31 shlokas
- 1
दुर्योधन उवाच
यन्मया पाण्डवानां तु दृष्टं तच्छृणु भारत
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः
duryodhana uvāca
yanmayā pāṇḍavānāṃ tu dṛṣṭaṃ tacchṛṇu bhārata
āhṛtaṃ bhūmipālairhi vasu mukhyaṃ tatastataḥ
- 2
न विन्दे दृढम् आत्मानं दृष्ट्वाहं तद् अरेर्धनम्
फलतो भूमितो वापि प्रतिपद्यस्व भारत
na vinde dṛḍham ātmānaṃ dṛṣṭvāhaṃ tad arerdhanam
phalato bhūmito vāpi pratipadyasva bhārata
- 3
ऐडांश्चैलान्वार्षदंशाञ्जातरूपपरिष्कृतान्
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्बोजः प्रददौ वसु
aiḍāṃścailānvārṣadaṃśāñjātarūpapariṣkṛtān
prāvārājinamukhyāṃśca kāmbojaḥ pradadau vasu
- 4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान्
उष्ट्रवामीस्त्रिशतं च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः
aśvāṃstittirikalmāṣāṃstriśataṃ śukanāsikān
uṣṭravāmīstriśataṃ ca puṣṭāḥ pīluśamīṅgudaiḥ
- 5
गोवासना ब्राह्मणाश्च दासमीयाश्च सर्वशः
प्रीत्यर्थं ते महाभागा धर्मराज्ञो महात्मनः
त्रिखर्वं बलिम् आदाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
govāsanā brāhmaṇāśca dāsamīyāśca sarvaśaḥ
prītyarthaṃ te mahābhāgā dharmarājño mahātmanaḥ
trikharvaṃ balim ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 6
कमण्डलून् उपादाय जातरूपमयाञ्शुभान्
एवं बलिं प्रदायाथ प्रवेशं लेभिरे ततः
kamaṇḍalūn upādāya jātarūpamayāñśubhān
evaṃ baliṃ pradāyātha praveśaṃ lebhire tataḥ
- 7
शतं दासीसहस्राणां कार्पासिकनिवासिनाम्
श्यामास्तन्व्यो दीर्घकेश्यो हेमाभरणभूषिताः
शूद्रा विप्रोत्तमार्हाणि राङ्कवान्यजिनानि च
śataṃ dāsīsahasrāṇāṃ kārpāsikanivāsinām
śyāmāstanvyo dīrghakeśyo hemābharaṇabhūṣitāḥ
śūdrā viprottamārhāṇi rāṅkavānyajināni ca
- 8
बलिं च कृत्स्नम् आदाय भरुकच्छनिवासिनः
उपनिन्युर्महाराज हयान्गान्धारदेशजान्
baliṃ ca kṛtsnam ādāya bharukacchanivāsinaḥ
upaninyurmahārāja hayāngāndhāradeśajān
- 9
इन्द्रकृष्टैर्वर्तयन्ति धान्यैर्नदीमुखैश्च ये
समुद्रनिष्कुटे जाताः परिसिन्धु च मानवाः
indrakṛṣṭairvartayanti dhānyairnadīmukhaiśca ye
samudraniṣkuṭe jātāḥ parisindhu ca mānavāḥ
- 10
ते वैरामाः पारदाश्च वङ्गाश्च कितवैः सह
विविधं बलिम् आदाय रत्नानि विविधानि च
te vairāmāḥ pāradāśca vaṅgāśca kitavaiḥ saha
vividhaṃ balim ādāya ratnāni vividhāni ca
- 11
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलजं मधु
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
ajāvikaṃ gohiraṇyaṃ kharoṣṭraṃ phalajaṃ madhu
kambalānvividhāṃścaiva dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 12
प्राग्ज्योतिषाधिपः शूरो म्लेच्छानाम् अधिपो बली
यनवैः सहितो राजा भगदत्तो महारथः
prāgjyotiṣādhipaḥ śūro mlecchānām adhipo balī
yanavaiḥ sahito rājā bhagadatto mahārathaḥ
- 13
आजानेयान्हयाञ्शीघ्रान् आदायानिलरंहसः
बलिं च कृत्स्नम् आदाय द्वारि तिष्ठति वारितः
ājāneyānhayāñśīghrān ādāyānilaraṃhasaḥ
baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhati vāritaḥ
- 14
अश्मसारमयं भाण्डं शुद्धदन्तत्सरून् असीन्
प्राग्ज्योतिषो ऽथ तद्दत्त्वा भगदत्तो ऽव्रजत्तदा
aśmasāramayaṃ bhāṇḍaṃ śuddhadantatsarūn asīn
prāgjyotiṣo 'tha taddattvā bhagadatto 'vrajattadā
- 15
द्व्यक्षांस्त्र्यक्षांल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान्
औष्णीषान् अनिवासांश्च बाहुकान्पुरुषादकान्
dvyakṣāṃstryakṣāṃllalāṭākṣānnānādigbhyaḥ samāgatān
auṣṇīṣān anivāsāṃśca bāhukānpuruṣādakān
- 16
एकपादांश्च तत्राहम् अपश्यं द्वारि वारितान्
बल्यर्थं ददतस्तस्मै हिरण्यं रजतं बहु
ekapādāṃśca tatrāham apaśyaṃ dvāri vāritān
balyarthaṃ dadatastasmai hiraṇyaṃ rajataṃ bahu
- 17
इन्द्रगोपकवर्णाभाञ्शुकवर्णान्मनोजवान्
तथैवेन्द्रायुधनिभान्संध्याभ्रसदृशान् अपि
indragopakavarṇābhāñśukavarṇānmanojavān
tathaivendrāyudhanibhānsaṃdhyābhrasadṛśān api
- 18
अनेकवर्णान् आरण्यान्गृहीत्वाश्वान्मनोजवान्
जातरूपम् अनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः
anekavarṇān āraṇyāngṛhītvāśvānmanojavān
jātarūpam anarghyaṃ ca dadustasyaikapādakāḥ
- 19
चीनान्हूणाञ्शकान् ओड्रान्पर्वतान्तरवासिनः
वार्ष्णेयान्हारहूणांश्च कृष्णान्हैमवतांस्तथा
cīnānhūṇāñśakān oḍrānparvatāntaravāsinaḥ
vārṣṇeyānhārahūṇāṃśca kṛṣṇānhaimavatāṃstathā
- 20
न पारयाम्यभिगतान्विविधान्द्वारि वारितान्
बल्यर्थं ददतस्तस्य नानारूपान् अनेकशः
na pārayāmyabhigatānvividhāndvāri vāritān
balyarthaṃ dadatastasya nānārūpān anekaśaḥ
- 21
कृष्णग्रीवान्महाकायान्रासभाञ्शतपातिनः
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विनीतान्दिक्षु विश्रुतान्
kṛṣṇagrīvānmahākāyānrāsabhāñśatapātinaḥ
āhārṣurdaśasāhasrānvinītāndikṣu viśrutān
- 22
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्लीचीनसमुद्भवम्
और्णं च राङ्कवं चैव कीटजं पट्टजं तथा
pramāṇarāgasparśāḍhyaṃ bāhlīcīnasamudbhavam
aurṇaṃ ca rāṅkavaṃ caiva kīṭajaṃ paṭṭajaṃ tathā
- 23
कुट्टीकृतं तथैवान्यत्कमलाभं सहस्रशः
श्लक्ष्णं वस्त्रम् अकार्पासम् आविकं मृदु चाजिनम्
kuṭṭīkṛtaṃ tathaivānyatkamalābhaṃ sahasraśaḥ
ślakṣṇaṃ vastram akārpāsam āvikaṃ mṛdu cājinam
- 24
निशितांश्चैव दीर्घासीन् ऋष्टिशक्तिपरश्वधान्
अपरान्तसमुद्भूतांस्तथैव परशूञ्शितान्
niśitāṃścaiva dīrghāsīn ṛṣṭiśaktiparaśvadhān
aparāntasamudbhūtāṃstathaiva paraśūñśitān
- 25
रसान्गन्धांश्च विविधान्रत्नानि च सहस्रशः
बलिं च कृत्स्नम् आदाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
rasāngandhāṃśca vividhānratnāni ca sahasraśaḥ
baliṃ ca kṛtsnam ādāya dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 26
शकास्तुखाराः कङ्काश्च रोमशाः शृङ्गिणो नराः
महागमान्दूरगमान्गणितान् अर्बुदं हयान्
śakāstukhārāḥ kaṅkāśca romaśāḥ śṛṅgiṇo narāḥ
mahāgamāndūragamāngaṇitān arbudaṃ hayān
- 27
कोटिशश्चैव बहुशः सुवर्णं पद्मसंमितम्
बलिम् आदाय विविधं द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
koṭiśaścaiva bahuśaḥ suvarṇaṃ padmasaṃmitam
balim ādāya vividhaṃ dvāri tiṣṭhanti vāritāḥ
- 28
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च
āsanāni mahārhāṇi yānāni śayanāni ca
maṇikāñcanacitrāṇi gajadantamayāni ca
- 29
रथांश्च विविधाकाराञ्जातरूपपरिष्कृतान्
हयैर्विनीतैः सम्पन्नान्वैयाघ्रपरिवारणान्
rathāṃśca vividhākārāñjātarūpapariṣkṛtān
hayairvinītaiḥ sampannānvaiyāghraparivāraṇān
- 30
विचित्रांश्च परिस्तोमान्रत्नानि च सहस्रशः
नाराचान् अर्धनाराचाञ्शस्त्राणि विविधानि च
vicitrāṃśca paristomānratnāni ca sahasraśaḥ
nārācān ardhanārācāñśastrāṇi vividhāni ca

