18 shlokas
- 1
वैशंपायन उवाच
सम्पूज्याथाभ्यनुज्ञातो महर्षेर्वचनात्परम्
प्रत्युवाचानुपूर्व्येण धर्मराजो युधिष्ठिरः
vaiśaṃpāyana uvāca
sampūjyāthābhyanujñāto maharṣervacanātparam
pratyuvācānupūrvyeṇa dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
- 2
भगवन्न्याय्यम् आहैतं यथावद्धर्मनिश्चयम्
यथाशक्ति यथान्यायं क्रियते ऽयं विधिर्मया
bhagavannyāyyam āhaitaṃ yathāvaddharmaniścayam
yathāśakti yathānyāyaṃ kriyate 'yaṃ vidhirmayā
- 3
राजभिर्यद्यथा कार्यं पुरा तत्तन्न संशयः
यथान्यायोपनीतार्थं कृतं हेतुमद् अर्थवत्
rājabhiryadyathā kāryaṃ purā tattanna saṃśayaḥ
yathānyāyopanītārthaṃ kṛtaṃ hetumad arthavat
- 4
वयं तु सत्पथं तेषां यातुम् इच्छामहे प्रभो
न तु शक्यं तथा गन्तुं यथा तैर्नियतात्मभिः
तं तु विश्रान्तम् आसीनं देवर्षिम् अमितद्युतिम्
vayaṃ tu satpathaṃ teṣāṃ yātum icchāmahe prabho
na tu śakyaṃ tathā gantuṃ yathā tairniyatātmabhiḥ
taṃ tu viśrāntam āsīnaṃ devarṣim amitadyutim
- 5
एवम् उक्त्वा स धर्मात्मा वाक्यं तद् अभिपूज्य च
मुहूर्तात्प्राप्तकालं च दृष्ट्वा लोकचरं मुनिम्
evam uktvā sa dharmātmā vākyaṃ tad abhipūjya ca
muhūrtātprāptakālaṃ ca dṛṣṭvā lokacaraṃ munim
- 6
नारदं स्वस्थम् आसीनम् उपासीनो युधिष्ठिरः
अपृच्छत्पाण्डवस्तत्र राजमध्ये महामतिः
nāradaṃ svastham āsīnam upāsīno yudhiṣṭhiraḥ
apṛcchatpāṇḍavastatra rājamadhye mahāmatiḥ
- 7
भवान्संचरते लोकान्सदा नानाविधान्बहून्
ब्रह्मणा निर्मितान्पूर्वं प्रेक्षमाणो मनोजवः
bhavānsaṃcarate lokānsadā nānāvidhānbahūn
brahmaṇā nirmitānpūrvaṃ prekṣamāṇo manojavaḥ
- 8
ईदृशी भवता काचिद्दृष्टपूर्वा सभा क्वचित्
इतो वा श्रेयसी ब्रह्मंस्तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
īdṛśī bhavatā kāciddṛṣṭapūrvā sabhā kvacit
ito vā śreyasī brahmaṃstanmamācakṣva pṛcchataḥ
- 9
तच्छ्रुत्वा नारदस्तस्य धर्मराजस्य भाषितम्
पाण्डवं प्रत्युवाचेदं स्मयन्मधुरया गिरा
tacchrutvā nāradastasya dharmarājasya bhāṣitam
pāṇḍavaṃ pratyuvācedaṃ smayanmadhurayā girā
- 10
मानुषेषु न मे तात दृष्टपूर्वा न च श्रुता
सभा मणिमयी राजन्यथेयं तव भारत
mānuṣeṣu na me tāta dṛṣṭapūrvā na ca śrutā
sabhā maṇimayī rājanyatheyaṃ tava bhārata
- 11
सभां तु पितृराजस्य वरुणस्य च धीमतः
कथयिष्ये तथेन्द्रस्य कैलासनिलयस्य च
sabhāṃ tu pitṛrājasya varuṇasya ca dhīmataḥ
kathayiṣye tathendrasya kailāsanilayasya ca
- 12
ब्रह्मणश्च सभां दिव्यां कथयिष्ये गतक्लमाम्
दिव्यां दिव्यैर् अभिप्रायैर् उपेतां विश्वरूपिणीम्
देवैः पितृगणैः साध्यैर्यज्वभिर्नियतात्मभिः
जुष्टां मुनिगणैः शान्तैर्वेदयज्ञैः सदक्षिणैः
यदि ते श्रवणे बुद्धिर्वर्तते भरतर्षभ
brahmaṇaśca sabhāṃ divyāṃ kathayiṣye gataklamām
divyāṃ divyair abhiprāyair upetāṃ viśvarūpiṇīm
devaiḥ pitṛgaṇaiḥ sādhyairyajvabhirniyatātmabhiḥ
juṣṭāṃ munigaṇaiḥ śāntairvedayajñaiḥ sadakṣiṇaiḥ
yadi te śravaṇe buddhirvartate bharatarṣabha
- 13
नारदेनैवम् उक्तस्तु धर्मराजो युधिष्ठिरः
प्राञ्जलिर्भ्रातृभिः सार्धं तैश्च सर्वैर्नृपैर्वृतः
nāradenaivam uktastu dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ
prāñjalirbhrātṛbhiḥ sārdhaṃ taiśca sarvairnṛpairvṛtaḥ
- 14
नारदं प्रत्युवाचेदं धर्मराजो महामनाः
सभाः कथय ताः सर्वाः श्रोतुम् इच्छामहे वयम्
nāradaṃ pratyuvācedaṃ dharmarājo mahāmanāḥ
sabhāḥ kathaya tāḥ sarvāḥ śrotum icchāmahe vayam
- 15
किंद्रव्यास्ताः सभा ब्रह्मन्किंविस्ताराः किमायताः
पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते
kiṃdravyāstāḥ sabhā brahmankiṃvistārāḥ kimāyatāḥ
pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryupāsate
- 16
वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के
वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते
vāsavaṃ devarājaṃ ca yamaṃ vaivasvataṃ ca ke
varuṇaṃ ca kuberaṃ ca sabhāyāṃ paryupāsate
- 17
एतत्सर्वं यथातत्त्वं देवर्षे वदतस्तव
श्रोतुम् इच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः
etatsarvaṃ yathātattvaṃ devarṣe vadatastava
śrotum icchāma sahitāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ
- 18
एवम् उक्तः पाण्डवेन नारदः प्रत्युवाच तम्
क्रमेण राजन्दिव्यास्ताः श्रूयन्ताम् इह नः सभाः
evam uktaḥ pāṇḍavena nāradaḥ pratyuvāca tam
krameṇa rājandivyāstāḥ śrūyantām iha naḥ sabhāḥ

