54 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
रक्षणाद्धर्मराजस्य सत्यस्य परिपालनात्
शत्रूणां क्षपणाच्चैव स्वकर्मनिरताः प्रजाः
vaiśaṃpāyana uvāca
rakṣaṇāddharmarājasya satyasya paripālanāt
śatrūṇāṃ kṣapaṇāccaiva svakarmaniratāḥ prajāḥ
- 2
बलीनां सम्यग् आदानाद्धर्मतश्चानुशासनात्
निकामवर्षी पर्जन्यः स्फीतो जनपदो ऽभवत्
balīnāṃ samyag ādānāddharmataścānuśāsanāt
nikāmavarṣī parjanyaḥ sphīto janapado 'bhavat
- 3
सर्वारम्भाः सुप्रवृत्ता गोरक्षं कर्षणं वणिक्
विशेषात्सर्वम् एवैतत्संजज्ञे राजकर्मणः
sarvārambhāḥ supravṛttā gorakṣaṃ karṣaṇaṃ vaṇik
viśeṣātsarvam evaitatsaṃjajñe rājakarmaṇaḥ
- 4
दस्युभ्यो वञ्चकेभ्यो वा राजन्प्रति परस्परम्
राजवल्लभतश्चैव नाश्रूयन्त मृषा गिरः
dasyubhyo vañcakebhyo vā rājanprati parasparam
rājavallabhataścaiva nāśrūyanta mṛṣā giraḥ
- 5
अवर्षं चातिवर्षं च व्याधिपावकमूर्छनम्
सर्वम् एतत्तदा नासीद्धर्मनित्ये युधिष्ठिरे
avarṣaṃ cātivarṣaṃ ca vyādhipāvakamūrchanam
sarvam etattadā nāsīddharmanitye yudhiṣṭhire
- 6
प्रियं कर्तुम् उपस्थातुं बलिकर्म स्वभावजम्
अभिहर्तुं नृपा जग्मुर्नान्यैः कार्यैः पृथक्पृथक्
priyaṃ kartum upasthātuṃ balikarma svabhāvajam
abhihartuṃ nṛpā jagmurnānyaiḥ kāryaiḥ pṛthakpṛthak
- 7
धर्म्यैर्धनागमैस्तस्य ववृधे निचयो महान्
कर्तुं यस्य न शक्येत क्षयो वर्षशतैर् अपि
dharmyairdhanāgamaistasya vavṛdhe nicayo mahān
kartuṃ yasya na śakyeta kṣayo varṣaśatair api
- 8
स्वकोशस्य परीमाणं कोष्ठस्य च महीपतिः
विज्ञाय राजा कौन्तेयो यज्ञायैव मनो दधे
svakośasya parīmāṇaṃ koṣṭhasya ca mahīpatiḥ
vijñāya rājā kaunteyo yajñāyaiva mano dadhe
- 9
सुहृदश्चैव तं सर्वे पृथक्च सह चाब्रुवन्
यज्ञकालस्तव विभो क्रियताम् अत्र सांप्रतम्
suhṛdaścaiva taṃ sarve pṛthakca saha cābruvan
yajñakālastava vibho kriyatām atra sāṃpratam
- 10
अथैवं ब्रुवताम् एव तेषाम् अभ्याययौ हरिः
ऋषिः पुराणो वेदात्मा दृश्यश्चापि विजानताम्
athaivaṃ bruvatām eva teṣām abhyāyayau hariḥ
ṛṣiḥ purāṇo vedātmā dṛśyaścāpi vijānatām
- 11
जगतस्तस्थुषां श्रेष्ठः प्रभवश्चाप्ययश्च ह
भूतभव्यभवन्नाथः केशवः केशिसूदनः
jagatastasthuṣāṃ śreṣṭhaḥ prabhavaścāpyayaśca ha
bhūtabhavyabhavannāthaḥ keśavaḥ keśisūdanaḥ
- 12
प्राकारः सर्ववृष्णीनाम् आपत्स्वभयदो ऽरिहा
बलाधिकारे निक्षिप्य संहत्यानकदुन्दुभिम्
prākāraḥ sarvavṛṣṇīnām āpatsvabhayado 'rihā
balādhikāre nikṣipya saṃhatyānakadundubhim
- 13
उच्चावचम् उपादाय धर्मराजाय माधवः
धनौघं पुरुषव्याघ्रो बलेन महता वृतः
uccāvacam upādāya dharmarājāya mādhavaḥ
dhanaughaṃ puruṣavyāghro balena mahatā vṛtaḥ
- 14
तं धनौघम् अपर्यन्तं रत्नसागरम् अक्षयम्
नादयन्रथघोषेण प्रविवेश पुरोत्तमम्
taṃ dhanaugham aparyantaṃ ratnasāgaram akṣayam
nādayanrathaghoṣeṇa praviveśa purottamam
- 15
असूर्यम् इव सूर्येण निवातम् इव वायुना
कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम्
asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā
kṛṣṇena samupetena jahṛṣe bhārataṃ puram
- 16
तं मुदाभिसमागम्य सत्कृत्य च यथाविधि
संपृष्ट्वा कुशलं चैव सुखासीनं युधिष्ठिरः
taṃ mudābhisamāgamya satkṛtya ca yathāvidhi
saṃpṛṣṭvā kuśalaṃ caiva sukhāsīnaṃ yudhiṣṭhiraḥ
- 17
धौम्यद्वैपायनमुखैर् ऋत्विग्भिः पुरुषर्षभः
भीमार्जुनयमैश्चापि सहितः कृष्णम् अब्रवीत्
dhaumyadvaipāyanamukhair ṛtvigbhiḥ puruṣarṣabhaḥ
bhīmārjunayamaiścāpi sahitaḥ kṛṣṇam abravīt
- 18
त्वत्कृते पृथिवी सर्वा मद्वशे कृष्ण वर्तते
धनं च बहु वार्ष्णेय त्वत्प्रसादाद् उपार्जितम्
tvatkṛte pṛthivī sarvā madvaśe kṛṣṇa vartate
dhanaṃ ca bahu vārṣṇeya tvatprasādād upārjitam
- 19
सो ऽहम् इच्छामि तत्सर्वं विधिवद्देवकीसुत
उपयोक्तुं द्विजाग्र्येषु हव्यवाहे च माधव
so 'ham icchāmi tatsarvaṃ vidhivaddevakīsuta
upayoktuṃ dvijāgryeṣu havyavāhe ca mādhava
- 20
तद् अहं यष्टुम् इच्छामि दाशार्ह सहितस्त्वया
अनुजैश्च महाबाहो तन्मानुज्ञातुम् अर्हसि
tad ahaṃ yaṣṭum icchāmi dāśārha sahitastvayā
anujaiśca mahābāho tanmānujñātum arhasi
- 21
स दीक्षापय गोविन्द त्वम् आत्मानं महाभुज
त्वयीष्टवति दाशार्ह विपाप्मा भविता ह्यहम्
sa dīkṣāpaya govinda tvam ātmānaṃ mahābhuja
tvayīṣṭavati dāśārha vipāpmā bhavitā hyaham
- 22
मां वाप्यभ्यनुजानीहि सहैभिर् अनुजैर्विभो
अनुज्ञातस्त्वया कृष्ण प्राप्नुयां क्रतुम् उत्तमम्
māṃ vāpyabhyanujānīhi sahaibhir anujairvibho
anujñātastvayā kṛṣṇa prāpnuyāṃ kratum uttamam
- 23
तं कृष्णः प्रत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम्
त्वम् एव राजशार्दूल सम्राड् अर्हो महाक्रतुम्
सम्प्राप्नुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास्ततो वयम्
taṃ kṛṣṇaḥ pratyuvācedaṃ bahūktvā guṇavistaram
tvam eva rājaśārdūla samrāḍ arho mahākratum
samprāpnuhi tvayā prāpte kṛtakṛtyāstato vayam
- 24
यजस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि श्रेयस्यवस्थिते
नियुङ्क्ष्व चापि मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः
yajasvābhīpsitaṃ yajñaṃ mayi śreyasyavasthite
niyuṅkṣva cāpi māṃ kṛtye sarvaṃ kartāsmi te vacaḥ
- 25
युधिष्ठिर उवाच
सफलः कृष्ण संकल्पः सिद्धिश्च नियता मम
यस्य मे त्वं हृषीकेश यथेप्सितम् उपस्थितः
yudhiṣṭhira uvāca
saphalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ siddhiśca niyatā mama
yasya me tvaṃ hṛṣīkeśa yathepsitam upasthitaḥ
- 26
वैशंपायन उवाच
अनुज्ञातस्तु कृष्णेन पाण्डवो भ्रातृभिः सह
ईहितुं राजसूयाय साधनान्युपचक्रमे
vaiśaṃpāyana uvāca
anujñātastu kṛṣṇena pāṇḍavo bhrātṛbhiḥ saha
īhituṃ rājasūyāya sādhanānyupacakrame
- 27
तत आज्ञापयामास पाण्डवो ऽरिनिबर्हणः
सहदेवं युधां श्रेष्ठं मन्त्रिणश्चैव सर्वशः
tata ājñāpayāmāsa pāṇḍavo 'rinibarhaṇaḥ
sahadevaṃ yudhāṃ śreṣṭhaṃ mantriṇaścaiva sarvaśaḥ
- 28
अस्मिन्क्रतौ यथोक्तानि यज्ञाङ्गानि द्विजातिभिः
तथोपकरणं सर्वं मङ्गलानि च सर्वशः
asminkratau yathoktāni yajñāṅgāni dvijātibhiḥ
tathopakaraṇaṃ sarvaṃ maṅgalāni ca sarvaśaḥ
- 29
अधियज्ञांश्च संभारान्धौम्योक्तान्क्षिप्रम् एव हि
समानयन्तु पुरुषा यथायोगं यथाक्रमम्
adhiyajñāṃśca saṃbhārāndhaumyoktānkṣipram eva hi
samānayantu puruṣā yathāyogaṃ yathākramam
- 30
इन्द्रसेनो विशोकश्च पूरुश्चार्जुनसारथिः
अन्नाद्याहरणे युक्ताः सन्तु मत्प्रियकाम्यया
indraseno viśokaśca pūruścārjunasārathiḥ
annādyāharaṇe yuktāḥ santu matpriyakāmyayā

