58 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
भीमसेनस्ततः कृष्णम् उवाच यदुनन्दनम्
बुद्धिम् आस्थाय विपुलां जरासंधजिघांसया
vaiśaṃpāyana uvāca
bhīmasenastataḥ kṛṣṇam uvāca yadunandanam
buddhim āsthāya vipulāṃ jarāsaṃdhajighāṃsayā
- 2
नायं पापो मया कृष्ण युक्तः स्याद् अनुरोधितुम्
प्राणेन यदुशार्दूल बद्धवङ्क्षणवाससा
nāyaṃ pāpo mayā kṛṣṇa yuktaḥ syād anurodhitum
prāṇena yaduśārdūla baddhavaṅkṣaṇavāsasā
- 3
एवम् उक्तस्ततः कृष्णः प्रत्युवाच वृकोदरम्
त्वरयन्पुरुषव्याघ्रो जरासंधवधेप्सया
evam uktastataḥ kṛṣṇaḥ pratyuvāca vṛkodaram
tvarayanpuruṣavyāghro jarāsaṃdhavadhepsayā
- 4
यत्ते दैवं परं सत्त्वं यच्च ते मातरिश्वनः
बलं भीम जरासंधे दर्शयाशु तद् अद्य नः
yatte daivaṃ paraṃ sattvaṃ yacca te mātariśvanaḥ
balaṃ bhīma jarāsaṃdhe darśayāśu tad adya naḥ
- 5
एवम् उक्तस्तदा भीमो जरासंधम् अरिंदमः
उत्क्षिप्य भ्रामयद्राजन्बलवन्तं महाबलः
evam uktastadā bhīmo jarāsaṃdham ariṃdamaḥ
utkṣipya bhrāmayadrājanbalavantaṃ mahābalaḥ
- 6
भ्रामयित्वा शतगुणं भुजाभ्यां भरतर्षभ
बभञ्ज पृष्ठे संक्षिप्य निष्पिष्य विननाद च
bhrāmayitvā śataguṇaṃ bhujābhyāṃ bharatarṣabha
babhañja pṛṣṭhe saṃkṣipya niṣpiṣya vinanāda ca
- 7
तस्य निष्पिष्यमाणस्य पाण्डवस्य च गर्जतः
अभवत्तुमुलो नादः सर्वप्राणिभयंकरः
tasya niṣpiṣyamāṇasya pāṇḍavasya ca garjataḥ
abhavattumulo nādaḥ sarvaprāṇibhayaṃkaraḥ
- 8
वित्रेसुर्मागधाः सर्वे स्त्रीणां गर्भाश्च सुस्रुवुः
भीमसेनस्य नादेन जरासंधस्य चैव ह
vitresurmāgadhāḥ sarve strīṇāṃ garbhāśca susruvuḥ
bhīmasenasya nādena jarāsaṃdhasya caiva ha
- 9
किं नु स्विद्धिमवान्भिन्नः किं नु स्विद्दीर्यते मही
इति स्म मागधा जज्ञुर्भीमसेनस्य निस्वनात्
kiṃ nu sviddhimavānbhinnaḥ kiṃ nu sviddīryate mahī
iti sma māgadhā jajñurbhīmasenasya nisvanāt
- 10
ततो राजकुलद्वारि प्रसुप्तम् इव तं नृपम्
रात्रौ परासुम् उत्सृज्य निश्चक्रमुर् अरिंदमाः
tato rājakuladvāri prasuptam iva taṃ nṛpam
rātrau parāsum utsṛjya niścakramur ariṃdamāḥ
- 11
जरासंधरथं कृष्णो योजयित्वा पताकिनम्
आरोप्य भ्रातरौ चैव मोक्षयामास बान्धवान्
jarāsaṃdharathaṃ kṛṣṇo yojayitvā patākinam
āropya bhrātarau caiva mokṣayāmāsa bāndhavān
- 12
ते वै रत्नभुजं कृष्णं रत्नार्हं पृथिवीश्वराः
राजानश्चक्रुर् आसाद्य मोक्षिता महतो भयात्
te vai ratnabhujaṃ kṛṣṇaṃ ratnārhaṃ pṛthivīśvarāḥ
rājānaścakrur āsādya mokṣitā mahato bhayāt
- 13
अक्षतः शस्त्रसम्पन्नो जितारिः सह राजभिः
रथम् आस्थाय तं दिव्यं निर्जगाम गिरिव्रजात्
akṣataḥ śastrasampanno jitāriḥ saha rājabhiḥ
ratham āsthāya taṃ divyaṃ nirjagāma girivrajāt
- 14
यः स सोदर्यवान्नाम द्वियोधः कृष्णसारथिः
अभ्यासघाती संदृश्यो दुर्जयः सर्वराजभिः
yaḥ sa sodaryavānnāma dviyodhaḥ kṛṣṇasārathiḥ
abhyāsaghātī saṃdṛśyo durjayaḥ sarvarājabhiḥ
- 15
भीमार्जुनाभ्यां योधाभ्याम् आस्थितः कृष्णसारथिः
शुशुभे रथवर्यो ऽसौ दुर्जयः सर्वधन्विभिः
bhīmārjunābhyāṃ yodhābhyām āsthitaḥ kṛṣṇasārathiḥ
śuśubhe rathavaryo 'sau durjayaḥ sarvadhanvibhiḥ
- 16
शक्रविष्णू हि संग्रामे चेरतुस्तारकामये
रथेन तेन तं कृष्ण उपारुह्य ययौ तदा
śakraviṣṇū hi saṃgrāme ceratustārakāmaye
rathena tena taṃ kṛṣṇa upāruhya yayau tadā
- 17
तप्तचामीकराभेण किङ्किणीजालमालिना
मेघनिर्घोषनादेन जैत्रेणामित्रघातिना
taptacāmīkarābheṇa kiṅkiṇījālamālinā
meghanirghoṣanādena jaitreṇāmitraghātinā
- 18
येन शक्रो दानवानां जघान नवतीर्नव
तं प्राप्य समहृष्यन्त रथं ते पुरुषर्षभाः
yena śakro dānavānāṃ jaghāna navatīrnava
taṃ prāpya samahṛṣyanta rathaṃ te puruṣarṣabhāḥ
- 19
ततः कृष्णं महाबाहुं भ्रातृभ्यां सहितं तदा
रथस्थं मागधा दृष्ट्वा समपद्यन्त विस्मिताः
tataḥ kṛṣṇaṃ mahābāhuṃ bhrātṛbhyāṃ sahitaṃ tadā
rathasthaṃ māgadhā dṛṣṭvā samapadyanta vismitāḥ
- 20
हयैर्दिव्यैः समायुक्तो रथो वायुसमो जवे
अधिष्ठितः स शुशुभे कृष्णेनातीव भारत
hayairdivyaiḥ samāyukto ratho vāyusamo jave
adhiṣṭhitaḥ sa śuśubhe kṛṣṇenātīva bhārata
- 21
असङ्गी देवविहितस्तस्मिन्रथवरे ध्वजः
योजनाद्ददृशे श्रीमान् इन्द्रायुधसमप्रभः
asaṅgī devavihitastasminrathavare dhvajaḥ
yojanāddadṛśe śrīmān indrāyudhasamaprabhaḥ
- 22
चिन्तयामास कृष्णो ऽथ गरुत्मन्तं स चाभ्ययात्
क्षणे तस्मिन्स तेनासीच्चैत्ययूप इवोच्छ्रितः
cintayāmāsa kṛṣṇo 'tha garutmantaṃ sa cābhyayāt
kṣaṇe tasminsa tenāsīccaityayūpa ivocchritaḥ
- 23
व्यादितास्यैर्महानादैः सह भूतैर्ध्वजालयैः
तस्थौ रथवरे तस्मिन्गरुत्मान्पन्नगाशनः
vyāditāsyairmahānādaiḥ saha bhūtairdhvajālayaiḥ
tasthau rathavare tasmingarutmānpannagāśanaḥ
- 24
दुर्निरीक्ष्यो हि भूतानां तेजसाभ्यधिकं बभौ
आदित्य इव मध्याह्ने सहस्रकिरणावृतः
durnirīkṣyo hi bhūtānāṃ tejasābhyadhikaṃ babhau
āditya iva madhyāhne sahasrakiraṇāvṛtaḥ
- 25
न स सजति वृक्षेषु शस्त्रैश्चापि न रिष्यते
दिव्यो ध्वजवरो राजन्दृश्यते देवमानुषैः
na sa sajati vṛkṣeṣu śastraiścāpi na riṣyate
divyo dhvajavaro rājandṛśyate devamānuṣaiḥ
- 26
तम् आस्थाय रथं दिव्यं पर्जन्यसमनिस्वनम्
निर्ययौ पुरुषव्याघ्रः पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः
tam āsthāya rathaṃ divyaṃ parjanyasamanisvanam
niryayau puruṣavyāghraḥ pāṇḍavābhyāṃ sahācyutaḥ
- 27
यं लेभे वासवाद्राजा वसुस्तस्माद्बृहद्रथः
बृहद्रथात्क्रमेणैव प्राप्तो बार्हद्रथं नृपम्
yaṃ lebhe vāsavādrājā vasustasmādbṛhadrathaḥ
bṛhadrathātkrameṇaiva prāpto bārhadrathaṃ nṛpam
- 28
स निर्ययौ महाबाहुः पुण्डरीकेक्षणस्ततः
गिरिव्रजाद्बहिस्तस्थौ समे देशे महायशाः
sa niryayau mahābāhuḥ puṇḍarīkekṣaṇastataḥ
girivrajādbahistasthau same deśe mahāyaśāḥ
- 29
तत्रैनं नागराः सर्वे सत्कारेणाभ्ययुस्तदा
ब्राह्मणप्रमुखा राजन्विधिदृष्टेन कर्मणा
tatrainaṃ nāgarāḥ sarve satkāreṇābhyayustadā
brāhmaṇapramukhā rājanvidhidṛṣṭena karmaṇā
- 30
बन्धनाद्विप्रमुक्ताश्च राजानो मधुसूदनम्
पूजयामासुरूचुश्च सान्त्वपूर्वम् इदं वचः
bandhanādvipramuktāśca rājāno madhusūdanam
pūjayāmāsurūcuśca sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ

