19 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
नकुलस्य तु वक्ष्यामि कर्माणि विजयं तथा
वासुदेवजिताम् आशां यथासौ व्यजयत्प्रभुः
vaiśaṃpāyana uvāca
nakulasya tu vakṣyāmi karmāṇi vijayaṃ tathā
vāsudevajitām āśāṃ yathāsau vyajayatprabhuḥ
- 2
निर्याय खाण्डवप्रस्थात्प्रतीचीम् अभितो दिशम्
उद्दिश्य मतिमान्प्रायान्महत्या सेनया सह
niryāya khāṇḍavaprasthātpratīcīm abhito diśam
uddiśya matimānprāyānmahatyā senayā saha
- 3
सिंहनादेन महता योधानां गर्जितेन च
रथनेमिनिनादैश्च कम्पयन्वसुधाम् इमाम्
siṃhanādena mahatā yodhānāṃ garjitena ca
rathanemininādaiśca kampayanvasudhām imām
- 4
ततो बहुधनं रम्यं गवाश्वधनधान्यवत्
कार्त्तिकेयस्य दयितं रोहीतकम् उपाद्रवत्
tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavat
kārttikeyasya dayitaṃ rohītakam upādravat
- 5
तत्र युद्धं महद्वृत्तं शूरैर्मत्तमयूरकैः
मरुभूमिं च कार्त्स्न्येन तथैव बहुधान्यकम्
tatra yuddhaṃ mahadvṛttaṃ śūrairmattamayūrakaiḥ
marubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam
- 6
शैरीषकं महेच्छं च वशे चक्रे महाद्युतिः
शिबींस्त्रिगर्तान् अम्बष्ठान्मालवान्पञ्चकर्पटान्
śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥ
śibīṃstrigartān ambaṣṭhānmālavānpañcakarpaṭān
- 7
तथा मध्यमिकायांश्च वाटधानान्द्विजान् अथ
पुनश्च परिवृत्याथ पुष्करारण्यवासिनः
tathā madhyamikāyāṃśca vāṭadhānāndvijān atha
punaśca parivṛtyātha puṣkarāraṇyavāsinaḥ
- 8
गणान् उत्सवसंकेतान्व्यजयत्पुरुषर्षभः
सिन्धुकूलाश्रिता ये च ग्रामणेया महाबलाः
gaṇān utsavasaṃketānvyajayatpuruṣarṣabhaḥ
sindhukūlāśritā ye ca grāmaṇeyā mahābalāḥ
- 9
शूद्राभीरगणाश्चैव ये चाश्रित्य सरस्वतीम्
वर्तयन्ति च ये मत्स्यैर्ये च पर्वतवासिनः
śūdrābhīragaṇāścaiva ye cāśritya sarasvatīm
vartayanti ca ye matsyairye ca parvatavāsinaḥ
- 10
कृत्स्नं पञ्चनदं चैव तथैवापरपर्यटम्
उत्तरज्योतिकं चैव तथा वृन्दाटकं पुरम्
द्वारपालं च तरसा वशे चक्रे महाद्युतिः
kṛtsnaṃ pañcanadaṃ caiva tathaivāparaparyaṭam
uttarajyotikaṃ caiva tathā vṛndāṭakaṃ puram
dvārapālaṃ ca tarasā vaśe cakre mahādyutiḥ
- 11
रमठान्हारहूणांश्च प्रतीच्याश्चैव ये नृपाः
तान्सर्वान्स वशे चक्रे शासनाद् एव पाण्डवः
ramaṭhānhārahūṇāṃśca pratīcyāścaiva ye nṛpāḥ
tānsarvānsa vaśe cakre śāsanād eva pāṇḍavaḥ
- 12
तत्रस्थः प्रेषयामास वासुदेवाय चाभिभुः
स चास्य दशभी राज्यैः प्रतिजग्राह शासनम्
tatrasthaḥ preṣayāmāsa vāsudevāya cābhibhuḥ
sa cāsya daśabhī rājyaiḥ pratijagrāha śāsanam
- 13
ततः शाकलम् अभ्येत्य मद्राणां पुटभेदनम्
मातुलं प्रीतिपूर्वेण शल्यं चक्रे वशे बली
tataḥ śākalam abhyetya madrāṇāṃ puṭabhedanam
mātulaṃ prītipūrveṇa śalyaṃ cakre vaśe balī
- 14
स तस्मिन्सत्कृतो राज्ञा सत्कारार्हो विशां पते
रत्नानि भूरीण्यादाय सम्प्रतस्थे युधां पतिः
sa tasminsatkṛto rājñā satkārārho viśāṃ pate
ratnāni bhūrīṇyādāya sampratasthe yudhāṃ patiḥ
- 15
ततः सागरकुक्षिस्थान्म्लेच्छान्परमदारुणान्
पह्लवान्बर्बरांश्चैव तान्सर्वान् अनयद्वशम्
tataḥ sāgarakukṣisthānmlecchānparamadāruṇān
pahlavānbarbarāṃścaiva tānsarvān anayadvaśam
- 16
ततो रत्नान्युपादाय वशे कृत्वा च पार्थिवान्
न्यवर्तत नरश्रेष्ठो नकुलश्चित्रमार्गवित्
tato ratnānyupādāya vaśe kṛtvā ca pārthivān
nyavartata naraśreṣṭho nakulaścitramārgavit
- 17
करभाणां सहस्राणि कोशं तस्य महात्मनः
ऊहुर्दश महाराज कृच्छ्राद् इव महाधनम्
karabhāṇāṃ sahasrāṇi kośaṃ tasya mahātmanaḥ
ūhurdaśa mahārāja kṛcchrād iva mahādhanam
- 18
इन्द्रप्रस्थगतं वीरम् अभ्येत्य स युधिष्ठिरम्
ततो माद्रीसुतः श्रीमान्धनं तस्मै न्यवेदयत्
indraprasthagataṃ vīram abhyetya sa yudhiṣṭhiram
tato mādrīsutaḥ śrīmāndhanaṃ tasmai nyavedayat
- 19
एवं प्रतीचीं नकुलो दिशं वरुणपालिताम्
विजिग्ये वासुदेवेन निर्जितां भरतर्षभः
evaṃ pratīcīṃ nakulo diśaṃ varuṇapālitām
vijigye vāsudevena nirjitāṃ bharatarṣabhaḥ

