24 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
तस्मिन्सम्प्रस्थिते कृष्णा पृथां प्राप्य यशस्विनीम्
आपृच्छद्भृशदुःखार्ता याश्चान्यास्तत्र योषितः
vaiśaṃpāyana uvāca
tasminsamprasthite kṛṣṇā pṛthāṃ prāpya yaśasvinīm
āpṛcchadbhṛśaduḥkhārtā yāścānyāstatra yoṣitaḥ
- 2
यथार्हं वन्दनाश्लेषान्कृत्वा गन्तुम् इयेष सा
ततो निनादः सुमहान्पाण्डवान्तःपुरे ऽभवत्
yathārhaṃ vandanāśleṣānkṛtvā gantum iyeṣa sā
tato ninādaḥ sumahānpāṇḍavāntaḥpure 'bhavat
- 3
कुन्ती च भृशसंतप्ता द्रौपदीं प्रेक्ष्य गच्छतीम्
शोकविह्वलया वाचा कृच्छ्राद्वचनम् अब्रवीत्
kuntī ca bhṛśasaṃtaptā draupadīṃ prekṣya gacchatīm
śokavihvalayā vācā kṛcchrādvacanam abravīt
- 4
वत्से शोको न ते कार्यः प्राप्येदं व्यसनं महत्
स्त्रीधर्माणाम् अभिज्ञासि शीलाचारवती तथा
vatse śoko na te kāryaḥ prāpyedaṃ vyasanaṃ mahat
strīdharmāṇām abhijñāsi śīlācāravatī tathā
- 5
न त्वां संदेष्टुम् अर्हामि भर्तॄन्प्रति शुचिस्मिते
साध्वीगुणसमाधानैर्भूषितं ते कुलद्वयम्
na tvāṃ saṃdeṣṭum arhāmi bhartṝnprati śucismite
sādhvīguṇasamādhānairbhūṣitaṃ te kuladvayam
- 6
सभाग्याः कुरवश्चेमे ये न दग्धास्त्वयानघे
अरिष्टं व्रज पन्थानं मदनुध्यानबृंहिता
sabhāgyāḥ kuravaśceme ye na dagdhāstvayānaghe
ariṣṭaṃ vraja panthānaṃ madanudhyānabṛṃhitā
- 7
भाविन्यर्थे हि सत्स्त्रीणां वैक्लव्यं नोपजायते
गुरुधर्माभिगुप्ता च श्रेयः क्षिप्रम् अवाप्स्यसि
bhāvinyarthe hi satstrīṇāṃ vaiklavyaṃ nopajāyate
gurudharmābhiguptā ca śreyaḥ kṣipram avāpsyasi
- 8
सहदेवश्च मे पुत्रः सदावेक्ष्यो वने वसन्
यथेदं व्यसनं प्राप्य नास्य सीदेन्महन्मनः
sahadevaśca me putraḥ sadāvekṣyo vane vasan
yathedaṃ vyasanaṃ prāpya nāsya sīdenmahanmanaḥ
- 9
तथेत्युक्त्वा तु सा देवी स्रवन्नेत्रजलाविला
शोणिताक्तैकवसना मुक्तकेश्यभिनिर्ययौ
tathetyuktvā tu sā devī sravannetrajalāvilā
śoṇitāktaikavasanā muktakeśyabhiniryayau
- 10
तां क्रोशन्तीं पृथा दुःखाद् अनुवव्राज गच्छतीम्
अथापश्यत्सुतान्सर्वान्हृताभरणवाससः
tāṃ krośantīṃ pṛthā duḥkhād anuvavrāja gacchatīm
athāpaśyatsutānsarvānhṛtābharaṇavāsasaḥ
- 11
रुरुचर्मावृततनून्ह्रिया किंचिद् अवाङ्मुखान्
परैः परीतान्संहृष्टैः सुहृद्भिश्चानुशोचितान्
rurucarmāvṛtatanūnhriyā kiṃcid avāṅmukhān
paraiḥ parītānsaṃhṛṣṭaiḥ suhṛdbhiścānuśocitān
- 12
तदवस्थान्सुतान्सर्वान् उपसृत्यातिवत्सला
सस्वजानावदच्छोकात्तत्तद्विलपती बहु
tadavasthānsutānsarvān upasṛtyātivatsalā
sasvajānāvadacchokāttattadvilapatī bahu
- 13
कथं सद्धर्मचारित्रवृत्तस्थितिविभूषितान्
अक्षुद्रान्दृढभक्तांश्च दैवतेज्यापरान्सदा
kathaṃ saddharmacāritravṛttasthitivibhūṣitān
akṣudrāndṛḍhabhaktāṃśca daivatejyāparānsadā
- 14
व्यसनं वः समभ्यागात्को ऽयं विधिविपर्ययः
कस्यापध्यानजं चेदम् आगः पश्यामि वो धिया
vyasanaṃ vaḥ samabhyāgātko 'yaṃ vidhiviparyayaḥ
kasyāpadhyānajaṃ cedam āgaḥ paśyāmi vo dhiyā
- 15
स्यात्तु मद्भाग्यदोषो ऽयं याहं युष्मान् अजीजनम्
दुःखायासभुजो ऽत्यर्थं युक्तान् अप्युत्तमैर्गुणैः
syāttu madbhāgyadoṣo 'yaṃ yāhaṃ yuṣmān ajījanam
duḥkhāyāsabhujo 'tyarthaṃ yuktān apyuttamairguṇaiḥ
- 16
कथं वत्स्यथ दुर्गेषु वनेष्व् ऋद्धिविनाकृताः
वीर्यसत्त्वबलोत्साहतेजोभिर् अकृशाः कृशाः
kathaṃ vatsyatha durgeṣu vaneṣv ṛddhivinākṛtāḥ
vīryasattvabalotsāhatejobhir akṛśāḥ kṛśāḥ
- 17
यद्येतद् अहम् अज्ञास्यं वनवासो हि वो ध्रुवम्
शतशृङ्गान्मृते पाण्डौ नागमिष्यं गजाह्वयम्
yadyetad aham ajñāsyaṃ vanavāso hi vo dhruvam
śataśṛṅgānmṛte pāṇḍau nāgamiṣyaṃ gajāhvayam
- 18
धन्यं वः पितरं मन्ये तपोमेधान्वितं तथा
यः पुत्राधिम् असम्प्राप्य स्वर्गेच्छाम् अकरोत्प्रियाम्
dhanyaṃ vaḥ pitaraṃ manye tapomedhānvitaṃ tathā
yaḥ putrādhim asamprāpya svargecchām akarotpriyām
- 19
धन्यां चातीन्द्रियज्ञानाम् इमां प्राप्तां परां गतिम्
मन्ये ऽद्य माद्रीं धर्मज्ञां कल्याणीं सर्वथैव हि
dhanyāṃ cātīndriyajñānām imāṃ prāptāṃ parāṃ gatim
manye 'dya mādrīṃ dharmajñāṃ kalyāṇīṃ sarvathaiva hi
- 20
रत्या मत्या च गत्या च ययाहम् अभिसंधिता
जीवितप्रियतां मह्यं धिग् इमां क्लेशभागिनीम्
ratyā matyā ca gatyā ca yayāham abhisaṃdhitā
jīvitapriyatāṃ mahyaṃ dhig imāṃ kleśabhāginīm
- 21
एवं विलपतीं कुन्तीम् अभिसान्त्व्य प्रणम्य च
पाण्डवा विगतानन्दा वनायैव प्रवव्रजुः
evaṃ vilapatīṃ kuntīm abhisāntvya praṇamya ca
pāṇḍavā vigatānandā vanāyaiva pravavrajuḥ
- 22
विदुरादयश्च ताम् आर्तां कुन्तीम् आश्वास्य हेतुभिः
प्रावेशयन्गृहं क्षत्तुः स्वयम् आर्ततराः शनैः
vidurādayaśca tām ārtāṃ kuntīm āśvāsya hetubhiḥ
prāveśayangṛhaṃ kṣattuḥ svayam ārtatarāḥ śanaiḥ
- 23
राजा च धृतराष्ट्रः स शोकाकुलितचेतनः
क्षत्तुः संप्रेषयामास शीघ्रम् आगम्यताम् इति
rājā ca dhṛtarāṣṭraḥ sa śokākulitacetanaḥ
kṣattuḥ saṃpreṣayāmāsa śīghram āgamyatām iti
- 24
ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रनिवेशनम्
तं पर्यपृच्छत्संविग्नो धृतराष्ट्रो नराधिपः
tato jagāma viduro dhṛtarāṣṭraniveśanam
taṃ paryapṛcchatsaṃvigno dhṛtarāṣṭro narādhipaḥ

