42 shlokas
- 1
दुर्योधन उवाच
दायं तु तस्मै विविधं शृणु मे गदतो ऽनघ
यज्ञार्थं राजभिर्दत्तं महान्तं धनसंचयम्
duryodhana uvāca
dāyaṃ tu tasmai vividhaṃ śṛṇu me gadato 'nagha
yajñārthaṃ rājabhirdattaṃ mahāntaṃ dhanasaṃcayam
- 2
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदाम् अभितो नदीम्
ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्याम् उपासते
merumandarayormadhye śailodām abhito nadīm
ye te kīcakaveṇūnāṃ chāyāṃ ramyām upāsate
- 3
खशा एकाशनाज्योहाः प्रदरा दीर्घवेणवः
पशुपाश्च कुणिन्दाश्च तङ्गणाः परतङ्गणाः
khaśā ekāśanājyohāḥ pradarā dīrghaveṇavaḥ
paśupāśca kuṇindāśca taṅgaṇāḥ parataṅgaṇāḥ
- 4
ते वै पिपीलिकं नाम वरदत्तं पिपीलिकैः
जातरूपं द्रोणमेयम् अहार्षुः पुञ्जशो नृपाः
te vai pipīlikaṃ nāma varadattaṃ pipīlikaiḥ
jātarūpaṃ droṇameyam ahārṣuḥ puñjaśo nṛpāḥ
- 5
कृष्णांल्ललामांश्चमराञ्शुक्लांश्चान्याञ्शशिप्रभान्
हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादु क्षौद्रं तथा बहु
kṛṣṇāṃllalāmāṃścamarāñśuklāṃścānyāñśaśiprabhān
himavatpuṣpajaṃ caiva svādu kṣaudraṃ tathā bahu
- 6
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्चाप्यपोढं माल्यम् अम्बुभिः
उत्तराद् अपि कैलासाद् ओषधीः सुमहाबलाः
uttarebhyaḥ kurubhyaścāpyapoḍhaṃ mālyam ambubhiḥ
uttarād api kailāsād oṣadhīḥ sumahābalāḥ
- 7
पार्वतीया बलिं चान्यम् आहृत्य प्रणताः स्थिताः
अजातशत्रोर्नृपतेर्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
pārvatīyā baliṃ cānyam āhṛtya praṇatāḥ sthitāḥ
ajātaśatrornṛpaterdvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 8
ये परार्धे हिमवतः सूर्योदयगिरौ नृपाः
वारिषेणसमुद्रान्ते लोहित्यम् अभितश्च ये
फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः
ye parārdhe himavataḥ sūryodayagirau nṛpāḥ
vāriṣeṇasamudrānte lohityam abhitaśca ye
phalamūlāśanā ye ca kirātāścarmavāsasaḥ
- 9
चन्दनागुरुकाष्ठानां भारान्कालीयकस्य च
चर्मरत्नसुवर्णानां गन्धानां चैव राशयः
candanāgurukāṣṭhānāṃ bhārānkālīyakasya ca
carmaratnasuvarṇānāṃ gandhānāṃ caiva rāśayaḥ
- 10
कैरातिकानाम् अयुतं दासीनां च विशां पते
आहृत्य रमणीयार्थान्दूरजान्मृगपक्षिणः
kairātikānām ayutaṃ dāsīnāṃ ca viśāṃ pate
āhṛtya ramaṇīyārthāndūrajānmṛgapakṣiṇaḥ
- 11
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यं भूरिवर्चसम्
बलिं च कृत्स्नम् आदाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
nicitaṃ parvatebhyaśca hiraṇyaṃ bhūrivarcasam
baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 12
कायव्या दरदा दार्वाः शूरा वैयमकास्तथा
औदुम्बरा दुर्विभागाः पारदा बाह्लिकैः सह
kāyavyā daradā dārvāḥ śūrā vaiyamakāstathā
audumbarā durvibhāgāḥ pāradā bāhlikaiḥ saha
- 13
काश्मीराः कुन्दमानाश्च पौरका हंसकायनाः
शिबित्रिगर्तयौधेया राजन्या मद्रकेकयाः
kāśmīrāḥ kundamānāśca paurakā haṃsakāyanāḥ
śibitrigartayaudheyā rājanyā madrakekayāḥ
- 14
अम्बष्ठाः कौकुरास्तार्क्ष्या वस्त्रपाः पह्लवैः सह
वसातयः समौलेयाः सह क्षुद्रकमालवैः
ambaṣṭhāḥ kaukurāstārkṣyā vastrapāḥ pahlavaiḥ saha
vasātayaḥ samauleyāḥ saha kṣudrakamālavaiḥ
- 15
शौण्डिकाः कुक्कुराश्चैव शकाश्चैव विशां पते
अङ्गा वङ्गाश्च पुण्ड्राश्च शानवत्या गयास्तथा
śauṇḍikāḥ kukkurāścaiva śakāścaiva viśāṃ pate
aṅgā vaṅgāśca puṇḍrāśca śānavatyā gayāstathā
- 16
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रपाणयः
आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशो ऽजातशत्रवे
sujātayaḥ śreṇimantaḥ śreyāṃsaḥ śastrapāṇayaḥ
āhārṣuḥ kṣatriyā vittaṃ śataśo 'jātaśatrave
- 17
वङ्गाः कलिङ्गपतयस्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः
दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं प्रावरान् अपि
vaṅgāḥ kaliṅgapatayastāmraliptāḥ sapuṇḍrakāḥ
dukūlaṃ kauśikaṃ caiva patrorṇaṃ prāvarān api
- 18
तत्र स्म द्वारपालैस्ते प्रोच्यन्ते राजशासनात्
कृतकाराः सुबलयस्ततो द्वारम् अवाप्स्यथ
tatra sma dvārapālaiste procyante rājaśāsanāt
kṛtakārāḥ subalayastato dvāram avāpsyatha
- 19
ईषादन्तान्हेमकक्षान्पद्मवर्णान्कुथावृतान्
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च अभितः काम्यकं सरः
īṣādantānhemakakṣānpadmavarṇānkuthāvṛtān
śailābhānnityamattāṃśca abhitaḥ kāmyakaṃ saraḥ
- 20
दत्त्वैकैको दशशतान्कुञ्जरान्कवचावृतान्
क्षमावतः कुलीनांश्च द्वारेण प्राविशंस्ततः
dattvaikaiko daśaśatānkuñjarānkavacāvṛtān
kṣamāvataḥ kulīnāṃśca dvāreṇa prāviśaṃstataḥ
- 21
एते चान्ये च बहवो गणा दिग्भ्यः समागताः
अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र रत्नानीह महात्मभिः
ete cānye ca bahavo gaṇā digbhyaḥ samāgatāḥ
anyaiścopāhṛtānyatra ratnānīha mahātmabhiḥ
- 22
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः
शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम्
rājā citraratho nāma gandharvo vāsavānugaḥ
śatāni catvāryadadaddhayānāṃ vātaraṃhasām
- 23
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम्
आम्रपत्रसवर्णानाम् अददद्धेममालिनाम्
tumburustu pramudito gandharvo vājināṃ śatam
āmrapatrasavarṇānām adadaddhemamālinām
- 24
कृती तु राजा कौरव्य शूकराणां विशां पते
अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यपि
kṛtī tu rājā kauravya śūkarāṇāṃ viśāṃ pate
adadadgajaratnānāṃ śatāni subahūnyapi
- 25
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम्
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते
virāṭena tu matsyena balyarthaṃ hemamālinām
kuñjarāṇāṃ sahasre dve mattānāṃ samupāhṛte
- 26
पांशुराष्ट्राद्वसुदानो राजा षड्विंशतिं गजान्
अश्वानां च सहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम्
pāṃśurāṣṭrādvasudāno rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajān
aśvānāṃ ca sahasre dve rājankāñcanamālinām
- 27
जवसत्त्वोपपन्नानां वयःस्थानां नराधिप
बलिं च कृत्स्नम् आदाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत्
javasattvopapannānāṃ vayaḥsthānāṃ narādhipa
baliṃ ca kṛtsnam ādāya pāṇḍavebhyo nyavedayat
- 28
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश
दासानाम् अयुतं चैव सदाराणां विशां पते
yajñasenena dāsīnāṃ sahasrāṇi caturdaśa
dāsānām ayutaṃ caiva sadārāṇāṃ viśāṃ pate
- 29
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम्
gajayuktā mahārāja rathāḥ ṣaḍviṃśatistathā
rājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyo yajñārthaṃ vai niveditam
- 30
समुद्रसारं वैडूर्यं मुक्ताः शङ्खांस्तथैव च
शतशश्च कुथांस्तत्र सिंहलाः समुपाहरन्
samudrasāraṃ vaiḍūryaṃ muktāḥ śaṅkhāṃstathaiva ca
śataśaśca kuthāṃstatra siṃhalāḥ samupāharan

