20 shlokas
- 1
शिशुपाल उवाच
स मे बहुमतो राजा जरासंधो महाबलः
यो ऽनेन युद्धं नेयेष दासो ऽयम् इति संयुगे
śiśupāla uvāca
sa me bahumato rājā jarāsaṃdho mahābalaḥ
yo 'nena yuddhaṃ neyeṣa dāso 'yam iti saṃyuge
- 2
केशवेन कृतं यत्तु जरासंधवधे तदा
भीमसेनार्जुनाभ्यां च कस्तत्साध्विति मन्यते
keśavena kṛtaṃ yattu jarāsaṃdhavadhe tadā
bhīmasenārjunābhyāṃ ca kastatsādhviti manyate
- 3
अद्वारेण प्रविष्टेन छद्मना ब्रह्मवादिना
दृष्टः प्रभावः कृष्णेन जरासंधस्य धीमतः
advāreṇa praviṣṭena chadmanā brahmavādinā
dṛṣṭaḥ prabhāvaḥ kṛṣṇena jarāsaṃdhasya dhīmataḥ
- 4
येन धर्मात्मनात्मानं ब्रह्मण्यम् अभिजानता
नैषितं पाद्यम् अस्मै तद्दातुम् अग्रे दुरात्मने
yena dharmātmanātmānaṃ brahmaṇyam abhijānatā
naiṣitaṃ pādyam asmai taddātum agre durātmane
- 5
भुज्यताम् इति तेनोक्ताः कृष्णभीमधनंजयाः
जरासंधेन कौरव्य कृष्णेन विकृतं कृतम्
bhujyatām iti tenoktāḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ
jarāsaṃdhena kauravya kṛṣṇena vikṛtaṃ kṛtam
- 6
यद्ययं जगतः कर्ता यथैनं मूर्ख मन्यसे
कस्मान्न ब्राह्मणं सम्यग् आत्मानम् अवगच्छति
yadyayaṃ jagataḥ kartā yathainaṃ mūrkha manyase
kasmānna brāhmaṇaṃ samyag ātmānam avagacchati
- 7
इदं त्वाश्चर्यभूतं मे यद् इमे पाण्डवास्त्वया
अपकृष्टाः सतां मार्गान्मन्यन्ते तच्च साध्विति
idaṃ tvāścaryabhūtaṃ me yad ime pāṇḍavāstvayā
apakṛṣṭāḥ satāṃ mārgānmanyante tacca sādhviti
- 8
अथ वा नैतद् आश्चर्यं येषां त्वम् असि भारत
स्त्रीसधर्मा च वृद्धश्च सर्वार्थानां प्रदर्शकः
atha vā naitad āścaryaṃ yeṣāṃ tvam asi bhārata
strīsadharmā ca vṛddhaśca sarvārthānāṃ pradarśakaḥ
- 9
वैशंपायन उवाच
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहु
चुकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान्
vaiśaṃpāyana uvāca
tasya tadvacanaṃ śrutvā rūkṣaṃ rūkṣākṣaraṃ bahu
cukopa balināṃ śreṣṭho bhīmasenaḥ pratāpavān
- 10
तस्य पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृते
भूयः क्रोधाभिताम्रान्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः
tasya padmapratīkāśe svabhāvāyatavistṛte
bhūyaḥ krodhābhitāmrānte rakte netre babhūvatuḥ
- 11
त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाः
ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगाम् इव
triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ
lalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ gaṅgāṃ tripathagām iva
- 12
दन्तान्संदशतस्तस्य कोपाद्ददृशुर् आननम्
युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः
dantānsaṃdaśatastasya kopāddadṛśur ānanam
yugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ
- 13
उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विनम्
भीष्म एव महाबाहुर्महासेनम् इवेश्वरः
utpatantaṃ tu vegena jagrāhainaṃ manasvinam
bhīṣma eva mahābāhurmahāsenam iveśvaraḥ
- 14
तस्य भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारत
गुरुणा विविधैर्वाक्यैः क्रोधः प्रशमम् आगतः
tasya bhīmasya bhīṣmeṇa vāryamāṇasya bhārata
guruṇā vividhairvākyaiḥ krodhaḥ praśamam āgataḥ
- 15
नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यम् अरिंदमः
समुद्धूतो घनापाये वेलाम् इव महोदधिः
nāticakrāma bhīṣmasya sa hi vākyam ariṃdamaḥ
samuddhūto ghanāpāye velām iva mahodadhiḥ
- 16
शिशुपालस्तु संक्रुद्धे भीमसेने नराधिप
नाकम्पत तदा वीरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः
śiśupālastu saṃkruddhe bhīmasene narādhipa
nākampata tadā vīraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ
- 17
उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनर् अरिंदमः
न स तं चिन्तयामास सिंहः क्षुद्रमृगं यथा
utpatantaṃ tu vegena punaḥ punar ariṃdamaḥ
na sa taṃ cintayāmāsa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā
- 18
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान्
भीमसेनम् अतिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम्
prahasaṃścābravīdvākyaṃ cedirājaḥ pratāpavān
bhīmasenam atikruddhaṃ dṛṣṭvā bhīmaparākramam
- 19
मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावद् एनं नराधिपाः
मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं पतंगम् इव वह्निना
muñcainaṃ bhīṣma paśyantu yāvad enaṃ narādhipāḥ
matpratāpāgninirdagdhaṃ pataṃgam iva vahninā
- 20
ततश्चेदिपतेर्वाक्यं तच्छ्रुत्वा कुरुसत्तमः
भीमसेनम् उवाचेदं भीष्मो मतिमतां वरः
tataścedipatervākyaṃ tacchrutvā kurusattamaḥ
bhīmasenam uvācedaṃ bhīṣmo matimatāṃ varaḥ

