38 shlokas
- 1
नारद उवाच
कथयिष्ये सभां दिव्यां युधिष्ठिर निबोध ताम्
वैवस्वतस्य याम् अर्थे विश्वकर्मा चकार ह
nārada uvāca
kathayiṣye sabhāṃ divyāṃ yudhiṣṭhira nibodha tām
vaivasvatasya yām arthe viśvakarmā cakāra ha
- 2
तैजसी सा सभा राजन्बभूव शतयोजना
विस्तारायामसम्पन्ना भूयसी चापि पाण्डव
taijasī sā sabhā rājanbabhūva śatayojanā
vistārāyāmasampannā bhūyasī cāpi pāṇḍava
- 3
अर्कप्रकाशा भ्राजिष्णुः सर्वतः कामचारिणी
नैवातिशीता नात्युष्णा मनसश्च प्रहर्षिणी
arkaprakāśā bhrājiṣṇuḥ sarvataḥ kāmacāriṇī
naivātiśītā nātyuṣṇā manasaśca praharṣiṇī
- 4
न शोको न जरा तस्यां क्षुत्पिपासे न चाप्रियम्
न च दैन्यं क्लमो वापि प्रतिकूलं न चाप्युत
na śoko na jarā tasyāṃ kṣutpipāse na cāpriyam
na ca dainyaṃ klamo vāpi pratikūlaṃ na cāpyuta
- 5
सर्वे कामाः स्थितास्तस्यां ये दिव्या ये च मानुषाः
रसवच्च प्रभूतं च भक्ष्यभोज्यम् अरिंदम
लेह्यं चोष्यं च पेयं च हृद्यं स्वादु मनोहरम्
sarve kāmāḥ sthitāstasyāṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ
rasavacca prabhūtaṃ ca bhakṣyabhojyam ariṃdama
lehyaṃ coṣyaṃ ca peyaṃ ca hṛdyaṃ svādu manoharam
- 6
पुण्यगन्धाः स्रजस्तत्र नित्यपुष्पफलद्रुमाः
रसवन्ति च तोयानि शीतान्युष्णानि चैव ह
वृक्षाश्च विविधास्तत्र नित्यपुष्पा मनोरमाः
शीतलानि च रम्याणि सुखोष्णानि च भारत
puṇyagandhāḥ srajastatra nityapuṣpaphaladrumāḥ
rasavanti ca toyāni śītānyuṣṇāni caiva ha
vṛkṣāśca vividhāstatra nityapuṣpā manoramāḥ
śītalāni ca ramyāṇi sukhoṣṇāni ca bhārata
- 7
तस्यां राजर्षयः पुण्यास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः
यमं वैवस्वतं तात प्रहृष्टाः पर्युपासते
tasyāṃ rājarṣayaḥ puṇyāstathā brahmarṣayo 'malāḥ
yamaṃ vaivasvataṃ tāta prahṛṣṭāḥ paryupāsate
- 8
ययातिर्नहुषः पूरुर्मान्धाता सोमको नृगः
त्रसदस्युश्च तुरयः कृतवीर्यः श्रुतश्रवाः
yayātirnahuṣaḥ pūrurmāndhātā somako nṛgaḥ
trasadasyuśca turayaḥ kṛtavīryaḥ śrutaśravāḥ
- 9
अरिप्रणुत्सुसिंहश्च कृतवेगः कृतिर्निमिः
प्रतर्दनः शिबिर्मत्स्यः पृथ्वक्षो ऽथ बृहद्रथः
aripraṇutsusiṃhaśca kṛtavegaḥ kṛtirnimiḥ
pratardanaḥ śibirmatsyaḥ pṛthvakṣo 'tha bṛhadrathaḥ
- 10
ऐडो मरुत्तः कुशिकः सांकाश्यः सांकृतिर्भवः
चतुरश्वः सदश्वोर्मिः कार्तवीर्यश्च पार्थिवः
aiḍo maruttaḥ kuśikaḥ sāṃkāśyaḥ sāṃkṛtirbhavaḥ
caturaśvaḥ sadaśvormiḥ kārtavīryaśca pārthivaḥ
- 11
भरतस्तथा सुरथः सुनीथो नैषधो नलः
भरतः सुरथश्चैव तथा राजा तपोरथः
सुनीथो निशठो राजा नलो वै निषधाधिपः
दिवोदासो ऽथ सुमना अम्बरीषो भगीरथः
लोमपादो ऽनरण्यश्च लोहितः पूरुर् उद्वहः
bharatastathā surathaḥ sunītho naiṣadho nalaḥ
bharataḥ surathaścaiva tathā rājā taporathaḥ
sunītho niśaṭho rājā nalo vai niṣadhādhipaḥ
divodāso 'tha sumanā ambarīṣo bhagīrathaḥ
lomapādo 'naraṇyaśca lohitaḥ pūrur udvahaḥ
- 12
व्यश्वः सदश्वो वध्र्यश्वः पञ्चहस्तः पृथुश्रवाः
रुषद्गुर्वृषसेनश्च क्षुपश्च सुमहाबलः
vyaśvaḥ sadaśvo vadhryaśvaḥ pañcahastaḥ pṛthuśravāḥ
ruṣadgurvṛṣasenaśca kṣupaśca sumahābalaḥ
- 13
रुषदश्वो वसुमनाः पुरुकुत्सो ध्वजी रथी
आर्ष्टिषेणो दिलीपश्च महात्मा चाप्युशीनरः
ruṣadaśvo vasumanāḥ purukutso dhvajī rathī
ārṣṭiṣeṇo dilīpaśca mahātmā cāpyuśīnaraḥ
- 14
औशीनरः पुण्डरीकः शर्यातिः शरभः शुचिः
अङ्गो ऽरिष्टश्च वेनश्च दुःषन्तः संजयो जयः
auśīnaraḥ puṇḍarīkaḥ śaryātiḥ śarabhaḥ śuciḥ
aṅgo 'riṣṭaśca venaśca duḥṣantaḥ saṃjayo jayaḥ
- 15
भाङ्गास्वरिः सुनीथश्च निषधो ऽथ त्विषीरथः
करंधमो बाह्लिकश्च सुद्युम्नो बलवान्मधुः
ऐलो मरुत्तश्च तथा बलवान्पृथिवीपतिः
bhāṅgāsvariḥ sunīthaśca niṣadho 'tha tviṣīrathaḥ
karaṃdhamo bāhlikaśca sudyumno balavānmadhuḥ
ailo maruttaśca tathā balavānpṛthivīpatiḥ
- 16
कपोतरोमा तृणकः सहदेवार्जुनौ तथा
व्यश्वः साश्वः कृशाश्वश्च शशबिन्दुश्च पार्थिवः
राजा दशरथश्चैव ककुत्स्थो ऽथ प्रवर्धनः
रामो दाशरथिश्चैव लक्ष्मणो ऽथ प्रतर्दनः
kapotaromā tṛṇakaḥ sahadevārjunau tathā
vyaśvaḥ sāśvaḥ kṛśāśvaśca śaśabinduśca pārthivaḥ
rājā daśarathaścaiva kakutstho 'tha pravardhanaḥ
rāmo dāśarathiścaiva lakṣmaṇo 'tha pratardanaḥ
- 17
अलर्कः कक्षसेनश्च गयो गौराश्व एव च
जामदग्न्यो ऽथ रामो ऽत्र नाभागसगरौ तथा
alarkaḥ kakṣasenaśca gayo gaurāśva eva ca
jāmadagnyo 'tha rāmo 'tra nābhāgasagarau tathā
- 18
भूरिद्युम्नो महाश्वश्च पृथ्वश्वो जनकस्तथा
वैन्यो राजा वारिषेणः पुरुजो जनमेजयः
bhūridyumno mahāśvaśca pṛthvaśvo janakastathā
vainyo rājā vāriṣeṇaḥ purujo janamejayaḥ
- 19
ब्रह्मदत्तस्त्रिगर्तश्च राजोपरिचरस्तथा
इन्द्रद्युम्नो भीमजानुर्गयः पृष्ठो नयो ऽनघः
brahmadattastrigartaśca rājoparicarastathā
indradyumno bhīmajānurgayaḥ pṛṣṭho nayo 'naghaḥ
- 20
पद्मो ऽथ मुचुकुन्दश्च भूरिद्युम्नः प्रसेनजित्
अरिष्टनेमिः प्रद्युम्नः पृथगश्वो ऽजकस्तथा
padmo 'tha mucukundaśca bhūridyumnaḥ prasenajit
ariṣṭanemiḥ pradyumnaḥ pṛthagaśvo 'jakastathā
- 21
शतं मत्स्या नृपतयः शतं नीपाः शतं हयाः
धृतराष्ट्राश्चैकशतम् अशीतिर्जनमेजयाः
śataṃ matsyā nṛpatayaḥ śataṃ nīpāḥ śataṃ hayāḥ
dhṛtarāṣṭrāścaikaśatam aśītirjanamejayāḥ
- 22
शतं च ब्रह्मदत्तानाम् ईरिणां वैरिणां शतम्
भीष्माणां द्वे शते ऽप्यत्र भीमानां तु तथा शतम्
शतं च प्रतिविन्ध्यानां शतं नागाः शतं हयाः
पलाशानां शतं ज्ञेयं शतं काशकुशादयः
शंतनुश्चैव राजर्षिः पाण्डुश्चैव पिता तव
śataṃ ca brahmadattānām īriṇāṃ vairiṇāṃ śatam
bhīṣmāṇāṃ dve śate 'pyatra bhīmānāṃ tu tathā śatam
śataṃ ca prativindhyānāṃ śataṃ nāgāḥ śataṃ hayāḥ
palāśānāṃ śataṃ jñeyaṃ śataṃ kāśakuśādayaḥ
śaṃtanuścaiva rājarṣiḥ pāṇḍuścaiva pitā tava
- 23
उशद्गवः शतरथो देवराजो जयद्रथः
वृषादर्भिश्च राजर्षिर्धाम्ना सह समन्त्रिणा
uśadgavaḥ śataratho devarājo jayadrathaḥ
vṛṣādarbhiśca rājarṣirdhāmnā saha samantriṇā
- 24
अथापरे सहस्राणि ये गताः शशबिन्दवः
इष्ट्वाश्वमेधैर्बहुभिर्महद्भिर्भूरिदक्षिणैः
athāpare sahasrāṇi ye gatāḥ śaśabindavaḥ
iṣṭvāśvamedhairbahubhirmahadbhirbhūridakṣiṇaiḥ
- 25
एते राजर्षयः पुण्याः कीर्तिमन्तो बहुश्रुताः
तस्यां सभायां राजर्षे वैवस्वतम् उपासते
ete rājarṣayaḥ puṇyāḥ kīrtimanto bahuśrutāḥ
tasyāṃ sabhāyāṃ rājarṣe vaivasvatam upāsate
- 26
अगस्त्यो ऽथ मतङ्गश्च कालो मृत्युस्तथैव च
यज्वानश्चैव सिद्धाश्च ये च योगशरीरिणः
agastyo 'tha mataṅgaśca kālo mṛtyustathaiva ca
yajvānaścaiva siddhāśca ye ca yogaśarīriṇaḥ
- 27
अग्निष्वात्ताश्च पितरः फेनपाश्चोष्मपाश्च ये
स्वधावन्तो बर्हिषदो मूर्तिमन्तस्तथापरे
agniṣvāttāśca pitaraḥ phenapāścoṣmapāśca ye
svadhāvanto barhiṣado mūrtimantastathāpare
- 28
कालचक्रं च साक्षाच्च भगवान्हव्यवाहनः
नरा दुष्कृतकर्माणो दक्षिणायनमृत्यवः
kālacakraṃ ca sākṣācca bhagavānhavyavāhanaḥ
narā duṣkṛtakarmāṇo dakṣiṇāyanamṛtyavaḥ
- 29
कालस्य नयने युक्ता यमस्य पुरुषाश्च ये
तस्यां शिंशपपालाशास्तथा काशकुशादयः
उपासते धर्मराजं मूर्तिमन्तो निरामयाः
kālasya nayane yuktā yamasya puruṣāśca ye
tasyāṃ śiṃśapapālāśāstathā kāśakuśādayaḥ
upāsate dharmarājaṃ mūrtimanto nirāmayāḥ
- 30
एते चान्ये च बहवः पितृराजसभासदः
अशक्याः परिसंख्यातुं नामभिः कर्मभिस्तथा
ete cānye ca bahavaḥ pitṛrājasabhāsadaḥ
aśakyāḥ parisaṃkhyātuṃ nāmabhiḥ karmabhistathā

