3
ततो गोपालकच्छं च सोत्तमान् अपि चोत्तरान्
मल्लानाम् अधिपं चैव पार्थिवं व्यजयत्प्रभुः
tato gopālakacchaṃ ca sottamān api cottarān
mallānām adhipaṃ caiva pārthivaṃ vyajayatprabhuḥ
- 4
ततो हिमवतः पार्श्वे समभ्येत्य जरद्गवम्
सर्वम् अल्पेन कालेन देशं चक्रे वशे बली
tato himavataḥ pārśve samabhyetya jaradgavam
sarvam alpena kālena deśaṃ cakre vaśe balī
- 5
एवं बहुविधान्देशान्विजित्य पुरुषर्षभः
उन्नाटम् अभितो जिग्ये कुक्षिमन्तं च पर्वतम्
पाण्डवः सुमहावीर्यो बलेन बलिनां वरः
evaṃ bahuvidhāndeśānvijitya puruṣarṣabhaḥ
unnāṭam abhito jigye kukṣimantaṃ ca parvatam
pāṇḍavaḥ sumahāvīryo balena balināṃ varaḥ
- 6
स काशिराजं समरे सुबन्धुम् अनिवर्तिनम्
वशे चक्रे महाबाहुर्भीमो भीमपराक्रमः
sa kāśirājaṃ samare subandhum anivartinam
vaśe cakre mahābāhurbhīmo bhīmaparākramaḥ
- 7
ततः सुपार्श्वम् अभितस्तथा राजपतिं क्रथम्
युध्यमानं बलात्संख्ये विजिग्ये पाण्डवर्षभः
tataḥ supārśvam abhitastathā rājapatiṃ kratham
yudhyamānaṃ balātsaṃkhye vijigye pāṇḍavarṣabhaḥ
- 8
ततो मत्स्यान्महातेजा मलयांश्च महाबलान्
अनवद्यान्गयांश्चैव पशुभूमिं च सर्वशः
tato matsyānmahātejā malayāṃśca mahābalān
anavadyāngayāṃścaiva paśubhūmiṃ ca sarvaśaḥ
- 9
निवृत्य च महाबाहुर्मदर्वीकं महीधरम्
सोपदेशं विनिर्जित्य प्रययावुत्तरामुखः
वत्सभूमिं च कौन्तेयो विजिग्ये बलवान्बलात्
nivṛtya ca mahābāhurmadarvīkaṃ mahīdharam
sopadeśaṃ vinirjitya prayayāvuttarāmukhaḥ
vatsabhūmiṃ ca kaunteyo vijigye balavānbalāt
- 10
भर्गाणाम् अधिपं चैव निषादाधिपतिं तथा
विजिग्ये भूमिपालांश्च मणिमत्प्रमुखान्बहून्
bhargāṇām adhipaṃ caiva niṣādādhipatiṃ tathā
vijigye bhūmipālāṃśca maṇimatpramukhānbahūn
- 11
ततो दक्षिणमल्लांश्च भोगवन्तं च पाण्डवः
तरसैवाजयद्भीमो नातितीव्रेण कर्मणा
tato dakṣiṇamallāṃśca bhogavantaṃ ca pāṇḍavaḥ
tarasaivājayadbhīmo nātitīvreṇa karmaṇā
- 12
शर्मकान्वर्मकांश्चैव सान्त्वेनैवाजयत्प्रभुः
वैदेहकं च राजानं जनकं जगतीपतिम्
विजिग्ये पुरुषव्याघ्रो नातितीव्रेण कर्मणा
śarmakānvarmakāṃścaiva sāntvenaivājayatprabhuḥ
vaidehakaṃ ca rājānaṃ janakaṃ jagatīpatim
vijigye puruṣavyāghro nātitīvreṇa karmaṇā
- 13
वैदेहस्थस्तु कौन्तेय इन्द्रपर्वतम् अन्तिकात्
किरातानाम् अधिपतीन्व्यजयत्सप्त पाण्डवः
vaidehasthastu kaunteya indraparvatam antikāt
kirātānām adhipatīnvyajayatsapta pāṇḍavaḥ
- 14
ततः सुह्मान्प्राच्यसुह्मान्समक्षांश्चैव वीर्यवान्
विजित्य युधि कौन्तेयो मागधान् उपयाद्बली
tataḥ suhmānprācyasuhmānsamakṣāṃścaiva vīryavān
vijitya yudhi kaunteyo māgadhān upayādbalī
- 15
दण्डं च दण्डधारं च विजित्य पृथिवीपतीन्
तैर् एव सहितः सर्वैर्गिरिव्रजम् उपाद्रवत्
daṇḍaṃ ca daṇḍadhāraṃ ca vijitya pṛthivīpatīn
tair eva sahitaḥ sarvairgirivrajam upādravat
- 16
जारासंधिं सान्त्वयित्वा करे च विनिवेश्य ह
तैर् एव सहितो राजन्कर्णम् अभ्यद्रवद्बली
jārāsaṃdhiṃ sāntvayitvā kare ca viniveśya ha
tair eva sahito rājankarṇam abhyadravadbalī
- 17
स कम्पयन्न् इव महीं बलेन चतुरङ्गिणा
युयुधे पाण्डवश्रेष्ठः कर्णेनामित्रघातिना
sa kampayann iva mahīṃ balena caturaṅgiṇā
yuyudhe pāṇḍavaśreṣṭhaḥ karṇenāmitraghātinā
- 18
स कर्णं युधि निर्जित्य वशे कृत्वा च भारत
ततो विजिग्ये बलवान्राज्ञः पर्वतवासिनः
sa karṇaṃ yudhi nirjitya vaśe kṛtvā ca bhārata
tato vijigye balavānrājñaḥ parvatavāsinaḥ
- 19
अथ मोदागिरिं चैव राजानं बलवत्तरम्
पाण्डवो बाहुवीर्येण निजघान महामृधे
atha modāgiriṃ caiva rājānaṃ balavattaram
pāṇḍavo bāhuvīryeṇa nijaghāna mahāmṛdhe
- 20
ततः पौण्ड्राधिपं वीरं वासुदेवं महाबलम्
कौशिकीकच्छनिलयं राजानं च महौजसम्
tataḥ pauṇḍrādhipaṃ vīraṃ vāsudevaṃ mahābalam
kauśikīkacchanilayaṃ rājānaṃ ca mahaujasam
- 21
उभौ बलवृतौ वीरावुभौ तीव्रपराक्रमौ
निर्जित्याजौ महाराज वङ्गराजम् उपाद्रवत्
ubhau balavṛtau vīrāvubhau tīvraparākramau
nirjityājau mahārāja vaṅgarājam upādravat
- 22
समुद्रसेनं निर्जित्य चन्द्रसेनं च पार्थिवम्
ताम्रलिप्तं च राजानं काचं वङ्गाधिपं तथा
samudrasenaṃ nirjitya candrasenaṃ ca pārthivam
tāmraliptaṃ ca rājānaṃ kācaṃ vaṅgādhipaṃ tathā
- 23
सुह्मानाम् अधिपं चैव ये च सागरवासिनः
सर्वान्म्लेच्छगणांश्चैव विजिग्ये भरतर्षभः
suhmānām adhipaṃ caiva ye ca sāgaravāsinaḥ
sarvānmlecchagaṇāṃścaiva vijigye bharatarṣabhaḥ
- 24
एवं बहुविधान्देशान्विजित्य पवनात्मजः
वसु तेभ्य उपादाय लौहित्यम् अगमद्बली
evaṃ bahuvidhāndeśānvijitya pavanātmajaḥ
vasu tebhya upādāya lauhityam agamadbalī
- 25
स सर्वान्म्लेच्छनृपतीन्सागरद्वीपवासिनः
करम् आहारयामास रत्नानि विविधानि च
sa sarvānmlecchanṛpatīnsāgaradvīpavāsinaḥ
karam āhārayāmāsa ratnāni vividhāni ca
- 26
चन्दनागुरुवस्त्राणि मणिमुक्तम् अनुत्तमम्
काञ्चनं रजतं वज्रं विद्रुमं च महाधनम्
candanāguruvastrāṇi maṇimuktam anuttamam
kāñcanaṃ rajataṃ vajraṃ vidrumaṃ ca mahādhanam
- 27
स कोटिशतसंख्येन धनेन महता तदा
अभ्यवर्षद् अमेयात्मा धनवर्षेण पाण्डवम्
sa koṭiśatasaṃkhyena dhanena mahatā tadā
abhyavarṣad ameyātmā dhanavarṣeṇa pāṇḍavam
- 28
इन्द्रप्रस्थम् अथागम्य भीमो भीमपराक्रमः
निवेदयामास तदा धर्मराजाय तद्धनम्
indraprastham athāgamya bhīmo bhīmaparākramaḥ
nivedayāmāsa tadā dharmarājāya taddhanam

