43 shlokas
- 1
शकुनिर् उवाच
बहु वित्तं पराजैषीः पाण्डवानां युधिष्ठिर
आचक्ष्व वित्तं कौन्तेय यदि ते ऽस्त्यपराजितम्
śakunir uvāca
bahu vittaṃ parājaiṣīḥ pāṇḍavānāṃ yudhiṣṭhira
ācakṣva vittaṃ kaunteya yadi te 'styaparājitam
- 2
युधिष्ठिर उवाच
मम वित्तम् असंख्येयं यद् अहं वेद सौबल
अथ त्वं शकुने कस्माद्वित्तं समनुपृच्छसि
yudhiṣṭhira uvāca
mama vittam asaṃkhyeyaṃ yad ahaṃ veda saubala
atha tvaṃ śakune kasmādvittaṃ samanupṛcchasi
- 3
अयुतं प्रयुतं चैव खर्वं पद्मं तथार्बुदम्
शङ्खं चैव निखर्वं च समुद्रं चात्र पण्यताम्
एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया
ayutaṃ prayutaṃ caiva kharvaṃ padmaṃ tathārbudam
śaṅkhaṃ caiva nikharvaṃ ca samudraṃ cātra paṇyatām
etanmama dhanaṃ rājaṃstena dīvyāmyahaṃ tvayā
- 4
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 5
युधिष्ठिर उवाच
गवाश्वं बहुधेनूकम् असंख्येयम् अजाविकम्
यत्किंचिद् अनुवर्णानां प्राक्सिन्धोर् अपि सौबल
एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया
yudhiṣṭhira uvāca
gavāśvaṃ bahudhenūkam asaṃkhyeyam ajāvikam
yatkiṃcid anuvarṇānāṃ prāksindhor api saubala
etanmama dhanaṃ rājaṃstena dīvyāmyahaṃ tvayā
- 6
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 7
युधिष्ठिर उवाच
पुरं जनपदो भूमिर् अब्राह्मणधनैः सह
अब्राह्मणाश्च पुरुषा राजञ्शिष्टं धनं मम
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
yudhiṣṭhira uvāca
puraṃ janapado bhūmir abrāhmaṇadhanaiḥ saha
abrāhmaṇāśca puruṣā rājañśiṣṭaṃ dhanaṃ mama
etadrājandhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmyahaṃ tvayā
- 8
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 9
युधिष्ठिर उवाच
राजपुत्रा इमे राजञ्शोभन्ते येन भूषिताः
कुण्डलानि च निष्काश्च सर्वं चाङ्गविभूषणम्
एतन्मम धनं राजंस्तेन दीव्याम्यहं त्वया
yudhiṣṭhira uvāca
rājaputrā ime rājañśobhante yena bhūṣitāḥ
kuṇḍalāni ca niṣkāśca sarvaṃ cāṅgavibhūṣaṇam
etanmama dhanaṃ rājaṃstena dīvyāmyahaṃ tvayā
- 10
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 11
युधिष्ठिर उवाच
श्यामो युवा लोहिताक्षः सिंहस्कन्धो महाभुजः
नकुलो ग्लह एको मे यच्चैतत्स्वगतं धनम्
yudhiṣṭhira uvāca
śyāmo yuvā lohitākṣaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ
nakulo glaha eko me yaccaitatsvagataṃ dhanam
- 12
शकुनिर् उवाच
प्रियस्ते नकुलो राजन्राजपुत्रो युधिष्ठिर
अस्माकं धनतां प्राप्तो भूयस्त्वं केन दीव्यसि
śakunir uvāca
priyaste nakulo rājanrājaputro yudhiṣṭhira
asmākaṃ dhanatāṃ prāpto bhūyastvaṃ kena dīvyasi
- 13
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्त्वा तु शकुनिस्तान् अक्षान्प्रत्यपद्यत
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktvā tu śakunistān akṣānpratyapadyata
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 14
युधिष्ठिर उवाच
अयं धर्मान्सहदेवो ऽनुशास्ति लोके ह्यस्मिन्पण्डिताख्यां गतश्च
अनर्हता राजपुत्रेण तेन त्वया दीव्याम्यप्रियवत्प्रियेण
yudhiṣṭhira uvāca
ayaṃ dharmānsahadevo 'nuśāsti loke hyasminpaṇḍitākhyāṃ gataśca
anarhatā rājaputreṇa tena tvayā dīvyāmyapriyavatpriyeṇa
- 15
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 16
शकुनिर् उवाच
माद्रीपुत्रौ प्रियौ राजंस्तवेमौ विजितौ मया
गरीयांसौ तु ते मन्ये भीमसेनधनंजयौ
śakunir uvāca
mādrīputrau priyau rājaṃstavemau vijitau mayā
garīyāṃsau tu te manye bhīmasenadhanaṃjayau
- 17
युधिष्ठिर उवाच
अधर्मं चरसे नूनं यो नावेक्षसि वै नयम्
यो नः सुमनसां मूढ विभेदं कर्तुम् इच्छसि
yudhiṣṭhira uvāca
adharmaṃ carase nūnaṃ yo nāvekṣasi vai nayam
yo naḥ sumanasāṃ mūḍha vibhedaṃ kartum icchasi
- 18
शकुनिर् उवाच
गर्ते मत्तः प्रपतति प्रमत्तः स्थाणुम् ऋच्छति
ज्येष्ठो राजन्वरिष्ठो ऽसि नमस्ते भरतर्षभ
śakunir uvāca
garte mattaḥ prapatati pramattaḥ sthāṇum ṛcchati
jyeṣṭho rājanvariṣṭho 'si namaste bharatarṣabha
- 19
स्वप्ने न तानि पश्यन्ति जाग्रतो वा युधिष्ठिर
कितवा यानि दीव्यन्तः प्रलपन्त्युत्कटा इव
svapne na tāni paśyanti jāgrato vā yudhiṣṭhira
kitavā yāni dīvyantaḥ pralapantyutkaṭā iva
- 20
युधिष्ठिर उवाच
यो नः संख्ये नौर् इव पारनेता जेता रिपूणां राजपुत्रस्तरस्वी
अनर्हता लोकवीरेण तेन दीव्याम्यहं शकुने फल्गुनेन
yudhiṣṭhira uvāca
yo naḥ saṃkhye naur iva pāranetā jetā ripūṇāṃ rājaputrastarasvī
anarhatā lokavīreṇa tena dīvyāmyahaṃ śakune phalgunena
- 21
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 22
शकुनिर् उवाच
अयं मया पाण्डवानां धनुर्धरः पराजितः पाण्डवः सव्यसाची
भीमेन राजन्दयितेन दीव्य यत्कैतव्यं पाण्डव ते ऽवशिष्टम्
śakunir uvāca
ayaṃ mayā pāṇḍavānāṃ dhanurdharaḥ parājitaḥ pāṇḍavaḥ savyasācī
bhīmena rājandayitena dīvya yatkaitavyaṃ pāṇḍava te 'vaśiṣṭam
- 23
युधिष्ठिर उवाच
यो नो नेता यो युधां नः प्रणेता यथा वज्री दानवशत्रुर् एकः
तिर्यक्प्रेक्षी संहतभ्रूर्महात्मा सिंहस्कन्धो यश्च सदात्यमर्षी
yudhiṣṭhira uvāca
yo no netā yo yudhāṃ naḥ praṇetā yathā vajrī dānavaśatrur ekaḥ
tiryakprekṣī saṃhatabhrūrmahātmā siṃhaskandho yaśca sadātyamarṣī
- 24
बलेन तुल्यो यस्य पुमान्न विद्यते गदाभृताम् अग्र्य इहारिमर्दनः
अनर्हता राजपुत्रेण तेन दीव्याम्यहं भीमसेनेन राजन्
balena tulyo yasya pumānna vidyate gadābhṛtām agrya ihārimardanaḥ
anarhatā rājaputreṇa tena dīvyāmyahaṃ bhīmasenena rājan
- 25
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 26
शकुनिर् उवाच
बहु वित्तं पराजैषीर्भ्रातॄंश्च सहयद्विपान्
आचक्ष्व वित्तं कौन्तेय यदि ते ऽस्त्यपराजितम्
śakunir uvāca
bahu vittaṃ parājaiṣīrbhrātṝṃśca sahayadvipān
ācakṣva vittaṃ kaunteya yadi te 'styaparājitam
- 27
युधिष्ठिर उवाच
अहं विशिष्टः सर्वेषां भ्रातॄणां दयितस्तथा
कुर्यामस्ते जिताः कर्म स्वयम् आत्मन्युपप्लवे
yudhiṣṭhira uvāca
ahaṃ viśiṣṭaḥ sarveṣāṃ bhrātṝṇāṃ dayitastathā
kuryāmaste jitāḥ karma svayam ātmanyupaplave
- 28
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितम् इत्येव शकुनिर्युधिष्ठिरम् अभाषत
vaiśaṃpāyana uvāca
etacchrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ
jitam ityeva śakuniryudhiṣṭhiram abhāṣata
- 29
शकुनिर् उवाच
एतत्पापिष्ठम् अकरोर्यद् आत्मानं पराजितः
शिष्टे सति धने राजन्पाप आत्मपराजयः
śakunir uvāca
etatpāpiṣṭham akaroryad ātmānaṃ parājitaḥ
śiṣṭe sati dhane rājanpāpa ātmaparājayaḥ
- 30
वैशंपायन उवाच
एवम् उक्त्वा मताक्षस्तान्ग्लहे सर्वान् अवस्थितान्
पराजयल्लोकवीरान् आक्षेपेण पृथक्पृथक्
vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktvā matākṣastānglahe sarvān avasthitān
parājayallokavīrān ākṣepeṇa pṛthakpṛthak

