23 shlokas
- 1
शिशुपाल उवाच
नायम् अर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु
महीपतिषु कौरव्य राजवत्पार्थिवार्हणम्
śiśupāla uvāca
nāyam arhati vārṣṇeyastiṣṭhatsviha mahātmasu
mahīpatiṣu kauravya rājavatpārthivārhaṇam
- 2
नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु
यत्कामात्पुण्डरीकाक्षं पाण्डवार्चितवान् असि
nāyaṃ yuktaḥ samācāraḥ pāṇḍaveṣu mahātmasu
yatkāmātpuṇḍarīkākṣaṃ pāṇḍavārcitavān asi
- 3
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः
अयं तत्राभ्यतिक्रान्त आपगेयो ऽल्पदर्शनः
bālā yūyaṃ na jānīdhvaṃ dharmaḥ sūkṣmo hi pāṇḍavāḥ
ayaṃ tatrābhyatikrānta āpageyo 'lpadarśanaḥ
- 4
त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया
भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम्
tvādṛśo dharmayukto hi kurvāṇaḥ priyakāmyayā
bhavatyabhyadhikaṃ bhīṣmo lokeṣvavamataḥ satām
- 5
कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम्
अर्हणाम् अर्हति तथा यथा युष्माभिर् अर्चितः
kathaṃ hyarājā dāśārho madhye sarvamahīkṣitām
arhaṇām arhati tathā yathā yuṣmābhir arcitaḥ
- 6
अथ वा मन्यसे कृष्णं स्थविरं भरतर्षभ
वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथम् अर्हति तत्सुतः
atha vā manyase kṛṣṇaṃ sthaviraṃ bharatarṣabha
vasudeve sthite vṛddhe katham arhati tatsutaḥ
- 7
अथ वा वासुदेवो ऽपि प्रियकामो ऽनुवृत्तवान्
द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवो ऽर्हति पूजनम्
atha vā vāsudevo 'pi priyakāmo 'nuvṛttavān
drupade tiṣṭhati kathaṃ mādhavo 'rhati pūjanam
- 8
आचार्यं मन्यसे कृष्णम् अथ वा कुरुपुंगव
द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्माद् अर्चितवान् असि
ācāryaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurupuṃgava
droṇe tiṣṭhati vārṣṇeyaṃ kasmād arcitavān asi
- 9
ऋत्विजं मन्यसे कृष्णम् अथ वा कुरुनन्दन
द्वैपायने स्थिते विप्रे कथं कृष्णो ऽर्चितस्त्वया
ṛtvijaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurunandana
dvaipāyane sthite vipre kathaṃ kṛṣṇo 'rcitastvayā
- 10
नैव ऋत्विङ्न चाचार्यो न राजा मधुसूदनः
अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किम् अन्यत्प्रियकाम्यया
naiva ṛtviṅna cācāryo na rājā madhusūdanaḥ
arcitaśca kuruśreṣṭha kim anyatpriyakāmyayā
- 11
अथ वाप्यर्चनीयो ऽयं युष्माकं मधुसूदनः
किं राजभिर् इहानीतैर् अवमानाय भारत
atha vāpyarcanīyo 'yaṃ yuṣmākaṃ madhusūdanaḥ
kiṃ rājabhir ihānītair avamānāya bhārata
- 12
वयं तु न भयाद् अस्य कौन्तेयस्य महात्मनः
प्रयच्छामः करान्सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात्
vayaṃ tu na bhayād asya kaunteyasya mahātmanaḥ
prayacchāmaḥ karānsarve na lobhānna ca sāntvanāt
- 13
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः
करान् अस्मै प्रयच्छामः सो ऽयम् अस्मान्न मन्यते
asya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ
karān asmai prayacchāmaḥ so 'yam asmānna manyate
- 14
किम् अन्यद् अवमानाद्धि यद् इमं राजसंसदि
अप्राप्तलक्षणं कृष्णम् अर्घ्येणार्चितवान् असि
kim anyad avamānāddhi yad imaṃ rājasaṃsadi
aprāptalakṣaṇaṃ kṛṣṇam arghyeṇārcitavān asi
- 15
अकस्माद्धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम्
को हि धर्मच्युते पूजाम् एवं युक्तां प्रयोजयेत्
यो ऽयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान्पुरा
akasmāddharmaputrasya dharmātmeti yaśo gatam
ko hi dharmacyute pūjām evaṃ yuktāṃ prayojayet
yo 'yaṃ vṛṣṇikule jāto rājānaṃ hatavānpurā
- 16
अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात्
कृपणत्वं निविष्टं च कृष्णे ऽर्घ्यस्य निवेदनात्
adya dharmātmatā caiva vyapakṛṣṭā yudhiṣṭhirāt
kṛpaṇatvaṃ niviṣṭaṃ ca kṛṣṇe 'rghyasya nivedanāt
- 17
यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः
ननु त्वयापि बोद्धव्यं यां पूजां माधवो ऽर्हति
yadi bhītāśca kaunteyāḥ kṛpaṇāśca tapasvinaḥ
nanu tvayāpi boddhavyaṃ yāṃ pūjāṃ mādhavo 'rhati
- 18
अथ वा कृपणैर् एताम् उपनीतां जनार्दन
पूजाम् अनर्हः कस्मात्त्वम् अभ्यनुज्ञातवान् असि
atha vā kṛpaṇair etām upanītāṃ janārdana
pūjām anarhaḥ kasmāttvam abhyanujñātavān asi
- 19
अयुक्ताम् आत्मनः पूजां त्वं पुनर्बहु मन्यसे
हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशितुं श्वेव निर्जने
ayuktām ātmanaḥ pūjāṃ tvaṃ punarbahu manyase
haviṣaḥ prāpya niṣyandaṃ prāśituṃ śveva nirjane
- 20
न त्वयं पार्थिवेन्द्राणाम् अवमानः प्रयुज्यते
त्वाम् एव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन
na tvayaṃ pārthivendrāṇām avamānaḥ prayujyate
tvām eva kuravo vyaktaṃ pralambhante janārdana
- 21
क्लीबे दारक्रिया यादृग् अन्धे वा रूपदर्शनम्
अराज्ञो राजवत्पूजा तथा ते मधुसूदन
klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam
arājño rājavatpūjā tathā te madhusūdana
- 22
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः
वासुदेवो ऽप्ययं दृष्टः सर्वम् एतद्यथातथम्
dṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājā dṛṣṭo bhīṣmaśca yādṛśaḥ
vāsudevo 'pyayaṃ dṛṣṭaḥ sarvam etadyathātatham
- 23
इत्युक्त्वा शिशुपालस्तान् उत्थाय परमासनात्
निर्ययौ सदसस्तस्मात्सहितो राजभिस्तदा
ityuktvā śiśupālastān utthāya paramāsanāt
niryayau sadasastasmātsahito rājabhistadā

